KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 23.
Analiza oznaczeń pochodzących od twórcy zespołu archiwalnego np. odcisków pieczęci, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Analiza oznaczeń pochodzących od twórcy (np. odcisków pieczęci) służy ustaleniu, kto wytworzył dokument i z jakim zespołem należy go łączyć.
Dlatego poprawne jest "rozpoznanie przynależności zespołowej", a nie porządkowanie (systematyzacja/segregacja) ani ocena stanu zachowania, która dotyczy kondycji fizycznej materiału.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenia pochodzące od twórcy zespołu archiwalnego (np. pieczęcie, adnotacje kancelaryjne, dawne sygnatury, nadruki firmowe) są cechami identyfikującymi proweniencję dokumentu. W praktyce archiwalnej ich analiza odpowiada na pytania: kto wytworzył materiał, w jakiej instytucji lub komórce powstał oraz do jakiego zespołu archiwalnego powinien zostać przypisany. Z tego powodu właściwą czynnością jest "rozpoznanie przynależności zespołowej".

"Systematyzacja" oznacza porządkowanie materiałów według przyjętego układu (np. rzeczowego, chronologicznego, organizacyjnego). To etap organizowania struktury już rozpoznanych materiałów, a nie wnioskowania o ich pochodzeniu na podstawie znaków wytwórcy.

"Segregacja" dotyczy rozdzielania materiałów na grupy według określonego kryterium (np. rodzaju, wartości, stanu, tematyki). Może występować w pracach wstępnych, ale sama w sobie nie jest równoznaczna z identyfikacją przynależności zespołowej wynikającą z analizy pieczęci czy sygnatur.

"Sprawdzenie stanu zachowania zbioru (zespołu)" to działanie oceniające kondycję fizyczną (zabrudzenia, uszkodzenia, zawilgocenia, kruchość papieru itp.) i służy planowaniu zabezpieczenia lub konserwacji. Taka ocena może towarzyszyć oględzinom, ale nie jest celem analizy oznaczeń kancelaryjnych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się pieczęcie, dawne sygnatury, nazwy urzędów lub inne znaki własnościowe, najczęściej sprawdzana jest umiejętność ustalania pochodzenia i przypisania do zespołu, a nie porządkowania układu czy oceny stanu zachowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przynależność zespołowa to przypisanie dokumentu do właściwego zespołu archiwalnego, czyli do materiałów wytworzonych przez danego twórcę (instytucję, urząd, osobę). Ustala się ją m.in. na podstawie cech dokumentu: pieczęci, sygnatur, nagłówków i adnotacji kancelaryjnych.
Pieczęcie są typowym oznaczeniem wytwórcy: mogą zawierać nazwę urzędu, instytucji lub jednostki organizacyjnej. Porównanie treści pieczęci z informacjami o twórcach zespołów pozwala zidentyfikować pochodzenie dokumentu i zdecydować, do którego zespołu powinien trafić.
Analiza oznaczeń (np. pieczęci) służy rozpoznaniu pochodzenia i przynależności zespołowej, czyli odpowiedzi na pytanie "czyje to materiały?". Systematyzacja natomiast porządkuje już rozpoznane materiały według układu (rzeczowego, chronologicznego, organizacyjnego), a więc dotyczy struktury, nie identyfikacji.
Segregacja to rozdzielanie materiałów na grupy według przyjętego kryterium (np. typ dokumentu, temat, forma). Rozpoznanie przynależności zespołowej to ustalenie, do jakiego zespołu archiwalnego należy dokument, czyli do jakiego twórcy i kontekstu kancelaryjnego powinien być przypisany.
Najczęściej na etapie wstępnych prac identyfikacyjnych i porządkowych, zanim dokumenty zostaną ułożone w docelowym układzie. Gdy materiały są przemieszane lub mają niejasne pochodzenie, analiza oznaczeń twórcy pozwala przypisać je do właściwego zespołu przed dalszym opracowaniem.
Poza pieczęciami znaczenie mają m.in. dawne sygnatury kancelaryjne, nagłówki i stopki formularzy, nadruki firmowe, numery spraw, znaki rejestracyjne, adnotacje o przekazaniu lub dekretacje. Takie elementy mogą wskazywać urząd, komórkę organizacyjną i sposób wytwarzania dokumentacji.
Nie. Sprawdzenie stanu zachowania ocenia fizyczną kondycję materiałów (uszkodzenia, zabrudzenia, zawilgocenia), aby zaplanować zabezpieczenie lub konserwację. Analiza oznaczeń (np. pieczęci) dotyczy informacji o pochodzeniu dokumentu i ma pomóc w przypisaniu go do właściwego zespołu archiwalnego.
Częsty błąd to automatyczne wybieranie odpowiedzi o "porządkowaniu" (segregacja/systematyzacja), bo kojarzy się z pracą archiwisty. Tymczasem pieczęć jest wskazówką identyfikacyjną. Drugi błąd to mylenie analizy cech dokumentu z oceną jego stanu zachowania.
Wskazówkami są słowa i przykłady typu: pieczęć, oznaczenia twórcy, sygnatura kancelaryjna, adnotacje urzędowe, nazwa instytucji na dokumencie. Taki zestaw sygnalizuje, że badany jest związek dokumentu z twórcą i zespołem archiwalnym, czyli ustalenie przynależności zespołowej.
Najlepiej ćwiczyć na przykładach:
  1. obejrzyj dokument i wypisz oznaczenia (pieczęcie, sygnatury, nazwy),
  2. ustal, jakiej instytucji mogą dotyczyć,
  3. porównaj z opisami zespołów w ewidencji,
  4. sprawdź spójność z innymi dokumentami z teczki lub serii.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • PN-ISO 15489-1:2016-12, Informacja i dokumentacja — Zarządzanie dokumentacją — Część 1: Pojęcia i zasady
  • ISO 5127:2017, Information and documentation — Foundation and vocabulary

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metodyki archiwalnej dotyczące zasady proweniencji i przynależności zespołowej
  • Słowniki terminologii archiwalnej (polskie i międzynarodowe) dla utrwalenia definicji
  • Ćwiczenia praktyczne: analiza skanów dokumentów z pieczęciami i adnotacjami kancelaryjnymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego