Odleżyny powstają najczęściej wskutek długotrwałego ucisku oraz działania tarcia i sił ścinających, które uszkadzają skórę i tkanki podskórne. W praktyce opiekuńczej wyróżnia się czynniki ryzyka związane ze stanem osoby (wewnętrzne) oraz takie, które wynikają z otoczenia, pielęgnacji i zastosowanych pomocy (zewnętrzne).
Odpowiedź "niedopasowany sprzęt ortopedyczny, szorstka bielizna pościelowa" wskazuje dwa typowe czynniki zewnętrzne:
- niedopasowany sprzęt może powodować miejscowy ucisk, obtarcia i mikrourazy skóry,
- szorstka pościel nasila tarcie i podrażnienie skóry, a także sprzyja powstawaniu otarć.
Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ zawierają elementy, które nie są czysto zewnętrzne (albo mieszają oba typy):
- "zniesienie czucia bólu, wilgotna bielizna pościelowa" – wilgoć jest czynnikiem zewnętrznym, ale zniesione czucie bólu dotyczy stanu pacjenta (czynnik wewnętrzny). Taki zestaw nie spełnia kryterium pytania.
- "niedopasowany sprzęt ortopedyczny, unieruchomienie kończyny" – sprzęt jest czynnikiem zewnętrznym, natomiast unieruchomienie/ograniczona ruchomość bywa klasyfikowane jako czynnik związany z pacjentem (wewnętrzny), bo opisuje funkcjonowanie i możliwość zmiany pozycji.
- "otyłość, nieodpowiedni mikroklimat pomieszczenia" – mikroklimat (temperatura/wentylacja) jest zewnętrzny, ale otyłość jest cechą pacjenta, czyli czynnikiem wewnętrznym.
W opiece środowiskowej ważna wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie brzmi o czynniki zewnętrzne, wybieraj odpowiedź, w której wszystkie elementy dotyczą otoczenia, sprzętu i warunków pielęgnacji, a nie stanu chorego.
