KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 22.
Część maszynowa o wymiarach gabarytowych 230 x 320 mm i grubości 5 mm, przedstawiana w całości na jednym rzucie, powinna być rysowana na rysunku formatu A4 w podziałce
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podziałkę dobiera się tak, aby cały przedmiot zmieścił się na arkuszu z marginesami i miejscem na tabliczkę rysunkową. Dla gabarytów 230×320 mm na A4 w jednym rzucie skala 1:1 zwykle nie zapewnia miejsca, więc stosuje się zmniejszenie 1:2.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór podziałki (skali) na rysunku technicznym polega na takim przeskalowaniu wymiarów przedstawienia, aby rysunek był jednocześnie czytelny i mieścił się na wybranym formacie arkusza wraz z wymaganymi elementami układu rysunku (marginesy, ewentualne odstępy od krawędzi, tabliczka rysunkowa).

W zadaniu element ma gabaryty 230×320 mm i ma być pokazany w całości na jednym rzucie na formacie A4. Format A4 ma ograniczoną powierzchnię użytkową, a nie cała powierzchnia kartki jest przeznaczona na pole rysunku. Po odjęciu marginesów oraz miejsca na część opisową pozostaje mniej przestrzeni, dlatego przedstawienie w skali naturalnej 1:1 może się nie zmieścić lub wymusić zbyt ciasne rozmieszczenie (co pogarsza czytelność i utrudnia wymiarowanie).

Skala 1:2 oznacza zmniejszenie: na rysunku każdy wymiar jest dwukrotnie mniejszy niż w rzeczywistości. Dzięki temu rzut elementu 230×320 mm zajmuje na arkuszu około 115×160 mm, co daje bezpieczny zapas miejsca na obrys, linie wymiarowe, opisy i zachowanie właściwego układu rysunku.

Pozostałe propozycje są nieodpowiednie z typowego punktu widzenia doboru skali do A4:

  • 1:1 – brak zmniejszenia, ryzyko "braku miejsca" na arkuszu po uwzględnieniu marginesów i tabliczki; często prowadzi do ścisku linii i gorszej czytelności.
  • 2:1 – powiększenie, czyli rysunek byłby większy niż przedmiot; dla tak dużych gabarytów na A4 praktycznie uniemożliwia zmieszczenie całego rzutu.
  • 5:1 – bardzo duże powiększenie; stosuje się je raczej do drobnych szczegółów, a nie do całego zarysu elementu o dużych wymiarach.

Na egzaminie warto pamiętać o dwóch krokach: najpierw ocenić, czy rzut w skali 1:1 realnie zmieści się na wybranym formacie z zapasem na wymiarowanie, a dopiero potem wybrać najbliższą, znormalizowaną podziałkę zmniejszającą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dobierz podziałkę tak, aby rzut zmieścił się w polu rysunku A4 z marginesami i miejscem na tabliczkę. Jeśli w skali 1:1 brakuje przestrzeni na linie wymiarowe i opisy, wybierz znormalizowane zmniejszenie (np. 1:2), które da zapas miejsca i utrzyma czytelność.
Podziałka 1:2 oznacza zmniejszenie: 1 jednostka na rysunku odpowiada 2 jednostkom w rzeczywistości. W praktyce każdy wymiar przedstawienia jest dwukrotnie mniejszy niż wymiar rzeczywisty, co pomaga zmieścić duże elementy na mniejszym formacie arkusza.
Nawet jeśli same gabaryty są zbliżone do wymiarów A4, to nie cała kartka jest polem rysunku. Trzeba uwzględnić marginesy, odstępy oraz tabliczkę rysunkową, a także miejsce na wymiarowanie. Skala 1:1 często powoduje ścisk i spadek czytelności.
Skale powiększające (np. 2:1) stosuje się głównie do małych elementów lub szczegółów, gdy w skali naturalnej są nieczytelne. Dla dużego elementu powiększenie zwykle uniemożliwia zmieszczenie rzutu na arkuszu i utrudnia wykonanie kompletnego rysunku wykonawczego.
Najczęściej wybiera się 1:1 "z rozpędu" bez sprawdzenia miejsca na marginesy i wymiarowanie, myli się 1:2 z powiększeniem albo ocenia się tylko jeden wymiar gabarytowy. Częsty błąd to też wybór bardzo dużego powiększenia dla całego elementu zamiast dla detalu.
Skalę 5:1 stosuje się, gdy trzeba powiększyć bardzo małe szczegóły (np. kształt rowka, promień, fazę) tak, aby można je było czytelnie narysować i zwymiarować. Zwykle dotyczy to widoków szczegółowych, a nie całego przedmiotu o dużych gabarytach.
Porównaj gabaryty rzutu (po przeskalowaniu) z dostępnym polem rysunku, pamiętając o marginesach i miejscu na tabliczkę. Dodaj zapas na linie wymiarowe i opisy. Jeśli rzut "wchodzi na styk", bezpieczniej wybrać mniejszą skalę (np. 1:2) lub większy format.
Najważniejsza jest czytelność i jednoznaczność dokumentacji. Duża skala pomaga, ale nie kosztem ścisku, braku miejsca na wymiarowanie i gorszego układu rysunku. Lepiej zastosować mniejsze przedstawienie (np. 1:2) i zachować poprawne odstępy oraz pełne opisy technologiczne.
W praktyce spotyka się skale naturalne (1:1), zmniejszające (np. 1:2, 1:5) oraz powiększające (np. 2:1, 5:1) – dobierane zależnie od gabarytów i poziomu szczegółowości. Na egzaminie zwykle wybiera się znormalizowaną skalę, która pozwala zmieścić rysunek na formacie.
Taki warunek ogranicza możliwość "rozbicia" elementu na kilka widoków lub fragmentów, więc kluczowy staje się dobór skali, aby cały obrys zmieścił się na arkuszu. W praktyce oznacza to, że nie można ratować się tylko innym układem widoków – często potrzebne jest zmniejszenie.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Podziałkę dobiera się tak, aby cały przedmiot zmieścił się na arkuszu z marginesami i miejscem na tabliczkę rysunkową."

Źródła:

  • PN-EN ISO 5457:2010 (lub nowsza) – Rysunek techniczny. Format i układ arkuszy rysunkowych (zasady formatu A4 i pól rysunku).
  • PN-EN ISO 5455:1997 (lub nowsza) – Rysunek techniczny. Skale (podziałki) stosowane na rysunkach technicznych.
  • PN-EN ISO 128-1:2020 (lub nowsza) – Dokumentacja techniczna wyrobu. Zasady ogólne przedstawiania (czytelność zapisu, organizacja rysunku).

Materiały:

  • Normy dotyczące podziałek rysunkowych (skali) i formatów arkuszy rysunkowych
  • Podręczniki i repetytoria z rysunku technicznego maszynowego dla techników
  • Zestawy ćwiczeń: dobór formatu arkusza i skali dla różnych gabarytów detali

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego