KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 1.
Derogacja oznacza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Derogacja to uchylenie normy prawnej, czyli pozbawienie jej mocy obowiązującej przez inną normę (np. późniejszą regulację). Pozostałe odpowiedzi opisują etapy stanowienia prawa: uchwalenie, ogłoszenie oraz wejście w życie aktu, a nie skutek w postaci zniesienia obowiązywania normy.

Pełne wyjaśnienie:

"Derogacja" jest terminem z teorii prawa odnoszącym się do uchylenia normy prawnej, czyli sytuacji, w której inna norma (najczęściej późniejsza) powoduje, że wcześniejsza norma przestaje obowiązywać. W praktyce oznacza to, że adresaci prawa nie powinni już stosować uchylonej normy jako podstawy działania lub rozstrzygnięcia.

Odpowiedź "pozbawienie normy prawnej jej mocy obowiązującej przez inną normę prawną" oddaje istotę derogacji: chodzi o relację między normami (jedna uchyla drugą) i o skutek w postaci utraty mocy obowiązującej.

Pozostałe propozycje są związane z procesem tworzenia i ogłaszania prawa, ale nie opisują derogacji:

  • "wejście w życie aktu normatywnego" dotyczy momentu, od którego akt zaczyna wywoływać skutki prawne; to kwestia obowiązywania aktu od określonej daty, a nie uchylenia wcześniejszej normy.
  • "uchwalenie aktu normatywnego" to etap stanowienia prawa (podjęcie aktu przez uprawniony organ). Uchwalenie może prowadzić do zmian w systemie prawa, ale samo w sobie nie jest definicją derogacji.
  • "ogłoszenie aktu normatywnego" to promulgacja (publikacja w odpowiednim dzienniku urzędowym). Jest warunkiem wejścia w życie wielu aktów, lecz nie oznacza uchylenia normy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się czynności typu "uchwalenie/ogłoszenie/wejście w życie", to zwykle są to elementy procedury legislacyjnej. "Derogacja" natomiast dotyczy skutku normatywnego w systemie prawa: wcześniejsza norma traci moc, bo inna norma ją uchyla.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Derogacja to uchylenie normy prawnej, czyli pozbawienie jej mocy obowiązującej przez inną normę. W praktyce oznacza, że wcześniejszej normy nie stosuje się już jako podstawy rozstrzygnięć, bo została "wyłączona" przez nową regulację.
Wejście w życie dotyczy momentu, od którego nowy akt zaczyna obowiązywać i wywoływać skutki. Derogacja opisuje inny skutek: uchylenie (zniesienie obowiązywania) wcześniejszej normy przez inną normę. To dwa różne pojęcia: czas obowiązywania vs uchylenie.
Ogłoszenie (promulgacja) to publikacja aktu w dzienniku urzędowym, aby adresaci mogli się z nim zapoznać. Derogacja to skutek w systemie prawa: wcześniejsza norma traci moc, bo została uchylona przez inną normę. Ogłoszenie nie uchyla norm samo z siebie.
Utrata mocy obowiązującej oznacza, że normy nie należy już stosować przy podejmowaniu decyzji, wydawaniu rozstrzygnięć czy sporządzaniu pism. Jeżeli norma została derogowana, to nie stanowi już aktualnej podstawy prawnej, nawet jeśli kiedyś była ważna.
Najczęściej myli się derogację z etapami tworzenia prawa: uchwaleniem, ogłoszeniem albo wejściem w życie. To błąd, bo te etapy dotyczą "powstania" aktu, a derogacja dotyczy "zniknięcia" obowiązywania normy. Pomaga zapamiętać: derogacja = uchylenie.
Nie musi, choć często tak bywa. Derogacja polega na tym, że jedna norma uchyla inną normę. Może to następować w ramach różnych aktów prawnych (np. ustawy, rozporządzenia) – kluczowe jest, że istnieje norma uchylająca, która powoduje utratę mocy wcześniejszej.
Ma znaczenie zawsze wtedy, gdy trzeba ustalić, czy przepis jest nadal aktualną podstawą prawną. Przy obsłudze klienta, przygotowaniu decyzji lub informacji ważne jest, by nie powoływać się na normy uchylone. Zrozumienie derogacji pomaga unikać błędów formalnych.
Sprawdza się przepisy uchylające w nowszych aktach (np. w przepisach końcowych i przejściowych) oraz historię zmian danego aktu. W praktyce korzysta się z aktualnych tekstów ujednoliconych i informacji o zmianach. Trzeba ustalić, czy norma nie została uchylona wprost.
Uchwalenie to etap stanowienia prawa: organ podejmuje akt normatywny. Derogacja to skutek dotyczący wcześniejszych norm: inna norma pozbawia je mocy obowiązującej. Uchwalenie "tworzy" prawo, a derogacja "usuwa" obowiązywanie konkretnej normy z systemu.
Jeśli znasz ogólnie etapy tworzenia prawa (uchwalenie–ogłoszenie–wejście w życie), łatwiej odrzucisz te opcje i wybierzesz definicję uchylenia normy. Jednak na egzaminie wymaga się rozumienia terminu prawniczego, a nie tylko mechanicznej eliminacji.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Derogacja to uchylenie normy prawnej, czyli pozbawienie jej mocy obowiązującej przez inną normę (np. późniejszą regulację)."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN, hasło: "derogacja" (definicja terminu) – https://sjp.pwn.pl/szukaj/derogacja.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), hasło: "Derogacja" (opis pojęcia w teorii prawa) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Derogacja (dostęp: 2026-02-27)
  • Wiktionary (PL), hasło: "derogacja" (znaczenie i użycie) – https://pl.wiktionary.org/wiki/derogacja (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Słowniki i leksykony terminów prawniczych (hasła: derogacja, uchylenie, obowiązywanie)
  • Podręczniki z teorii prawa (część: obowiązywanie i uchylanie norm)
  • Materiały szkolne o procesie legislacyjnym (uchwalenie–ogłoszenie–wejście w życie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego