KWALIFIKACJA CHM3 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 35.
Aparat przedstawiony na ilustracji służy do
Ilustracja przedstawia urządzenie laboratoryjne używane do przesiewania próbek, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przesiewanie służy do rozdzielania próbki (zwykle stałej, sypkiej) na frakcje o różnej wielkości ziaren przy użyciu zestawu sit i drgań/ruchem mechanicznym. Liofilizacja jest metodą suszenia sublimacyjnego, suszenie usuwa wilgoć, a mineralizacja rozkłada matrycę próbki — to inne procesy i inna aparatura.

Pełne wyjaśnienie:

Urządzenie pokazane na ilustracji (zgodnie z założeniem pytania) służy do przesiewania próbki, czyli mechanicznego rozdzielenia materiału sypkiego na frakcje ziarnowe o określonym uziarnieniu. W praktyce laboratoryjnej wykonuje się to na sitach o zdefiniowanych oczkach, często z wykorzystaniem ruchu wibracyjnego lub posuwisto-zwrotnego, aby zapewnić powtarzalny rozdział.

Dlaczego "przesiewania próbki" jest poprawne?
Przesiewanie jest typowym etapem przygotowania próbek stałych (np. gleb, kruszyw, proszków, granulatów). Umożliwia ujednorodnienie materiału i wybranie frakcji właściwej do dalszych oznaczeń, co ogranicza wpływ niejednorodności na wynik analityczny. Może też stanowić element badania rozkładu wielkości cząstek (granulometrii) w kontroli jakości.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "liofilizacji próbki" – liofilizacja to suszenie przez sublimację (zwykle w obniżonym ciśnieniu) i wymaga aparatury z komorą, układem próżniowym oraz odpowiednim chłodzeniem. Jej celem jest usunięcie wody/rozpuszczalnika bez typowego ogrzewania, a nie rozdział frakcji ziarnowych.
  • "suszenia próbki" – suszenie polega na usuwaniu wilgoci (np. w suszarce laboratoryjnej). Aparaty do suszenia są projektowane do kontroli temperatury i przepływu powietrza, natomiast przesiewanie bazuje na sitach i ruchu mechanicznym powodującym przechodzenie ziaren przez oczka.
  • "mineralizacji próbki" – mineralizacja to rozkład matrycy organicznej/uwolnienie analitów (np. poprzez trawienie), wykonywana w układach grzewczych i z odczynnikami (często kwasami). To proces chemiczny (i termiczny), a nie mechaniczna separacja ziaren.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli pytanie opiera się na ilustracji, najpierw ustal, czy urządzenie służy do mechanicznego rozdziału (sita, drgania, stos sit) czy do zmiany zawartości wody (suszenie/liofilizacja) albo rozkładu chemicznego (mineralizacja). Taki "test mechanizm–cel" pomaga uniknąć intuicyjnego strzelania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przesiewanie to mechaniczny rozdział próbki (zwykle sypkiej) na frakcje o różnej wielkości ziaren przy użyciu sit o określonych oczkach. Stosuje się je, by ujednorodnić materiał, dobrać frakcję do analizy i ograniczyć wpływ niejednorodności na wyniki.
Szukaj cech takich jak: zestaw sit ułożonych w stos, pokrywa i denko, element wibracyjny lub obudowa przesiewacza oraz konstrukcja do mocowania sit. Taka aparatura kojarzy się z ruchem drgającym i rozdziałem frakcji, a nie z grzaniem czy próżnią.
Bo wielkość ziaren wpływa na jednorodność i reprezentatywność próbki oraz na szybkość reakcji (np. trawienia). Wybranie określonej frakcji przez przesiewanie zmniejsza rozrzut wyników i ułatwia porównywanie próbek w kontroli jakości.
Przesiewanie rozdziela materiał na frakcje ziarnowe (separacja mechaniczna), a suszenie usuwa wilgoć/rozpuszczalnik (zmiana zawartości wody). Do suszenia używa się zwykle suszarek z kontrolą temperatury, natomiast do przesiewania – sit i urządzeń wprowadzających próbkę w ruch.
Liofilizacja to suszenie sublimacyjne: woda (lub rozpuszczalnik) jest usuwana przez przejście ze stanu stałego do gazowego, zwykle przy obniżonym ciśnieniu i z chłodzeniem. Zwykłe suszenie opiera się częściej na ogrzewaniu i odparowaniu, bez typowego układu próżniowego.
Mineralizację wykonuje się, gdy trzeba rozłożyć matrycę (np. organiczną) i uwolnić anality do roztworu przed oznaczeniem. To proces chemiczny i często termiczny (trawienie), inny niż obróbka mechaniczna typu przesiewanie czy rozdrabnianie.
Najczęściej wybiera się proces "najbardziej znany" (np. suszenie) bez analizy, do czego służy urządzenie, albo myli się aparaty zamknięte w obudowie z liofilizatorem. Pomaga porównanie: czy urządzenie ma sita i ruch drgający (przesiewanie), czy grzanie (suszenie), czy próżnię (liofilizacja).
Tak, bo ogranicza niejednorodność i pozwala analizować frakcję o porównywalnym uziarnieniu. Gdy próbka ma bardzo różną wielkość ziaren, pobrana naważka może nie być reprezentatywna, a reakcje przygotowawcze mogą zachodzić z różną szybkością, co zwiększa niepewność.
Najczęściej przesiewa się próbki stałe i sypkie: gleby, piaski, kruszywa, proszki, granulaty surowców i półproduktów. Celem bywa dobór frakcji do dalszych analiz, kontrola jakości uziarnienia albo przygotowanie materiału do ujednorodnienia i naważania.
Ucz się przez "mechanizm działania": przesiewanie = sita + ruch, suszenie = usuwanie wilgoci przez ogrzewanie/przepływ powietrza, liofilizacja = próżnia + chłodzenie + sublimacja, mineralizacja = odczynniki + rozkład matrycy. Takie skojarzenia są szybkie na egzaminie.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przesiewanie służy do rozdzielania próbki (zwykle stałej, sypkiej) na frakcje o różnej wielkości ziaren przy użyciu zestawu sit i drgań/ruchem mechanicznym."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne pracowni analitycznej: przygotowanie próbek stałych (rozdział frakcji, homogenizacja)
  • Instrukcje BHP i stanowiskowe dotyczące pracy z przesiewaczami/sitami laboratoryjnymi
  • Podręczniki/opracowania z analizy instrumentalnej i przygotowania próbek (rozdziały o obróbce wstępnej próbek)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego