Dawka jednorazowa (pro dosi) to ilość substancji czynnej przypadająca na jedną porcję leku, czyli na jedną jednostkę dawkowania przygotowaną z recepty (np. 1 proszek dzielony, 1 kapsułka, 1 czopek, 1 porcja mieszanki). W tego typu zadaniach nie wybiera się "największej" ani "najmniejszej" liczby, tylko wykonuje rachunek zgodny z zapisem recepty przedstawionym na ilustracji.
Ogólny schemat postępowania jest stały:
- Krok 1: odczytaj całkowitą ilość chlorowodorku efedryny podaną w recepcie (to jest ilość w całej masie/całym leku recepturowym).
- Krok 2: ustal liczbę dawek/porcji, na jakie ma być podzielony lek (np. liczba proszków, kapsułek, czopków albo liczba jednostek wynikająca z "D.t.d. No …").
- Krok 3: oblicz dawkę jednorazową: ilość substancji w całym leku ÷ liczba dawek.
- Krok 4: dopilnuj jednostek (mg ↔ g) i zapisu dziesiętnego.
Wynik obliczeń dla tej recepty daje 0,015 g w jednej dawce.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartości typu 0,03 g zwykle odpowiadają sytuacji, gdy ktoś pominął istotny element podziału (np. błędnie przyjął mniejszą liczbę dawek albo pomylił się w dzieleniu). Wartość 0,3 g wskazuje na błąd rzędu wielkości (często efekt złej zamiany jednostek lub przesunięcia przecinka). Odpowiedź 6,0 g jest typowa dla pomylenia dawki jednorazowej z ilością substancji w całej recepturze albo dla całkowitego pominięcia dzielenia przez liczbę porcji.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu wyniku zawsze wykonaj szybki "test sensowności" — sprawdź, czy dawka jednorazowa jest wyraźnie mniejsza od ilości substancji w całym leku i czy nie różni się o rząd wielkości od wartości, które mogły powstać przez przesunięcie przecinka.
