KWALIFIKACJA SPO1 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 5.
Asystent opiekuje się podopieczną, która skarży się na samotność, brakuje jej kontaktów z przyjaciółmi i dalszą rodziną. Zaobserwowane zachowania i wypowiedzi mogą wskazywać na niezaspokojenie potrzeby
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Samotność oraz brak kontaktów z przyjaciółmi i dalszą rodziną wskazują na deficyt więzi społecznych i przynależności. To typowe objawy niezaspokojenia potrzeby afiliacji (bycia w relacji, utrzymywania kontaktów, poczucia, że jest się częścią grupy). Pozostałe potrzeby odnoszą się do innych obszarów funkcjonowania.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji koncentruje się na relacjach: osoba skarży się na samotność i brak kontaktów z przyjaciółmi oraz dalszą rodziną. Taki zestaw sygnałów najtrafniej wskazuje na niezaspokojenie potrzeby afiliacji, czyli potrzeby bycia w więzi, przynależności i utrzymywania znaczących kontaktów społecznych.

Dlaczego nie jest to "bezpieczeństwa"? Potrzeba bezpieczeństwa dotyczy zwykle poczucia zagrożenia, stabilności, lęku o zdrowie, mieszkanie czy finanse. W pytaniu nie ma informacji o strachu, ryzyku czy braku ochrony – problemem jest izolacja i brak relacji.

Dlaczego nie "szacunku"? Potrzeba szacunku łączy się z uznaniem, godnością, docenieniem, statusem czy poczuciem kompetencji. Osoba nie mówi, że jest poniżana lub niedoceniana; mówi, że brakuje jej kontaktu z ludźmi. Uznanie może być elementem relacji, ale tu rdzeniem jest sama obecność więzi.

Dlaczego nie "samorealizacji"? Samorealizacja odnosi się do rozwoju, realizowania celów, pasji i potencjału. Samotność może utrudniać rozwój, jednak w opisie nie ma wątku niespełnionych aspiracji; jest wprost wskazany brak bliskich kontaktów.

W praktyce asystenta rozpoznanie potrzeby afiliacji pomaga dobrać adekwatne wsparcie: ułatwienie rozmów telefonicznych lub wideorozmów, wsparcie w planowaniu spotkań, towarzyszenie w wyjściach, zachęcanie do udziału w zajęciach integracyjnych czy grupach zainteresowań oraz wzmacnianie umiejętności komunikacyjnych. Kluczowe jest dopasowanie działań do preferencji i możliwości osoby wspieranej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Potrzeba afiliacji to dążenie do bycia w relacjach z innymi: utrzymywania kontaktów, przynależności do grupy i posiadania osób, z którymi można dzielić emocje oraz doświadczenia. Jej niezaspokojenie często objawia się poczuciem osamotnienia i wycofaniem społecznym.
Sygnałami mogą być wypowiedzi o braku rozmów i odwiedzin, tęsknota za bliskimi, obniżony nastrój, wycofywanie się z aktywności oraz unikanie kontaktu. Ważne jest też obserwowanie zmian: spadku motywacji, drażliwości lub częstego zamartwiania się relacjami.
Rodzina i przyjaciele są naturalnym źródłem więzi społecznych. Jeśli ktoś mówi, że brakuje mu kontaktów, najczęściej nie chodzi o zagrożenie czy prestiż, lecz o brak relacji i przynależności. To właśnie obszar potrzeby afiliacji: "chcę być z ludźmi i mieć bliskość".
Afiliacja dotyczy bycia w relacji (kontakt, bliskość, przynależność). Szacunek dotyczy uznania (docenienie, godność, poczucie wartości, status). Można mieć wiele relacji i nadal czuć się niedocenianym, albo być docenianym, ale samotnym.
Nie. Potrzeba bezpieczeństwa wiąże się głównie z lękiem, zagrożeniem i brakiem stabilności. Samotność najczęściej dotyczy relacji, więc wskazuje na afiliację. O bezpieczeństwie mówimy bardziej wtedy, gdy osoba boi się o zdrowie, mieszkanie, finanse lub doświadcza przemocy czy zaniedbania.
Może pomóc w nawiązaniu i utrzymaniu kontaktów: zaplanować rozmowy telefoniczne, wideorozmowy, wizyty, napisać wiadomość, przypomnieć o ważnych datach, towarzyszyć w spotkaniach lub wyjściach. Wsparcie powinno uwzględniać autonomię osoby i jej preferencje kontaktu.
Gdy samotności towarzyszą objawy silnego obniżenia nastroju, bezsenność, utrata apetytu, wyraźne wycofanie, myśli rezygnacyjne lub długotrwałe pogorszenie funkcjonowania. Asystent nie diagnozuje, ale może zachęcić do konsultacji i pomóc w organizacji wizyty.
Skuteczne bywa włączanie w lokalne aktywności: zajęcia integracyjne, kluby, warsztaty, wydarzenia kulturalne, wolontariat lub grupy zainteresowań. Często pomaga też trening komunikacji i pewności siebie oraz wsparcie logistyczne (transport, dostępność, plan dnia).
Bo samotność może pośrednio utrudniać rozwój i realizację planów, więc skojarzenie z "samorealizacją" bywa intuicyjne. W pytaniach egzaminacyjnych trzeba jednak trzymać się treści: jeśli dominują sygnały o relacjach i kontaktach, to kluczowa jest potrzeba przynależności (afiliacji).
Najpierw wypisz w myślach "rdzeń" opisu: czy dotyczy relacji, zagrożenia, uznania, czy rozwoju. Następnie dopasuj potrzebę do dominującego wątku, nie do pobocznych skojarzeń. Pomaga też sprawdzenie, czy w opisie są słowa-klucze: kontakty, lęk, docenienie, cele.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Samotność oraz brak kontaktów z przyjaciółmi i dalszą rodziną wskazują na deficyt więzi społecznych i przynależności."

Źródła:

  • Maslow, A. H., "A Theory of Human Motivation", Psychological Review, 1943 (sekcja o hierarchii potrzeb, w tym przynależności/miłości) - https://psychclassics.yorku.ca/Maslow/motivation.htm (dostęp: 2026-02-27)
  • Baumeister, R. F., Leary, M. R., "The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation", Psychological Bulletin, 1995, 117(3), s. 497–529 (opis potrzeby przynależności) - https://doi.org/10.1037/0033-2909.117.3.497 (dostęp: 2026-02-27)
  • APA Dictionary of Psychology, hasło: "affiliation" (definicja afiliacji jako dążenia do tworzenia/utrzymywania relacji) - https://dictionary.apa.org/affiliation (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawowe podręczniki psychologii motywacji i potrzeb człowieka
  • Materiały dydaktyczne dotyczące wsparcia psychospołecznego w pracy asystenta osoby z niepełnosprawnością
  • Publikacje o izolacji społecznej i budowaniu sieci wsparcia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego