KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 26.
Arkusz kartonu ozdobnego formatu A1+ kosztuje 5,00 zł. Ile będzie kosztował karton potrzebny do wydrukowania 800 sztuk wielobarwnych zaproszeń formatu A4, uwzględniając 20% naddatek technologiczny?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakładamy typową impozycję: z 1 arkusza A1+ uzyskuje się 8 użytków A4.
800 zaproszeń / 8 = 100 arkuszy. Naddatek 20%: 100 × 1,2 = 120 arkuszy. Koszt: 120 × 5,00 zł = 600 zł. Pozostałe odpowiedzi wynikają z pominięcia impozycji lub błędnego doliczenia naddatku.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu trzeba policzyć koszt kartonu (arkuszy A1+) potrzebnego do wykonania nakładu 800 zaproszeń formatu A4, z uwzględnieniem naddatku technologicznego 20%.

Krok 1: impozycja (ile A4 z jednego arkusza A1+)
W praktyce poligraficznej przyjmuje się typowo, że z arkusza w okolicach formatu A1 (a więc i A1+) da się uzyskać 8 użytków A4 (układ 2×4). To jest kluczowe, bo nie kupujemy 800 arkuszy A1+, tylko znacznie mniej, ponieważ na jednym arkuszu mieści się kilka zaproszeń.

Krok 2: liczba arkuszy bez naddatku
Liczba arkuszy = 800 / 8 = 100 arkuszy.

Krok 3: naddatek technologiczny 20%
Naddatek oznacza dodatkową rezerwę materiału na rozruch, błędy, pasowanie kolorów, uszkodzenia oraz straty w obróbce. Liczymy go procentowo od zapotrzebowania podstawowego:
100 × 1,2 = 120 arkuszy.

Krok 4: koszt
Skoro 1 arkusz kosztuje 5,00 zł, to koszt całkowity wynosi:
120 × 5,00 zł = 600 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 650 zł – odpowiadałoby 130 arkuszom (130 × 5 zł), czyli zbyt dużemu naddatkowi lub błędnemu zaokrągleniu.
  • 750 zł – to 150 arkuszy; typowy skutek pomylenia 20% z dodaniem "dużego zapasu" bez obliczeń.
  • 800 zł – to 160 arkuszy; najczęściej efekt pominięcia poprawnej impozycji albo podwójnego doliczenia naddatku.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj jednostki w każdym kroku (sztuki zaproszeń → użytki na arkuszu → liczba arkuszy → koszt). To minimalizuje ryzyko pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw ustal impozycję, czyli ile użytków A4 mieści się na jednym arkuszu (np. A1/A1+ zwykle 8). Potem policz: liczba arkuszy = nakład / liczba użytków. Na końcu dodaj naddatek technologiczny, mnożąc wynik przez 1,2 dla 20%.
Naddatek technologiczny to dodatkowa ilość materiału przewidziana na straty produkcyjne: rozruch, błędy wydruku, pasowanie kolorów, zabrudzenia, uszkodzenia w cięciu i obróbce. 20% oznacza, że do wyliczonej ilości podstawowej dodajesz 1/5 zapasu (mnożysz przez 1,2).
Ponieważ arkusz A1+ jest dużo większy niż format A4 i zwykle zawiera kilka użytków jednocześnie. W kalkulacji materiału zawsze przechodzisz przez etap impozycji: najpierw ustalasz, ile A4 mieści się na arkuszu, a dopiero potem liczysz arkusze i koszt.
Impozycja bezpośrednio wpływa na zużycie papieru/kartonu, a więc i koszt. Im więcej użytków na arkuszu, tym mniej arkuszy trzeba kupić. W praktyce różne formaty arkusza i układy użytków mogą zmieniać koszt materiału bardziej niż sama cena jednostkowa arkusza.
W kalkulacji materiałowej sensownie jest dodawać naddatek do tego, co realnie zużywasz, czyli do liczby arkuszy (lub do liczby użytków przed przeliczeniem na arkusze). Najważniejsze, aby naddatek był liczony procentowo od zapotrzebowania podstawowego, a nie "na oko".
Najczęstsze pomyłki to: pominięcie impozycji, dodanie 20 zamiast 20%, doliczenie naddatku dwa razy, zaokrąglanie w złym miejscu oraz mieszanie jednostek (sztuki vs arkusze). Pomaga zapis kroków z jednostkami: sztuki → arkusze → naddatek → koszt.
Użytek to pojedynczy element pracy (np. jedno zaproszenie A4) rozmieszczony na większym arkuszu produkcyjnym. Jeśli na arkuszu mieści się kilka użytków, to liczba arkuszy spada wielokrotnie. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych użytek jest kluczem do poprawnej kalkulacji.
Naddatek bywa większy przy trudnych podłożach (np. kartony ozdobne), pracach wielobarwnych wymagających stabilnej jakości, krótkich nakładach z dużym ryzykiem błędów, skomplikowanej obróbce (bigowanie, sztancowanie) lub gdy materiał ma wady. Wtedy planuje się większy zapas.
Najpewniej: wykonaj prosty szkic układu (2×4) albo użyj programu do impozycji/nesting. W zadaniach szkolnych często przyjmuje się typowy układ jak dla A1, czyli 8 użytków A4. W praktyce trzeba jeszcze uwzględnić spady i marginesy chwytowe.
Ćwicz schemat: (1) ustal format użytku i arkusza, (2) policz użytki na arkuszu, (3) przelicz nakład na arkusze, (4) dodaj naddatek procentowy, (5) policz koszt. Rozwiązuj wiele wariantów z różnymi naddatkami i formatami, zapisując jednostki w każdym kroku.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Zakładamy typową impozycję: z 1 arkusza A1+ uzyskuje się 8 użytków A4.800 zaproszeń / 8 = 100 arkuszy."

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series", definicja i zależności formatów serii A
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/ISO_216 - opis zależności formatów A0–A10 (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii poligrafii: impozycja, formaty, makulatura
  • Materiały dydaktyczne z kalkulacji poligraficznej (koszt papieru, nakład, naddatek)
  • Opis standardu formatów serii A (ISO 216) i schematy zależności formatów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego