KWALIFIKACJA MED4 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 18.
Badanie korespondencji siatkówkowej z użyciem pryzmatu i czerwonego filtra wymaga ustawienia pryzmatu bazą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W badaniach ortoptycznych z użyciem pryzmatu kluczowe jest prawidłowe ustawienie jego bazy, bo determinuje to kierunek wymuszonej dyssocjacji i sposób, w jaki pacjent zgłasza położenie bodźców. W tej procedurze z pryzmatem i filtrem czerwonym właściwe ustawienie odpowiada opcji "ku górze".

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy ustawienia pryzmatu w procedurze oceny korespondencji siatkówkowej wykonywanej z użyciem pryzmatu oraz filtra czerwonego. W takich badaniach ortoptycznych istotą jest kontrolowane rozdzielenie bodźców docierających do obu oczu oraz ocena, jak pacjent lokalizuje obraz (czyli pośrednio: jak działa układ obuoczny i jaka jest korespondencja siatkówkowa).

Odpowiedź "ku górze" jest wskazana jako prawidłowa, ponieważ w tej konfiguracji badania wymaga się ustawienia bazy pryzmatu w określonym kierunku, aby uzyskać zamierzone przemieszczenie obrazu i móc wiarygodnie interpretować odpowiedzi pacjenta w teście z filtrem czerwonym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w kontekście tego pytania?

  • "do nosa" oraz "do skroni" dotyczą ustawienia w płaszczyźnie poziomej. Są często kojarzone z oceną składowej poziomej ustawienia oczu (np. w pomiarach odchyleń), ale nie odpowiadają wymaganej orientacji bazy w opisywanym badaniu korespondencji wykonywanym z konkretnym układem bodźców.
  • "ku dołowi" jest kierunkiem pionowym przeciwnym do wskazanego. W praktyce odwrócenie bazy zmienia znak/kierunek efektu pryzmatycznego, co prowadziłoby do innej sytuacji bodźcowej i ryzyka błędnej interpretacji odpowiedzi pacjenta.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o pryzmat warto pamiętać, że kluczowe są (1) kierunek bazy, (2) na którym oku jest pryzmat/filtr, oraz (3) czy badanie rozdziela bodźce pionowo czy poziomo. Jeśli w poleceniu brakuje części szczegółów, łatwo o pomylenie testów o podobnej nazwie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Korespondencja siatkówkowa to sposób "sparowania" punktów siatkówek obu oczu w widzeniu obuocznym. Prawidłowa korespondencja wspiera fuzję i stabilną lokalizację bodźców, a nieprawidłowa może towarzyszyć zezowi i wpływać na wyniki testów sensorycznych.
Pryzmat wprowadza kontrolowane przemieszczenie obrazu, dzięki czemu można wywołać lub zniwelować rozdzielenie obrazów między oczami. Pozwala to mierzyć odchylenia i oceniać reakcje sensomotoryczne (np. fuzję, lokalizację), jeśli badanie jest wykonane w tej samej, standardowej procedurze.
Filtr czerwony pomaga rozdzielić bodźce docierające do obu oczu (dyssocjacja), ułatwiając ocenę, co widzi każde oko i jak pacjent lokalizuje obrazy. Dzięki temu można badać aspekty sensoryczne widzenia obuocznego bez całkowitego wyłączenia jednego oka.
Najpierw utrwal, że opis "baza ku górze/ku dołowi/do nosa/do skroni" dotyczy orientacji pryzmatu, a nie samego ruchu gałki ocznej. Następnie ucz się na schematach: osobno ustawienia pionowe i poziome, bo w praktyce są używane w różnych testach.
Nie zawsze, ale najczęściej te kierunki kojarzą się z komponentem poziomym. Wiele testów używa pryzmatów w różnych osiach, dlatego kluczowe jest, by czytać, jaki parametr badamy (sensoryczny czy motoryczny) oraz czy bodźce mają być rozdzielone pionowo czy poziomo.
Częsty błąd to mechaniczne zgadywanie kierunku bazy bez zrozumienia efektu pryzmatycznego i bez rozróżnienia testów. Drugi błąd to mieszanie procedur: inne ustawienie pryzmatu stosuje się w pomiarach odchyleń, a inne w testach sensorycznych z filtrami i bodźcami rozdzielonymi.
Niejednoznaczność pojawia się, gdy nie podano pełnej procedury: na którym oku jest filtr, gdzie jest pryzmat i jaki dokładnie test jest wykonywany. W praktyce klinicznej te szczegóły są zawsze ustalone, ale w pytaniu skrótowym mogą nie być wypisane, co utrudnia odpowiedź.
Stosuje się je m.in. u pacjentów z podejrzeniem zeza, zaburzeń fuzji lub adaptacji sensorycznej. Wynik pomaga ocenić, czy układ wzrokowy używa prawidłowej korespondencji, czy występują mechanizmy kompensacyjne, co ma znaczenie przy planowaniu terapii i ocenie rokowania.
W dokumentacji warto odnotować warunki badania: rodzaj bodźca, odległość, na którym oku był filtr, użyty pryzmat (moc i orientacja bazy) oraz odpowiedzi pacjenta (położenie bodźców, stabilność, ewentualne dwojenie). To ułatwia porównanie wyników w czasie.
Ucz się procedur "krok po kroku" i ćwicz na schematach osi: pion/poziom. Zrób własną tabelę: nazwa testu → cel → dyssocjacja → gdzie filtr → gdzie pryzmat → orientacja bazy → interpretacja wyniku. Takie mapowanie zmniejsza ryzyko mylenia podobnych metod.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w badaniach ortoptycznych z użyciem pryzmatu kluczowe jest prawidłowe ustawienie jego bazy, bo determinuje to kierunek wymuszonej dyssocjacji i sposób, w jaki pacjent zgłasza położenie bodźców.

Źródła:

  • Von Noorden GK, Campos EC, "Binocular Vision and Ocular Motility: Theory and Management of Strabismus", rozdziały dot. testów sensorycznych i pryzmatów (dokładne strony zależą od wydania) – źródło podręcznikowe
  • Kanski JJ, "Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach", część dotycząca strabizmu i badań obuoczności (dokładne strony zależą od wydania) – źródło podręcznikowe

Materiały:

  • Podręczniki do ortoptyki i strabologii omawiające testy z filtrami barwnymi i pryzmatami
  • Materiały dydaktyczne szkół medycznych (ortoptyka): zasady działania pryzmatów i procedury badań
  • Atlas/testy z widzenia obuocznego (schematy ustawień pryzmatu i interpretacja wyników)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego