Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - PAŹDZIERNIK 2013



PYTANIE NR 34.
Analiza technicznego kwasu solnego dała następujące wyniki: 30% HCl, 0,008% H2SO4, 0,04% Fe.
Korzystając z zamieszczonej tabeli wymagań, określ gatunek kwasu, pamiętając, że decyduje o nim najgorszy wskaźnik.
Ilustracja przedstawia tabelę z wymaganiami chemicznymi dotyczącymi kwasu siarkowego, która jest częścią egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
O gatunku decyduje najgorszy wskaźnik. Dla 30% HCl próbka spełnia wymagania gat. II–IV, a dla 0,008% zanieczyszczeń siarczanowych spełnia nawet gat. I. Jednak Fe=0,04% przekracza limit 0,03% dla gat. II–III i mieści się dopiero w limicie 0,05% dla gat. IV, więc wynik to IV.

Pełne wyjaśnienie:

Klasyfikację kwasu solnego technicznego wykonuje się wieloparametrowo: aby przypisać produkt do danego gatunku (I najlepszy → IV najsłabszy), musi on spełnić wszystkie wymagania tabeli dla tego gatunku. Jeśli choć jeden parametr nie spełnia wymagań, o wyniku rozstrzyga tzw. parametr limitujący (najgorszy wskaźnik) i produkt trafia do niższego gatunku.

Dane z analizy próbki:

  • HCl = 30% – porównujemy z wartościami minimalnymi. Spełnia progi dla gat. II (>29), III (>28) i IV (>27), ale nie spełnia gat. I (>33).
  • H2SO4 = 0,008% – w tabeli limit jest podany jako maksymalny dla zanieczyszczeń siarczanowych; wartość 0,008% jest bardzo niska i mieści się w wymaganiach wszystkich gatunków (w tym I).
  • Fe = 0,04% – to kluczowy parametr. Dla gat. II i III dopuszczalne jest <0,03%, więc 0,04% nie spełnia tych wymagań. Dla gat. IV dopuszczalne jest <0,05%, więc 0,04% spełnia wymaganie.

Skoro próbka odpada z gat. I (za mało HCl) oraz z gat. II i III (za dużo Fe), a spełnia komplet wymagań dla gat. IV, to jedyną poprawną klasyfikacją jest gatunek IV.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • I – wymaga jednocześnie bardzo wysokiego HCl i bardzo niskiego Fe; 30% HCl nie spełnia progu, a Fe jest zbyt wysokie.
  • II – choć HCl i zanieczyszczenia siarczanowe mieszczą się w wymaganiach, Fe=0,04% przekracza limit <0,03%.
  • III – analogicznie jak dla II, limit Fe pozostaje <0,03%, więc próbka się nie kwalifikuje.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj najpierw parametry z najostrzejszymi limitami (często Fe), a znaki nierówności (">" dla składnika głównego i "<" dla zanieczyszczeń) traktuj jako klucz do poprawnej kwalifikacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza "najgorszy wskaźnik" przy klasyfikacji kwasu solnego?
"Najgorszy wskaźnik" to parametr, który jako jedyny nie spełnia wymagań wyższego gatunku i przez to obniża klasyfikację całej próbki. Jeśli jeden limit jest przekroczony (np. Fe), to nawet świetne wyniki pozostałych parametrów nie pozwolą uzyskać lepszego gatunku.
Jak krok po kroku wyznaczyć gatunek kwasu solnego z tabeli wymagań?
Porównaj każdy wynik analizy z progami w tabeli: dla HCl sprawdź warunek minimalny (">"), a dla zanieczyszczeń warunki maksymalne ("<"). Następnie wybierz najwyższy gatunek, dla którego spełnione są wszystkie kryteria. Gdy jeden parametr odpada, schodzisz do niższego gatunku.
Dlaczego przy HCl 30% nie można wybrać gatunku I?
Gatunek I ma najwyższe wymagania, w tym minimalne stężenie HCl większe niż w niższych gatunkach. Wynik 30% HCl nie spełnia progu dla gatunku I, więc próbka nie może zostać zaklasyfikowana jako I, nawet jeśli zanieczyszczenia (np. siarczany) są bardzo niskie.
Jakie znaczenie ma żelazo (Fe) w jakości technicznego HCl?
Żelazo jest typowym zanieczyszczeniem i często bywa parametrem limitującym, bo dopuszczalne wartości mogą być niskie. Zbyt wysoka zawartość Fe może pogarszać jakość surowca, wpływać na korozję aparatury i na przebieg procesów, dlatego w specyfikacjach jakościowych ma osobny, restrykcyjny limit.
Czy można "uśredniać" wyniki parametrów, żeby uzyskać lepszy gatunek?
Nie. Klasyfikacja jakościowa jest oparta na spełnieniu wszystkich wymagań dla danego gatunku, a nie na średniej z parametrów. Jeden przekroczony limit (np. Fe powyżej dopuszczalnego) automatycznie dyskwalifikuje gatunki wyższe, niezależnie od tego, jak dobre są pozostałe wyniki.
Jak nie pomylić znaków ">" i "<" w tabeli wymagań?
Prosta reguła: dla składnika głównego (HCl) zwykle wymagane jest minimum, więc pojawia się ">". Dla zanieczyszczeń (np. siarczany, Fe) wymagane jest maksimum, więc pojawia się "<". Na egzaminie zawsze sprawdź, czy porównujesz "w dobrą stronę".
Co zrobić, gdy jeden parametr spełnia gatunek II, a inny tylko IV?
Wybierasz gatunek wynikający z parametru, który wypada najgorzej, czyli zwykle najniższy z rozważanych. Przykład: jeśli HCl odpowiada gat. II, ale Fe mieści się dopiero w limicie dla IV, to cała próbka jest IV. To dokładnie zastosowanie zasady parametru limitującego.
Jak interpretować zapis "kwas siarkowy(VI) w przel. na SO4 2−" w tabeli?
To informacja, że limit zanieczyszczeń siarczanowych jest wyrażony w przeliczeniu na jon siarczanowy SO42−. W praktyce w analizie może być podany wynik jako H2SO4 lub jako SO42−; trzeba uważać na zgodność jednostek i formy zapisu ze specyfikacją.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy takich zadaniach tabelarycznych?
Najczęstsze pomyłki to: wybór gatunku tylko po HCl, nieuwzględnienie zasady "najgorszego wskaźnika", pomylenie nierówności (">" vs "<"), oraz nieuwaga na to, czy limit dotyczy Fe, siarczanów czy innego zanieczyszczenia. Pomaga systematyczne sprawdzanie parametrów po kolei.
Czy w pracy operatora trzeba znać takie klasyfikacje jakości surowców?
Tak, bo operator często pracuje na surowcach o różnych gatunkach i musi rozumieć, jakie mają ograniczenia technologiczne. Klasyfikacja wpływa m.in. na dobór nastaw procesu, ocenę ryzyka korozji, decyzje o dopuszczeniu partii do produkcji oraz na komunikację z kontrolą jakości i magazynem surowców.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że o gatunku decyduje najgorszy wskaźnik.

Źródła:

  • Opis załączonej ilustracji (tabela wymagań chemicznych) z analizy obrazu w treści zadania: wiersze "Chlorowodór, %", "Kwas siarkowy(VI) w przel. na SO4 2-, %", "Żelazo (Fe3+), %" – wartości progowe dla gat. I–IV

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kontroli jakości i analizy technicznej surowców w przemyśle chemicznym
  • Ćwiczenia z odczytu tabel specyfikacji: progi minimalne/maksymalne i klasy jakości
  • Podręczniki z chemii analitycznej (interpretacja wyników, zanieczyszczenia, stężenia)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego