KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 31.
Aby wykonać otwór jak na przedstawionym rysunku, to sworzeń należy zamocować
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek elementu mechanicznego, prawdopodobnie sworznia, używanego w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sworzeń (element cylindryczny) powinien być unieruchomiony tak, aby nie obracał się i miał pewne podparcie w dwóch liniach styku. Imadło maszynowe z pryzmą stabilizuje walec i utrzymuje oś detalu, co ułatwia wykonanie otworu oraz ogranicza ryzyko wyrwania detalu podczas wiercenia.

Pełne wyjaśnienie:

Przy wierceniu otworu w sworzniu (czyli typowym elemencie cylindrycznym) kluczowe jest takie zamocowanie, aby detal był:

  • unieruchomiony (bez możliwości obrotu pod wpływem momentu skrawania),
  • stabilnie podparty (żeby nie "uciekał" na boki),
  • ustawiony osiowo i powtarzalnie względem wiertła.

Dlatego poprawnym rozwiązaniem jest mocowanie w imadle maszynowym z pryzmą. Pryzma (V-blok) tworzy dwa punkty/linie podparcia dla powierzchni walcowej, co centruje sworzeń i przeciwdziała jego przetaczaniu. Imadło maszynowe dodatkowo zapewnia sztywność i możliwość pewnego docisku, a całość można bezpiecznie ustawić na stole wiertarki.

Rozwiązanie "bezpośrednio na stole wiertarki" jest niewłaściwe, ponieważ sam stół nie zapewnia ani prowadzenia, ani blokady obrotu walca; łatwo o przesunięcie lub obrót detalu oraz uszkodzenie narzędzia. "W uchwycie trójszczękowym" bywa kojarzone z mocowaniem elementów okrągłych, ale jest typowe dla tokarki i nie jest standardowym, bezpiecznym sposobem ustalania sworznia do wiercenia poprzecznego w warunkach wiertarki stołowej. "W imadle ślusarskim" zwykle nie daje takiej sztywności i precyzji ustawienia jak imadło maszynowe, a bez pryzmy walec może się obracać lub ustawiać niestabilnie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu pojawia się element cylindryczny i wiercenie, szukaj odpowiedzi zawierającej pryzmę/V-blok albo inne rozwiązanie, które eliminuje możliwość przetaczania i obrotu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się pryzmę (V-blok) w imadle maszynowym. Pryzma stabilizuje walec na dwóch powierzchniach, a imadło zapewnia sztywny docisk. Dzięki temu detal nie przetacza się i nie obraca pod wpływem sił skrawania.
Pryzma dopasowuje się do kształtu walcowego i ustala oś detalu. Daje powtarzalne pozycjonowanie oraz ogranicza możliwość "uciekania" w bok. To ważne dla dokładności otworu i bezpieczeństwa pracy.
Nie jest to zalecane, bo stół nie unieruchamia walca. W czasie wiercenia detal może się obrócić lub przesunąć, co grozi wyrwaniem z mocowania, złamaniem wiertła i urazem operatora. Stosuj imadło/uchwyty mocujące.
Największe ryzyko to obrót detalu wywołany momentem skrawania i "wkręcaniem" wiertła. Skutkiem może być wybicie detalu z uchwytu, uszkodzenie narzędzia i pogorszenie jakości otworu (bicie, owalność, zadzior).
Imadło maszynowe jest przeznaczone do pracy na obrabiarce: ma większą sztywność, lepsze prowadzenie szczęk i umożliwia dokładniejsze ustawienie. Imadło ślusarskie służy głównie do prac ręcznych i zwykle nie zapewnia tak stabilnego i precyzyjnego mocowania.
Uchwyt trójszczękowy kojarzy się z mocowaniem elementów okrągłych, ale jest typowy dla tokarki. Przy wierceniu sworznia na wiertarce częściej wymaga dodatkowych zabiegów ustalających. Bez zapewnienia stabilnego podparcia (np. pryzmy) nie jest to najbezpieczniejsze rozwiązanie.
Sworzeń układa się w pryzmie tak, aby oś była stabilna i nie zmieniała położenia. Następnie pozycję otworu wyznacza się przez pomiary i trasowanie lub ustawienie na przyrządzie/ograniczniku. Kluczowe jest pewne dociśnięcie w imadle.
Pomocne są m.in. dociski, ograniczniki długości, szczęki miękkie oraz podkładki/elementy dystansowe poprawiające podparcie. W praktyce znaczenie ma też dobranie prędkości i posuwu oraz użycie chłodziwa, by ograniczyć zakleszczanie wiertła.
Gdy przedmiot ma kształt walca (sworzeń, wałek, trzpień) i istnieje ryzyko przetaczania lub obrotu. Płaskie szczęki mogą "wypychać" walec i utrudniać ustalenie osi. Pryzma stabilizuje detal i poprawia powtarzalność.
Częste błędy to zbyt słaby docisk, brak elementu ustalającego dla walca (brak pryzmy), ustawienie detalu "na oko" bez sprawdzenia osi oraz ignorowanie ryzyka obrotu. Na egzaminie warto myśleć: ustalenie + unieruchomienie + sztywność.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Sworzeń (element cylindryczny) powinien być unieruchomiony tak, aby nie obracał się i miał pewne podparcie w dwóch liniach styku."

Źródła:

  • Machinery's Handbook, rozdziały dotyczące oprzyrządowania warsztatowego i mocowania przedmiotów (workholding), wydawnictwo Industrial Press (dokładna sekcja zależna od wydania)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z działu: obróbka skrawaniem i mocowanie przedmiotów
  • Instrukcje stanowiskowe BHP dla wiertarek i wiertarek stołowych
  • Katalogi osprzętu obrabiarkowego (imadła maszynowe, pryzmy, dociski)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego