KWALIFIKACJA MED9 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 11.
Dawka dobowa papaweryny chlorowodorku według zamieszczonej recepty wynosi
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną, która jest częścią egzaminu zawodowego dla technika farmaceutycznego w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dawka dobowa to całkowita ilość substancji czynnej przyjęta w ciągu 24 godzin. Oblicza się ją na podstawie recepty: ustala się ilość papaweryny chlorowodorku w jednej dawce (np. w 1 czopku/porcji), a następnie mnoży przez liczbę dawek na dobę. Dla tej recepty daje to 0,30 g.

Pełne wyjaśnienie:

Dawka dobowa oznacza łączną ilość substancji czynnej, którą pacjent przyjmuje w ciągu jednej doby (24 godzin). W recepturze najczęściej wyznacza się ją w kilku krokach:

  1. Odczytaj z recepty, jaka jest postać leku i ile wynosi zawartość papaweryny chlorowodorku w całej recepturze oraz ile powstaje dawek jednostkowych (np. liczba czopków, kapsułek, porcji).
  2. Ustal dawkę jednorazową, czyli ile papaweryny przypada na jedną dawkę (całkowita ilość substancji / liczba dawek jednostkowych).
  3. Odczytaj dawkowanie (np. ile razy na dobę) i policz dawkę dobową: dawka jednorazowa × liczba podań w ciągu doby.
  4. Sprawdź jednostki i wykonaj ewentualne przeliczenia (mg ↔ g), aby wynik był w gramach.

W tym zadaniu poprawny wynik to 0,30 g, co oznacza, że z danych z recepty (ilości w dawce oraz częstości podania) suma przyjętej papaweryny w 24 godziny wynosi 0,30 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,15 g zwykle odpowiada sytuacji, gdy ktoś policzy tylko dawkę jednorazową albo pominie jedno z podań w ciągu doby.
  • 1,50 g może wynikać z błędu polegającego na pomnożeniu przez zbyt dużą liczbę dawek (np. przez liczbę wszystkich porcji z recepty zamiast przez liczbę podań na dobę) albo z pomylenia czasu stosowania (kilka dni) z dawką dobową.
  • 3,00 g jest typowym skutkiem poważnego błędu jednostek lub błędnego zsumowania (np. potraktowania całej ilości z recepty jako dawki dobowej bez uwzględnienia podziału na dawki).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj rachunek w postaci "ile w 1 dawce" oraz "ile dawek/dobę", a na końcu kontroluj, czy wynik ma sens i jest w poprawnej jednostce.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dawka dobowa to łączna ilość substancji czynnej przyjęta w ciągu 24 godzin. W zadaniach z recepty wyznacza się ją przez obliczenie dawki w jednej porcji (np. 1 czopek) i pomnożenie przez liczbę podań na dobę wynikającą z dawkowania.
Najpierw ustal, ile substancji czynnej przypada na 1 dawkę: całkowita ilość substancji z recepty podzielona przez liczbę dawek jednostkowych. Potem pomnóż wynik przez liczbę podań na dobę. Na końcu sprawdź jednostki (mg ↔ g).
Bo różnica skali jest duża: 1 g to 1000 mg. W praktyce pomyłka w jednym "zerze" daje wynik 10× lub 100× błędny. Pomaga zapisywanie jednostek w każdym kroku i szybka kontrola: czy wynik rzędu wielkości ma sens dla dawki dobowej.
Potrzebujesz: całkowitej ilości substancji czynnej w całej recepturze, liczby dawek jednostkowych (np. ile czopków/porcji otrzymano) oraz schematu dawkowania (ile razy na dobę). Bez tych danych nie da się jednoznacznie policzyć dawki dobowej.
Tylko wtedy, gdy cała receptura jest przeznaczona do zużycia w ciągu jednej doby (np. 1 porcja na 24 godziny) i dawkowanie to potwierdza. W większości recept (wielodawkowych) całkowita ilość dotyczy kilku dni lub wielu dawek, więc nie jest dawką dobową.
Dawka jednorazowa to ilość substancji w jednym podaniu (np. w 1 tabletce, 1 czopku, 1 porcji). Dawka dobowa to suma dawek jednorazowych z całej doby, czyli dawka jednorazowa pomnożona przez liczbę podań na dobę.
Najczęstsze są: mylenie dawki jednorazowej z dobową, pomijanie liczby podań na dobę, liczenie "na skróty" bez ustalenia ilości w 1 dawce, oraz błędy jednostek (mg/g). Warto zawsze rozpisać rachunek w dwóch krokach: 1 dawka → 1 doba.
Bo różnią się tylko czynnikiem 2, który często odpowiada liczbie podań na dobę. Jeśli ktoś policzy tylko ilość w jednej dawce i nie uwzględni, że lek ma być stosowany np. 2× dziennie, otrzyma połowę właściwej dawki dobowej.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: porównaj, czy dawka dobowa jest większa od dawki jednorazowej i czy nie jest podejrzanie równa całej masie z recepty. Dodatkowo sprawdź, czy wynik nie wskazuje na pomyłkę jednostek (np. o 1000×).
Ćwicz schematy: (1) ilość w całej recepcie, (2) ilość w 1 dawce, (3) dawka dobowa z dawkowania. Rozwiązuj krótkie zestawy z przeliczeniami mg/g i zawsze zapisuj jednostki w każdym kroku. To ogranicza błędy mechaniczne w stresie egzaminu.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Dawka dobowa to całkowita ilość substancji czynnej przyjęta w ciągu 24 godzin."

Materiały:

  • Podręczniki z farmacji recepturowej (dział: obliczenia recepturowe i dawki)
  • Materiały szkolne/arkusze ćwiczeń z obliczeń farmaceutycznych dla technika farmaceutycznego
  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny farmacji recepturowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego