KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 19.
W celu zapobiegania odleżynom u osoby leżącej, niesamodzielnej należy stosować dietę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Profilaktyka odleżyn wymaga przede wszystkim zmniejszania długotrwałego ucisku (odciążanie miejsc narażonych na ucisk) oraz wspierania kondycji skóry i gojenia przez prawidłowe żywienie. Dieta bogatobiałkowa jest typowo kojarzona ze wsparciem regeneracji tkanek, dlatego ta odpowiedź najlepiej łączy dwa kluczowe kierunki postępowania.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają najczęściej wskutek długotrwałego ucisku (często także tarcia i sił ścinających), który upośledza ukrwienie tkanek. Dlatego podstawą profilaktyki u osoby leżącej i niesamodzielnej jest konsekwentne odciążanie miejsc narażonych na ucisk (np. poprzez właściwe ułożenie, zmianę pozycji, stosowanie odpowiednich podkładek) oraz stała obserwacja skóry.

Drugim ważnym filarem jest stan odżywienia. Skóra i tkanki do utrzymania integralności oraz regeneracji potrzebują m.in. odpowiedniej podaży energii i białka. W praktyce opiekuńczej zwraca się uwagę, że niedożywienie i zbyt mała podaż białka mogą pogarszać kondycję skóry i utrudniać gojenie, dlatego w profilaktyce odleżyn często akcentuje się żywienie ukierunkowane na dostarczenie białka.

Dlatego odpowiedź "bogatobiałkową i odciążyć miejsca narażone na ucisk" najlepiej odpowiada na pytanie: łączy wsparcie żywieniowe z działaniem bezpośrednio redukującym przyczynę uszkodzeń.

Pozostałe odpowiedzi zawierają elementy mogące w opiece występować, ale nie są trafne w zestawieniu z typem diety:

  • "ubogoresztkową …" oraz "bogatoresztkową …" dotyczą głównie wskazań gastroenterologicznych (praca jelit), a nie celu profilaktyki odleżyn. Taki dobór pojęć może wynikać z mylenia różnych rodzajów diet.
  • "niskobiałkową …" jest sprzeczna z ideą wspierania regeneracji tkanek; zbyt mała podaż białka może pogorszyć stan skóry i procesy naprawcze.
  • Wzmianka o "materacu zmiennociśnieniowym" może być kojarzona z odciążaniem, ale w tym pytaniu kluczowe jest połączenie prawidłowego żywienia (białko) z odciążaniem punktów ucisku. Sam wybór sprzętu bez właściwego żywienia nie odpowiada wprost na warunek diety wskazany w treści.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: odleżyny = ucisk + czas, więc priorytetem jest odciążanie, a równolegle dbałość o skórę, nawodnienie i stan odżywienia, w tym odpowiednią podaż białka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i głębszych tkanek, które zwykle powstają przez długotrwały ucisk (często też tarcie i siły ścinające). U osoby leżącej nacisk na wyniosłości kostne ogranicza ukrwienie, co sprzyja niedotlenieniu tkanek i ich uszkodzeniu.
Odciążanie zmniejsza czas i siłę nacisku na konkretne okolice ciała, dzięki czemu poprawia się przepływ krwi w tkankach. W praktyce oznacza to odpowiednie ułożenie, zmianę pozycji oraz stosowanie pomocy, które redukują ucisk na najbardziej narażone miejsca.
Białko jest potrzebne do utrzymania i regeneracji tkanek, w tym skóry. Gdy osoba jest niedożywiona lub ma zbyt małą podaż białka, skóra może być bardziej podatna na uszkodzenia, a procesy naprawcze przebiegają gorzej. Dlatego dieta bogatobiałkowa bywa wskazywana jako wsparcie profilaktyki.
Nie. Materac może pomagać w redukcji ucisku, ale profilaktyka odleżyn jest kompleksowa: obejmuje także regularne odciążanie i zmianę pozycji, pielęgnację skóry, kontrolę wilgotności, ocenę ryzyka oraz wsparcie żywieniowe i nawodnienie. Skupienie się tylko na sprzęcie to częsty błąd.
Najczęściej zagrożone są okolice wyniosłości kostnych, gdzie tkanki są "ściśnięte" między kością a podłożem. W zależności od pozycji będą to inne miejsca (np. okolice krzyżowe, pięty, biodra). W opiece ważna jest systematyczna obserwacja skóry właśnie w tych rejonach.
Typowe błędy to: zbyt rzadkie odciążanie lub zmiana pozycji, ignorowanie zaczerwienienia skóry, skupienie się wyłącznie na materacu bez działań pielęgnacyjnych, niewystarczająca kontrola wilgotności skóry i bielizny pościelowej oraz pomijanie roli odżywienia (np. zbyt mało białka).
Wczesnym sygnałem bywa zaczerwienienie, podrażnienie, ocieplenie lub bolesność skóry w miejscu ucisku. U osób z zaburzeniami czucia objawy mogą być trudniejsze do zgłoszenia, dlatego opiekun powinien regularnie oglądać skórę w miejscach narażonych i reagować od razu poprzez odciążenie.
Te określenia dotyczą głównie postępowania w problemach jelitowych (np. w wybranych schorzeniach przewodu pokarmowego), a nie są typowym kluczem profilaktyki odleżyn. W kontekście odleżyn częściej podkreśla się ogólną ocenę stanu odżywienia oraz odpowiednią podaż energii i białka.
Może pomagać w organizacji posiłków, obserwować ile chory faktycznie zjada, zgłaszać spadek apetytu lub masy ciała, dbać o regularność jedzenia i nawodnienia oraz współpracować z rodziną i personelem medycznym. Ważne jest też notowanie problemów z gryzieniem, połykaniem lub nudnościami.
Ucz się schematem: przyczyny (ucisk/tarcie/czas), czynniki ryzyka, objawy wczesne oraz działania profilaktyczne (odciążanie, pielęgnacja skóry, wsparcie żywieniowe i nawodnienie). Ćwicz rozpoznawanie, które elementy dotyczą jelit, a które skóry i tkanek, by nie mylić rodzajów diet.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Profilaktyka odleżyn wymaga przede wszystkim zmniejszania długotrwałego ucisku (odciążanie miejsc narażonych na ucisk) oraz wspierania kondycji skóry i gojenia przez prawidłowe żywienie."

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA): Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries – Clinical Practice Guideline, 2019 edition (rozdziały: prevention, nutrition/support) – https://www.epuap.org/ (dostęp 2026-02-27)
  • NICE Guideline: Pressure ulcers: prevention and management (CG179), 2014 (sections on prevention strategies, risk assessment, support surfaces, skin care, nutrition) – https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (dostęp 2026-02-27)
  • NPIAP: Pressure Injury Prevention resources (education materials on prevention, repositioning, nutrition as risk factor) – https://npiap.com/page/Prevention (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Wytyczne EPUAP/NPIAP/PPPIA dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (rozdziały o profilaktyce i żywieniu)
  • Zalecenia NICE dotyczące zapobiegania odleżynom (ocena ryzyka, odciążanie, pielęgnacja skóry)
  • Podręczniki i skrypty do kształcenia opiekunów w zakresie pielęgnacji osoby leżącej (profilaktyka przeciwodleżynowa, żywienie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego