KWALIFIKACJA SPO1 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 11.
Asystent pracujący z osobą głuchoniewidomą powinien porozumiewać się z podopiecznym za pomocą alfabetu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osoba głuchoniewidoma może nie odbierać skutecznie komunikatów wzrokowych ani słuchowych, dlatego kluczowy staje się kanał dotykowy.
Alfabet dotykowy umożliwia przekazywanie liter poprzez ustalone dotyki/ruchy na dłoni lub w innym miejscu, co pozwala na bezpośrednie, zrozumiałe porozumiewanie się podczas asysty.

Pełne wyjaśnienie:

W pracy asystenta osoby głuchoniewidomej najważniejsze jest dobranie takiej metody porozumiewania się, która odpowiada realnym możliwościom sensorycznym podopiecznego. Ponieważ w głuchoniewidzeniu ograniczone są jednocześnie słuch i wzrok, metody oparte wyłącznie na bodźcach słuchowych lub wzrokowych bywają nieskuteczne albo w ogóle niedostępne. Z tego powodu szczególne znaczenie ma komunikacja dotykowa, w tym alfabet dotykowy, który pozwala przekazywać litery i wyrazy poprzez ustalone dotknięcia, naciski lub ruchy wykonywane na dłoni (lub innym uzgodnionym obszarze).

Odpowiedź "dotykowego" jest właściwa, ponieważ wskazuje metodę, która nie wymaga ani słyszenia, ani widzenia, a więc może działać także w trudnych warunkach (hałas, brak oświetlenia, duży dystans). Daje to asystentowi możliwość przekazywania informacji precyzyjnie: nazw, liczb, adresów czy krótkich instrukcji.

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów spotykanych na egzaminach:

  • "migowego" – język migowy jest przede wszystkim wizualny (wymaga obserwacji znaków), więc przy poważnym ograniczeniu wzroku może nie spełniać swojej roli.
  • "palcowego" – alfabet palcowy również opiera się na widzeniu układu palców. Może być mylony z dotykowym, ale to inny kanał odbioru.
  • "Braille’a" – pismo Braille’a jest dotykowe, jednak służy głównie do czytania i pisania na nośniku (kartka, etykieta, urządzenie brajlowskie), a nie jako podstawowa metoda "na żywo" do szybkiej rozmowy w relacji asystent–podopieczny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się osoba głuchoniewidoma, warto najpierw zadać sobie pytanie: jaki kanał informacji pozostaje najbardziej dostępny? Najczęściej będzie to dotyk, a dopiero później rozwiązania zależne od resztek wzroku/słuchu oraz używanych pomocy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Alfabet dotykowy to sposób przekazywania liter i słów przez ustalone dotknięcia lub ruchy na dłoni (albo w innym umówionym miejscu). Pozwala "literować" komunikaty bez potrzeby słyszenia i widzenia, więc bywa kluczowy w asyście osoby głuchoniewidomej.
Język migowy jest w dużej mierze wizualny: trzeba widzieć znaki wykonywane rękami, mimikę i ustawienie ciała. Jeśli wzrok jest znacznie ograniczony, odbiór może być niemożliwy lub bardzo utrudniony. Wtedy częściej stosuje się metody oparte o dotyk.
Alfabet palcowy zwykle polega na wzrokowym odczytaniu układów palców. Alfabet dotykowy opiera się na dotyku, czyli na odbiorze poprzez skórę (np. na dłoni). Na egzaminie warto skojarzyć: "palcowy" → oglądam palce, "dotykowy" → czuję dotyk.
Nie. Braille to system punktów do czytania i pisania na nośniku (kartka, etykieta, urządzenie brajlowskie). Alfabet dotykowy służy częściej do bezpośredniej rozmowy "na żywo", gdy asystent przekazuje litery dotykiem. Oba są dotykowe, ale mają inne zastosowanie.
Najpierw trzeba zapytać podopiecznego (lub opiekuna/terapeutę) o preferowaną metodę i sprawdzić ją w praktyce. Osoby głuchoniewidome różnią się resztkami wzroku/słuchu i doświadczeniem. Dobra praktyka to ustalenie jasnych sygnałów start/stop, potwierdzeń i tempa literowania.
Jest przydatny, gdy trzeba przekazać precyzyjne informacje bez dostępu do wzroku i słuchu: liczby, adresy, nazwy własne, krótkie instrukcje w ruchu, w hałasie lub w ciemności. Sprawdza się też, gdy podopieczny nie korzysta z urządzeń wspomagających komunikację.
Częsty błąd to automatyczne wybieranie "języka migowego", bo kojarzy się z niepełnosprawnością słuchu. Inny błąd to wybór "Braille’a" jako metody rozmowy w każdej sytuacji. Na egzaminie trzeba myśleć: jaki kanał odbioru jest realnie dostępny?
Nie zawsze. Część osób ma użyteczne resztki wzroku lub słuchu i korzysta z innych metod (np. powiększeń, aparatów, urządzeń). Jednak alfabet dotykowy jest jedną z kluczowych metod, bo nie opiera się na wzroku ani słuchu i bywa rozwiązaniem uniwersalnym w trudnych warunkach.
Najlepiej połączyć teorię z praktyką: nauczyć się zasad literowania, a potem ćwiczyć krótkie komunikaty (imiona, liczby, proste zdania) w stałym tempie. Pomaga też praca na scenariuszach z życia asystenta: droga, zakupy, wizyta u lekarza, sytuacja nagła.
Poza alfabetem dotykowym mogą pojawić się pytania o komunikację alternatywną i wspomagającą (AAC): gesty umowne, komunikaty pisane w powiększeniu, piktogramy, urządzenia elektroniczne, a także zasady kontaktu (potwierdzanie zrozumienia, krótkie komunikaty, spokojne tempo). Zakres zależy od programu nauczania.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu AAC i komunikacji z osobami z niepełnosprawnościami sensorycznymi
  • Skrypty/poradniki metodyczne dotyczące wsparcia osób głuchoniewidomych (surdotyflopedagogika)
  • Szkolenia praktyczne z technik komunikacji dotykowej i zasad bezpiecznej asysty

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego