Odleżyny powstają wskutek długotrwałego ucisku tkanek miękkich między wyniosłością kostną a podłożem. Ucisk upośledza krążenie (niedokrwienie), a w konsekwencji może prowadzić do uszkodzenia i martwicy tkanek. Dlatego w opiece nad osobą unieruchomioną kluczowe jest zapobieganie sytuacji, w której ten ucisk działa nieprzerwanie w jednym miejscu.
Odpowiedź "stosować udogodnienia" jest właściwa, ponieważ w praktyce opiekuńczo-pielęgnacyjnej "udogodnienia" oznaczają sprzęt i środki pomocnicze zmniejszające ucisk oraz tarcie. Należą do nich m.in. materace przeciwodleżynowe, poduszki i kliny pozycjonujące, ochraniacze na pięty czy nakładki redukujące tarcie. Ich rolą jest odciążanie miejsc szczególnie narażonych (np. okolica krzyżowa, pięty) i poprawa rozkładu nacisku.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "stosować gimnastykę oddechową" – jest ważna u pacjentów unieruchomionych, ale dotyczy głównie profilaktyki powikłań ze strony układu oddechowego (np. zalegania wydzieliny), a nie mechanizmu powstawania odleżyn.
- "zakładać ciepłe okłady" – okłady kojarzą się z działaniem miejscowym (np. rozluźnienie, poprawa ukrwienia), jednak nie stanowią podstawowej metody zapobiegania odleżynom u pacjenta leżącego. W profilaktyce liczy się przede wszystkim odciążanie i regularne zmiany ułożenia, a nie doraźne zabiegi cieplne.
- "zakładać zimne okłady" – podobnie jak ciepłe, nie są standardową metodą profilaktyki odleżyn. Zimno może nawet zmniejszać ukrwienie powierzchowne, a sednem zapobiegania jest ograniczenie ucisku i tarcia oraz właściwa pielęgnacja skóry.
W praktyce profilaktyka odleżyn obejmuje także: regularną zmianę pozycji, dbanie o czystość i nawilżenie skóry (bez doprowadzania do maceracji), kontrolę wilgotności oraz wspieranie prawidłowego żywienia. Jednak w ramach tego pytania najtrafniej wskazano działania sprzętowe – czyli udogodnienia – jako podstawę zapobiegania uciskowi.
