KWALIFIKACJA ELM1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 31.
Czas wykonania skoku siłownika elektrycznego jest mierzony za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czas jest wielkością mierzoną przyrządem czasomierzem, np. stoperem, więc do określenia czasu wykonania skoku siłownika używa się stopera.
Miliwoltomierz służy do pomiaru napięcia, a mikrometr i czujnik zegarowy do kontroli wymiarów/przemieszczeń, nie czasu.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy doboru przyrządu do wielkości mierzonej. Jeśli interesuje nas czas wykonania skoku siłownika elektrycznego (czyli ile trwa przejście od położenia początkowego do końcowego), to mierzymy czas w sekundach lub minutach. Najprostszym i typowym narzędziem jest stoper (czasomierz), którym uruchamia się pomiar w chwili startu ruchu i zatrzymuje po osiągnięciu końca skoku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "miliwoltomierza" – to przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego. Może być użyteczny przy diagnostyce zasilania/sterowania siłownika, ale nie mierzy bezpośrednio czasu trwania ruchu.
  • "mikrometru" – mikrometr służy do bardzo dokładnego pomiaru wymiarów liniowych (np. średnic, grubości). Mógłby pomóc sprawdzić wartość skoku lub elementy mechaniczne, lecz nie odpowiada na potrzebę pomiaru czasu.
  • "czujnika zegarowego" – czujnik zegarowy (zwykle z tarczą i wskazówką) jest narzędziem do kontroli przemieszczenia/odchyłek, np. bicia, przesunięcia, ugięcia. Także nie jest przyrządem do pomiaru czasu.

W praktyce mechatronik często mierzy zarówno czas, jak i przemieszczenie: czas stoperem, a przemieszczenie (lub pozycję) czujnikiem zegarowym, liniałem, suwmiarką czy enkoderem. Klucz na egzaminie: najpierw nazwij wielkość fizyczną w pytaniu (tu: czas), a dopiero potem dobierz właściwy przyrząd.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stoperem mierzy się czas trwania zjawiska, np. czas wysuwu i wsuwu siłownika, czas reakcji na sygnał sterujący albo czas cyklu. To pomaga ocenić dynamikę układu oraz wykryć pogorszenie pracy (np. spowolnienie).
1) Ustaw siłownik w pozycji startowej. 2) Włącz ruch i jednocześnie uruchom stoper. 3) Zatrzymaj stoper w chwili osiągnięcia końca skoku (np. na krańcówce). 4) Powtórz kilka razy i porównaj wyniki, aby ograniczyć błąd reakcji.
Miliwoltomierz mierzy napięcie, a nie czas. Nawet jeśli napięcie wpływa na prędkość siłownika, sam pomiar napięcia nie mówi wprost, ile trwa skok. Do czasu potrzebny jest czasomierz (np. stoper) lub rejestracja sygnału w sterowniku.
Skok siłownika to zakres przemieszczenia elementu wykonawczego między położeniem minimalnym i maksymalnym. Łatwo go pomylić z "czasem skoku". Skok to długość/przemieszczenie, a czas skoku to czas potrzebny na wykonanie tego przemieszczenia.
Nie bezpośrednio. Czujnik zegarowy służy głównie do pomiaru przemieszczeń i odchyłek. Może pokazać, jak zmienia się położenie, ale czas musisz zmierzyć dodatkowo (np. stoperem) albo użyć rejestracji danych w sterowniku/czujniku z funkcją czasu.
Przemieszczenie (wartość skoku lub odchyłkę położenia) można mierzyć m.in. suwmiarką, mikrometrem (w odpowiednich zastosowaniach), czujnikiem zegarowym lub czujnikiem położenia. To inne zadanie niż pomiar czasu, więc nie zastępują stopera.
Bo słowo "skok" kojarzy się z długością, a mikrometr jest znanym przyrządem długościowym. Mechanizm błędu polega na szybkim skojarzeniu jednego słowa-klucza i pominięciu informacji "czas wykonania". Warto najpierw wskazać wielkość: czas.
Gdy potrzebujesz większej dokładności i powtarzalności niż pomiar ręczny. Sterownik, rejestrator lub system HMI może logować momenty startu/stopu (np. sygnały krańcówek) i obliczać czas automatycznie, eliminując błąd reakcji człowieka.
Najczęstsze to: opóźnienie reakcji osoby uruchamiającej stoper, niejednoznaczny moment startu/stopu (np. "kiedy dokładnie ruszył?"), różna masa obciążenia, zmiana tarcia lub zasilania. Pomaga wielokrotne powtórzenie pomiaru i uśrednienie.
W praktyce warsztatowej można użyć aplikacji-stoperu jako rozwiązania pomocniczego, ale na egzaminie zwykle oczekuje się odpowiedzi "stoper" jako przyrządu. W zastosowaniach wymagających dokładności lepsza jest automatyczna rejestracja w sterowniku lub specjalizowany rejestrator.
info

Około 79% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Stoper" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Stoper (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Woltomierz" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Woltomierz (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Mikrometr (przyrząd)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr_(przyrząd) (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej/mechatronicznej (dział: wielkości i przyrządy pomiarowe)
  • Instrukcje obsługi siłowników elektrycznych (parametry: prędkość, czas cyklu, skok)
  • Materiały szkolne o doborze czujników i przyrządów (czasomierze, mierniki elektryczne, przyrządy długościowe)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego