KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2007

PYTANIE NR 22.
"Art.6. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (..)"

W zamieszczonym fragmencie przepisu prawnego wyrażona jest zasada
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Art. 6 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, czyli tylko wtedy, gdy mają wyraźną podstawę i kompetencję wynikającą z norm prawnych. To klasyczne ujęcie zasady praworządności (legalności), a nie zasady ustalania prawdy obiektywnej ani obowiązków informacyjnych.

Pełne wyjaśnienie:

Fragment "Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa" wyraża zasadę praworządności, nazywaną również zasadą legalności. W praktyce oznacza ona, że organ może podejmować czynności (wydawać decyzje, postanowienia, prowadzić postępowania) tylko wtedy, gdy ma do tego umocowanie w prawie i działa w granicach udzielonych kompetencji. Innymi słowy: organ nie może działać dowolnie ani "z dobrej woli", jeśli brakuje podstawy prawnej.

Ta zasada jest ściśle powiązana z konstytucyjną zasadą legalizmu (działanie organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa). W obsłudze klienta w administracji przejawia się m.in. tym, że urzędnik powinien umieć wskazać, z jakiego przepisu wynika możliwość załatwienia sprawy w określony sposób oraz dlaczego pewnych działań urząd nie może podjąć.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "prawdy obiektywnej" dotyczy obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Jest to inny zakres znaczeniowy: odnosi się do ustaleń faktycznych, a nie do tego, czy organ w ogóle ma prawo działać.
  • "udzielania informacji" wiąże się z obowiązkami informacyjnymi wobec strony (np. pouczenia, wyjaśnienia przebiegu postępowania). Cytowany fragment nie mówi o informowaniu, lecz o podstawie prawnej działania organu.
  • "trwałości decyzji" dotyczy stabilności rozstrzygnięć administracyjnych i ograniczeń w ich wzruszaniu. To zagadnienie pojawia się na innym etapie i w innym celu niż art. 6 k.p.a.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści widzisz sformułowania typu "na podstawie przepisów prawa", "w granicach upoważnienia", "kompetencja organu", najczęściej chodzi o legalność/praworządność, a nie o ustalanie faktów czy pouczenia dla strony.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasada praworządności (legalności) oznacza, że organ administracji może działać tylko wtedy, gdy ma do tego podstawę w przepisach prawa i mieści się w granicach swoich kompetencji. W praktyce wymaga to m.in. wskazania podstawy prawnej w rozstrzygnięciach i unikania działań "bez upoważnienia".
Bo treść przepisu wskazuje wprost na obowiązek działania "na podstawie przepisów prawa". Legalność to zgodność działania z prawem: organ nie może tworzyć sobie kompetencji samodzielnie, tylko musi ją wywieść z norm prawnych i stosować w określonych granicach.
Praworządność dotyczy tego, czy organ w ogóle może działać i na jakiej podstawie prawnej. Prawda obiektywna dotyczy tego, jak organ ustala fakty w sprawie (dowody, wyjaśnienie okoliczności). W pytaniach egzaminacyjnych zwracaj uwagę na słowa: "podstawa prawna" vs "stan faktyczny".
To znaczy, że organ nie może podejmować działań poza zakresem przyznanych mu uprawnień. Jeśli przepis nie daje kompetencji albo organ przekracza jej granice, działanie jest sprzeczne z zasadą legalności. W praktyce może to prowadzić do podważenia aktu lub decyzji.
Tak, w praktyce decyzja powinna wskazywać przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, bo organ działa na podstawie prawa. Dzięki temu strona wie, z jakich norm wynika decyzja i może ocenić jej legalność. Brak podstawy prawnej lub oparcie się na niewłaściwej może świadczyć o wadliwości.
Najczęściej wtedy, gdy uczeń widzi w treści słowa "przepisy" i automatycznie kojarzy je z prowadzeniem postępowania dowodowego. Jeśli cytat mówi o działaniu "na podstawie prawa", chodzi o legalność; jeśli o "wyjaśnieniu sprawy" i faktach, chodzi o prawdę obiektywną.
Naruszenie zasady legalności oznacza, że organ działa bez podstawy prawnej albo poza kompetencją. Skutkiem mogą być zarzuty w odwołaniu lub skardze oraz zakwestionowanie rozstrzygnięcia w trybach nadzwyczajnych. Na poziomie pracy urzędu to także ryzyko uchylenia rozstrzygnięć i konieczność ponownego prowadzenia sprawy.
W kontekście art. 6 k.p.a. terminy "praworządność" i "legalność" są w praktyce używane zamiennie, bo oba odnoszą się do obowiązku działania na podstawie przepisów prawa. Na egzaminie najważniejsze jest powiązanie cytatu o podstawie prawnej z tą zasadą.
Najmocniejsze wskazówki to zwroty: "działają na podstawie przepisów prawa", "w granicach prawa", "kompetencja organu", "upoważnienie ustawowe", "podstawa prawna". Jeśli widzisz takie sformułowania, zwykle chodzi o legalność, a nie o dowody, informowanie stron czy stabilność decyzji.
Ucz się parami: hasło z przepisunazwa zasady. Rób krótkie fiszki z kluczowymi zwrotami (np. "na podstawie prawa" = legalność). Ćwicz też odróżnianie zasad: fakty i dowody (prawda obiektywna) vs kompetencja i podstawa prawna (legalność).
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że art. 6 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, czyli tylko wtedy, gdy mają wyraźną podstawę i kompetencję wynikającą z norm prawnych.

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19600300168

Materiały:

  • Tekst jednolity k.p.a. (dział: zasady ogólne, w tym art. 6 i art. 7)
  • Konstytucja RP (art. 7 – zasada legalizmu)
  • Zestawy pytań i fiszki z zasad ogólnych k.p.a. (definicje i rozróżnienia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego