KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 10.
Areometr służy do wyznaczania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Areometr (hydrometr) jest przyrządem pływakowym używanym do wyznaczania gęstości cieczy na podstawie jego zanurzenia. Nie służy do pomiaru lepkości, twardości ani temperatury, które wymagają innych metod i przyrządów pomiarowych.

Pełne wyjaśnienie:

Areometr (często nazywany też hydrometrem) to przyrząd przeznaczony do pomiaru gęstości cieczy. Działa jako pływak: po zanurzeniu w badanej cieczy ustala się na pewnej głębokości, a skala na trzonku pozwala odczytać wartość związaną z gęstością. W praktyce przemysłu chemicznego gęstość jest istotnym parametrem kontroli surowców, półproduktów i roztworów technologicznych.

Dlatego odpowiedź "gęstości." jest właściwa, bo wskazuje wielkość fizyczną, do której areometr jest przeznaczony.

  • "lepkości." jest błędne, ponieważ lepkość opisuje opór wewnętrzny płynu przy płynięciu. Do jej oznaczania stosuje się lepkościomierze (np. kapilarne, rotacyjne) lub metody czasowe, a nie areometr.
  • "twardości." jest błędne, bo twardość odnosi się typowo do ciał stałych (np. metali) albo wody (twardość węglanowa/niewęglanowa), co bada się innymi metodami analitycznymi. Areometr nie mierzy "twardości" jako takiej.
  • "temperatury." jest błędne, gdyż temperaturę mierzy się termometrem lub czujnikami temperatury (np. rezystancyjnymi, termoelektrycznymi). Areometr może być używany w określonej temperaturze odniesienia, ale nie jest przyrządem do pomiaru temperatury.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się zestaw typu gęstość–lepkość–twardość–temperatura, rozpoznaj najpierw klasę przyrządu. Areometr to klasyczny przyrząd pływakowy do cieczy, więc naturalnie łączy się z gęstością (a nie z przepływem czy temperaturą).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Areometr (hydrometr) to przyrząd pływakowy używany do wyznaczania gęstości cieczy na podstawie głębokości zanurzenia i odczytu ze skali. W praktyce pomaga szybko kontrolować parametry roztworów i produktów ciekłych w laboratorium lub na instalacji.
Areometr zanurza się w cieczy i pozostawia do ustabilizowania. Im większa gęstość, tym pływak zanurza się płycej; im mniejsza, tym głębiej. Wartość odczytuje się na skali na wysokości menisku, zgodnie z przyjętą metodą odczytu.
Lepkość opisuje opór płynu przy przepływie, a nie wypór działający na pływak. Areometr wykorzystuje zjawisko pływania i jest związany z gęstością, natomiast lepkość wymaga innych metod (np. lepkościomierzy kapilarnych lub rotacyjnych) i innych warunków pomiaru.
Nie. Areometr nie jest czujnikiem temperatury. Temperatura wpływa na gęstość, więc pomiar areometrem może wymagać uwzględnienia temperatury odniesienia, ale sam odczyt z areometru dotyczy gęstości (lub wielkości od niej zależnej), a nie temperatury.
Typowe błędy to: odczyt z niewłaściwego miejsca menisku, brak stabilizacji pływaka, obecność pęcherzyków na areometrze, dotykanie ścianek cylindra oraz pomiar w nieodpowiedniej temperaturze bez korekty. Każdy z nich może zafałszować wynik gęstości.
Stosuje się go m.in. przy kontroli roztworów technologicznych, sprawdzaniu partii surowca ciekłego, wstępnej ocenie stężenia mieszanin oraz przy szybkim monitoringu zmian parametrów w zbiorniku. To metoda prosta i szybka, choć nie zawsze najdokładniejsza.
Areometr służy do pomiaru gęstości i działa jak pływak (zależność od wyporu). Lepkościomierz służy do pomiaru lepkości i opiera się na przepływie przez kapilarę, oporze ruchu elementu obrotowego lub innym modelu przepływu. To różne wielkości i różne zasady działania.
Naczynie (np. cylinder) powinno być czyste, odpowiednio wysokie i o średnicy pozwalającej na swobodne pływanie areometru bez ocierania o ścianki. Zbyt wąskie naczynie lub zanieczyszczenia na ściankach powodują błędy odczytu i niestabilne ustawienie pływaka.
W praktyce odczyt ze skali jest wyskalowany tak, aby podawać gęstość (lub czasem wielkość od niej zależną, np. stopnie w danej skali). Z punktu widzenia zasady fizycznej pomiar wynika z warunku pływania i zależności wyporu od gęstości cieczy.
Ucz się w schemacie: przyrząd → mierzona wielkość → zasada działania → typowe błędy. Dla cieczy rozróżniaj: gęstość (areometr), lepkość (lepkościomierz), temperatura (termometr/czujniki), pH (pH-metr). Pomaga robienie krótkich fiszek z nazwami i zastosowaniem.
info

Statystycznie 76% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że areometr (hydrometr) jest przyrządem pływakowym używanym do wyznaczania gęstości cieczy na podstawie jego zanurzenia.

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "areometr" (definicja przyrządu i zastosowanie do pomiaru gęstości cieczy): https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/areometr;3869002.html (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) – "Areometr" (opis przyrządu pływakowego do pomiaru gęstości cieczy): https://pl.wikipedia.org/wiki/Areometr (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN) – "Hydrometer" (ogólny opis hydrometru jako przyrządu do pomiaru gęstości/relative density cieczy): https://en.wikipedia.org/wiki/Hydrometer (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki/metodyki z metrologii przemysłowej i pomiarów w przemyśle chemicznym (dział: pomiar gęstości cieczy)
  • Instrukcje stanowiskowe lub DTR dotyczące pomiarów parametrów cieczy w zakładzie (jeśli dostępne)
  • Tablice i opracowania o wielkościach fizycznych w procesach (gęstość, lepkość, temperatura) oraz przykładowych przyrządach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego