KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 2.
Cyfrą 1 na rysunku oznaczono
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny elementu mechanicznego, który jest częścią układu sprzęgła.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest "tarcza sprzęgła", czyli element cierny przenoszący moment obrotowy między stroną napędzającą i napędzaną.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych części układu: wał jest elementem obrotowym, koło zębate przenosi ruch w przekładni, a koło zamachowe magazynuje energię kinetyczną.

Pełne wyjaśnienie:

"Tarcza sprzęgła" to element sprzęgła ciernego odpowiedzialny za przeniesienie momentu obrotowego dzięki okładzinom ciernym. W praktyce jest to część, która współpracuje z dociskiem i powierzchnią cierną po stronie napędu, umożliwiając płynne załączanie oraz rozłączanie napędu.

Odpowiedź "wał napędowy" jest niepoprawna, ponieważ wał pełni inną funkcję: jest elementem konstrukcyjnym przenoszącym moment na odcinku (np. między silnikiem a przekładnią). Sam wał nie jest elementem ciernym sprzęgła i nie zastępuje tarczy.

Odpowiedź "koło zębate" jest niepoprawna, bo koła zębate są typowe dla przekładni i służą do przenoszenia ruchu oraz zmiany prędkości/ momentu przez zazębienie. Mogą występować w tym samym układzie napędowym, ale nie są tarczą sprzęgła i nie realizują połączenia ciernego.

Odpowiedź "koło zamachowe" jest niepoprawna, ponieważ koło zamachowe ma zadanie magazynowania energii kinetycznej i stabilizacji nierównomierności obrotów (bezwładność). To inna rola niż przenoszenie momentu przez tarcie w sprzęgle; koło zamachowe bywa elementem współpracującym ze sprzęgłem, ale nie jest tarczą.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "cyfrą X na rysunku" kluczowe jest rozpoznanie funkcji elementu, a nie samej nazwy. Jeśli na rysunku rozpoznajesz część z okładzinami ciernymi lub z piastą wielowypustową typową dla sprzęgła, to kierunek odpowiedzi prowadzi do tarczy sprzęgła, a nie do elementów przekładni czy wału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tarcza sprzęgła to element sprzęgła ciernego z okładzinami, który przenosi moment obrotowy przez tarcie między stroną napędzającą i napędzaną. Umożliwia płynne ruszanie i rozłączanie napędu bez zatrzymywania silnika lub układu napędowego.
Tarcza sprzęgła zwykle ma okładziny cierne i piastę (często wielowypust) do osadzenia na wale. Koło zamachowe jest masywniejsze, pełni rolę bezwładnika i nie ma cech typowych dla elementu ciernego. Na rysunku pomaga porównanie funkcji i miejsca w zespole.
Koło zębate przenosi ruch dzięki zazębieniu z innym kołem i służy do zmiany prędkości oraz momentu w przekładni. Sprzęgło cierne działa przez tarcie i docisk powierzchni ciernych. To dwa różne mechanizmy przenoszenia napędu, dlatego nazwy nie należy mylić.
Wał napędowy to element obrotowy przenoszący moment obrotowy na odcinku układu (np. między silnikiem, sprzęgłem i przekładnią). Jest częścią konstrukcyjną, a nie elementem ciernym. Na rysunkach rozpoznaje się go jako długi element osiowy, często z wpustem lub wielowypustem.
Najczęściej podczas montażu, demontażu i konserwacji napędów maszyn, gdy trzeba dobrać część, sprawdzić kompletność zespołu lub wykonać diagnostykę. Umiejętność czytania rysunków i identyfikacji tarczy, wału czy koła zamachowego skraca czas serwisu i ogranicza pomyłki.
To zadanie z identyfikacji elementu na ilustracji: należy dopasować nazwę części do oznaczenia liczbowego na rysunku. Kluczowe jest rozpoznanie kształtu i funkcji elementu w zespole. Bez analizy kontekstu łatwo pomylić części o podobnym wyglądzie.
Najważniejsze: obecność powierzchni ciernych (okładzin), rola w przenoszeniu momentu przez tarcie oraz osadzenie na wale (np. piasta z wielowypustem). W nauce pomaga kojarzenie tarczy jako "łącznika ciernego" między stroną napędzającą i napędzaną.
Same nazwy opcji (tarcza, wał, koło zębate, koło zamachowe) są wszystkie technicznie poprawnymi elementami napędu, ale dotyczą różnych podzespołów. O poprawności decyduje dopiero konkretne oznaczenie na ilustracji, czyli to, co pokazuje rysunek i gdzie znajduje się element w zespole.
Częste są pomyłki wynikające z podobieństwa kształtów (np. "koło" kojarzy się z kołem zamachowym), nieuwzględniania funkcji elementu oraz zbyt szybkiego wyboru pierwszej intuicji. Pomaga porównanie: czy element przenosi moment przez tarcie, przez zazębienie czy przez samą konstrukcję wału.
Ćwicz na rysunkach złożeniowych i przekrojach: nazywaj elementy, określaj ich funkcję i miejsce w układzie. Warto robić fiszki z typowymi podzespołami napędu (sprzęgło, przekładnia, wały, łożyska) oraz rozwiązywać testy, gdzie numeracja wskazuje konkretne części.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (oznaczenia elementów złożeniowych)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: rozdziały o sprzęgłach, wałach i kołach zamachowych
  • Instrukcje serwisowe (DTR) urządzeń z napędem mechanicznym – przykładowe przekroje sprzęgieł

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego