W ewidencji kosztów w układzie rodzajowym koszty grupuje się według ich rodzaju (np. zużycie materiałów, usługi obce, wynagrodzenia, amortyzacja). Dlatego miesięczny odpis amortyzacyjny maszyn i urządzeń, nawet jeśli są one wykorzystywane na wydziale produkcyjnym, ujmuje się na koncie kosztowym "Amortyzacja" po stronie Wn.
Drugą stroną zapisu jest konto odzwierciedlające narastające umorzenie środka trwałego. Umorzenie jest skutkiem dotychczasowych odpisów amortyzacyjnych i księgowo ujmuje się je po stronie Ma na koncie "Umorzenie środków trwałych". Taki zapis jednocześnie:
- zwiększa koszty okresu (Wn "Amortyzacja"),
- zwiększa skumulowane umorzenie, czyli korektę wartości bilansowej środka trwałego (Ma "Umorzenie środków trwałych").
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "Wn Amortyzacja, Ma Rozliczenie kosztów." – konto rozliczenia kosztów może występować w określonych rozwiązaniach ewidencyjnych jako etap pośredni, ale nie jest typowym przeciwkontem dla amortyzacji. W standardowym ujęciu przeciwkontem jest konto umorzenia.
- "Wn Koszty wydziałowe, Ma Umorzenie środków trwałych." – "koszty wydziałowe" są charakterystyczne dla układu kalkulacyjnego (miejsca powstawania kosztów), a w treści wyraźnie wskazano układ rodzajowy, więc taki dobór kont nie spełnia warunku pytania.
- "Wn Koszty działalności pomocniczej, Ma Umorzenie środków trwałych." – analogicznie, to ujęcie dotyczy kosztów według funkcji/miejsca powstawania, a nie według rodzaju; dodatkowo nie wynika z treści, że środek trwały służy działalności pomocniczej.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się sformułowanie "układ rodzajowy", szukaj kont z grupy kosztów rodzajowych (np. "Amortyzacja"), a nie kont typu wydział/zarząd/sprzedaż.
