Odleżyny powstają najczęściej w wyniku długotrwałego ucisku (z towarzyszącym niedokrwieniem tkanek), a ryzyko zwiększają m.in. tarcie, siły ścinające oraz wilgoć i uszkodzenie bariery skórnej. W praktyce opieki nad osobą starszą ważne jest rozróżnienie czynników ryzyka na wewnętrzne (zależne od stanu podopiecznego) i zewnętrzne (wynikające z otoczenia lub organizacji opieki).
Odpowiedź "nietrzymanie moczu i stolca" jest poprawna, ponieważ jest to problem zdrowotny dotyczący osoby, a nie jej otoczenia. Prowadzi do częstego kontaktu skóry z wilgocią oraz substancjami drażniącymi, co sprzyja maceracji, zaczerwienieniu, odparzeniom i w konsekwencji łatwiejszemu uszkodzeniu skóry pod wpływem ucisku.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w kontekście pytania o czynnik wewnętrzny?
- "Wilgotna pościel" to czynnik zewnętrzny (środowiskowy). Może zwiększać ryzyko odleżyn, ale nie wynika bezpośrednio ze stanu organizmu podopiecznego, tylko z warunków i czynności opiekuńczych.
- "Poziom opieki pielęgniarskiej" jest czynnikiem organizacyjnym (systemowym). Wpływa na jakość profilaktyki (np. częstość zmian pozycji, pielęgnację skóry), ale nie jest cechą biologiczną ani stanem zdrowia osoby.
- "Stosowanie diety wysokobiałkowej" nie jest typowym czynnikiem ryzyka powstawania odleżyn; w wielu sytuacjach odpowiednia podaż białka i energii jest elementem wsparcia regeneracji tkanek. Czynnikiem ryzyka byłoby raczej niedożywienie lub niedobory, a nie sama dieta wysokobiałkowa.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy czynnika wewnętrznego, szukaj odpowiedzi opisującej stan pacjenta (np. nietrzymanie, odwodnienie, zaburzenia czucia, ograniczona mobilność), a nie warunki otoczenia (pościel, materac, organizacja pracy).
