KWALIFIKACJA ROL12 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 21.
Czerniak jest schorzeniem o etiologii
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czerniak jest nowotworem wywodzącym się z melanocytów, więc ma etiologię nowotworową, a nie zakaźną. Odpowiedzi "bakteryjnej", "wirusowej" i "pasożytniczej" dotyczą chorób infekcyjnych, które mają inny mechanizm powstawania i szerzenia się niż proces nowotworowy.

Pełne wyjaśnienie:

Etiologia oznacza przyczynę i mechanizm powstania choroby. W praktyce klinicznej (także w weterynarii) najczęściej rozróżnia się m.in. etiologię: zakaźną (np. bakteryjną, wirusową, pasożytniczą), urazową, toksyczną, metaboliczną oraz nowotworową.

Odpowiedź "nowotworowej" jest właściwa, ponieważ czerniak (melanoma) to złośliwy nowotwór powstający z komórek barwnikowych – melanocytów. Jest to proces nieinfekcyjny: polega na niekontrolowanym rozroście komórek, zdolności naciekania tkanek i (w przypadku złośliwych postaci) tworzenia przerzutów. Z punktu widzenia czynności pomocniczych ważne jest, że podejrzenie zmiany nowotworowej zwykle kieruje diagnostykę w stronę badania cytologicznego/biopsji, a nie w stronę leczenia przeciwbakteryjnego czy odrobaczania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "bakteryjnej" – sugeruje chorobę wywołaną przez bakterie, która często daje objawy zapalenia (ropień, wysięk, gorączka) i może wymagać antybiotykoterapii. Czerniak nie jest zakażeniem.
  • "wirusowej" – dotyczy chorób powodowanych przez wirusy, które szerzą się między osobnikami i mają typowe drogi transmisji. Czerniak nie jest klasyczną jednostką wirusową; rozpoznanie opiera się na ocenie nowotworowej zmiany.
  • "pasożytniczej" – odnosi się do inwazji pasożytów (zewnętrznych lub wewnętrznych), które mogą powodować świąd, wyłysienia czy stany zapalne skóry. Zmiana nowotworowa (guz, owrzodzenie, przebarwienie) może przypominać inne problemy skórne, ale jej przyczyna nie jest pasożytnicza.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli nazwa jednostki chorobowej jest nazwą nowotworu (np. czerniak, chłoniak, mięsak), to w pytaniach o etiologię najczęściej chodzi o etiologię nowotworową. Warto też pamiętać, że "etiologia zakaźna" obejmuje bakterie, wirusy i pasożyty, natomiast nowotwory stanowią odrębną grupę przyczyn.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czerniak to nowotwór wywodzący się z melanocytów, czyli komórek wytwarzających barwnik (melaninę). U zwierząt może występować m.in. w obrębie skóry, jamy ustnej lub na granicy skóry i błon śluzowych. Część postaci bywa łagodna, a część złośliwa.
Niepokoją m.in. szybko rosnący guzek, owrzodzenie, krwawienie, zmiana kształtu/koloru, brak gojenia oraz twardy naciek. To nie jest rozpoznanie pewne – technik nie diagnozuje – ale takie sygnały powinny skłonić do szybkiego zgłoszenia lekarzowi i przygotowania do diagnostyki (np. cytologii).
Etiologia bakteryjna i wirusowa oznacza chorobę zakaźną wywołaną drobnoustrojem, która zwykle ma mechanizm szerzenia i może wymagać leczenia przeciwdrobnoustrojowego. Czerniak jest wynikiem niekontrolowanego rozrostu własnych komórek organizmu, a nie zakażenia patogenem.
Potwierdzenie opiera się na badaniu materiału z guza: cytologii (np. aspiracja cienkoigłowa) i/lub histopatologii po biopsji lub wycięciu zmiany. Badanie makroskopowe (oglądanie) bywa mylące, bo różne choroby skóry mogą wyglądać podobnie.
Nie. Ciemne zabarwienie może wynikać z fizjologicznej pigmentacji, przebarwień pozapalnych, krwiaków, strupów lub innych guzów. Czerniak jest jedną z możliwości, ale bez badania cytologicznego/histopatologicznego nie da się wiarygodnie rozstrzygnąć przyczyny.
Częsty błąd to automatyczne wybieranie odpowiedzi "wirusowej" lub "bakteryjnej", bo choroby zakaźne są często omawiane. Drugi błąd to mylenie objawu (np. zmiany skórnej) z przyczyną – podobny wygląd nie oznacza tej samej etiologii. Warto najpierw rozpoznać typ jednostki (nowotwór vs infekcja).
Pilne są zmiany szybko rosnące, krwawiące, owrzodziałe, bolesne, utrudniające jedzenie/oddychanie (np. w jamie ustnej) lub pojawiające się u zwierząt starszych. Technik nie stawia diagnozy, ale ma obowiązek obserwacji i przekazania informacji, by nie opóźniać diagnostyki.
Najczęściej obejmuje to przygotowanie stanowiska i narzędzi do pobrania materiału, bezpieczne unieruchomienie zwierzęcia, przygotowanie pola (w razie potrzeby), opis próbek i dokumentacji oraz właściwe zabezpieczenie materiału do transportu. Zakres zależy od poleceń lekarza weterynarii.
Niektóre postacie czerniaka (zwłaszcza złośliwe) mogą tworzyć przerzuty, ale ryzyko zależy od lokalizacji i cech nowotworu. Dlatego w praktyce ważne są badania oceniające zaawansowanie choroby oraz szybkie zgłoszenie niepokojących zmian. Ostateczną ocenę wykonuje lekarz.
Pomaga nauka "słów-kluczy": nazwy nowotworów (np. czerniak) → etiologia nowotworowa; jednostki z końcówką sugerującą zakażenie/specyficzny patogen → etiologia zakaźna. Warto ćwiczyć na przykładach i zawsze najpierw ustalić, czy pytanie dotyczy przyczyny (etiologii), czy objawów lub drogi zakażenia.
info

Statystycznie 71% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Czerniak jest nowotworem wywodzącym się z melanocytów, więc ma etiologię nowotworową, a nie zakaźną."

Źródła:

  • Merck Veterinary Manual: "Melanoma (Dogs)" (dział: Oncology/Dermatology) – https://www.merckvetmanual.com/ (wyszukiwanie hasła: Melanoma, Dogs) – dostęp 2026-02-28
  • Withrow & MacEwen’s Small Animal Clinical Oncology, rozdziały dotyczące nowotworów skóry i guzów melanocytarnych (melanocytoma/melanoma), wydanie podręcznikowe – szczegółowe strony zależne od edycji

Materiały:

  • Podręcznik weterynaryjnej patomorfologii (rozdziały: nowotwory skóry, melanocytoma/czerniak)
  • Wprowadzenie do onkologii małych zwierząt (podstawy rozpoznawania nowotworów skóry)
  • Merck Veterinary Manual – hasła dotyczące melanoma/melanocytoma u zwierząt

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego