KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2024 (test 3)

PYTANIE NR 26.
Diagram czasowy na rysunku przedstawia działanie instrukcji
Ilustracja przedstawia diagram czasowy oraz schemat blokowy związany z działaniem instrukcji w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Instrukcja TP (timer impulsowy) jest rozpoznawana po tym, że po zboczu narastającym sygnału wejściowego generuje na wyjściu impuls o stałym czasie trwania. Wyjście pozostaje aktywne przez zadany czas, nawet jeśli wejście wróci wcześniej do stanu 0, co odróżnia ją od TON i TOF.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniach z diagramem czasowym kluczowe jest porównanie przebiegów sygnału wejściowego (najczęściej IN) i wyjściowego (Q) w funkcji czasu oraz sprawdzenie, co dzieje się po zboczu narastającym i po zaniku wejścia.

Odpowiedź "TP." dotyczy timera impulsowego. Jego charakterystyczną cechą jest to, że wyjście Q przechodzi w stan 1 na określony, z góry zadany czas impulsu po pojawieniu się zbocza narastającego na wejściu. Najważniejsze: po wyzwoleniu impulsu wyjście utrzymuje się przez zadany czas niezależnie od tego, czy wejście pozostaje w stanie 1, czy zdąży wrócić do 0. To właśnie ten "stały impuls" najczęściej widać na wykresie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do typowego przebiegu TP?

  • "TOF." (opóźnienie wyłączenia) zwykle utrzymuje wyjście jeszcze przez pewien czas po zaniku sygnału wejściowego. Na wykresie widać wtedy, że Q "trzyma" po przejściu IN na 0, zamiast generować impuls liczony od zbocza narastającego.
  • "TON." (opóźnienie załączenia) powoduje, że wyjście włącza się dopiero po upływie zadanego czasu od momentu, gdy IN jest w stanie 1. Jeśli IN zniknie wcześniej, Q nie zdąży się włączyć. To daje inny kształt: "czekanie" przed załączeniem, a nie natychmiastowy impuls.
  • "TONR." (timer retencyjny) wiąże się z pamiętaniem upływającego czasu i jego wznawianiem po przerwie, co jest rozpoznawalne po zachowaniu przy przerwach sygnału lub przy sygnale reset. Sam przebieg w prostych zadaniach może mylić się z TON, ale idea retencji jest inna niż pojedynczy impuls TP.

Wskazówka egzaminacyjna: zacznij od ustalenia, czy wyjście reaguje na zbocze (wtedy często TP), czy na czas trwania stanu (TON/TOF). Następnie sprawdź, czy zanik IN przerywa działanie, czy tylko wpływa na moment wyłączenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TP to timer impulsowy: po zboczu narastającym sygnału wejściowego generuje na wyjściu impuls o z góry zadanym czasie. Po wyzwoleniu impuls trwa pełny czas, nawet jeśli wejście szybko wróci do 0. Stosuje się go m.in. do krótkich załączeń elementów wykonawczych.
Szukaj sytuacji, w której wyjście przechodzi na 1 natychmiast po zboczu narastającym wejścia i pozostaje w stanie 1 przez stały czas. Kluczowe jest, że wyjście nie musi "podążać" za długością stanu wejściowego, tylko ma własny czas impulsu.
TON to opóźnienie załączenia: wyjście włączy się dopiero po upływie czasu, gdy wejście utrzymuje się w stanie 1. TP to impuls: wyjście włącza się od razu po zboczu narastającym i trwa zadaną długość. Na wykresie TON ma "zwłokę przed startem", a TP ma "stały impuls".
TOF opóźnia wyłączenie: po przejściu wejścia na 0 wyjście pozostaje jeszcze przez określony czas w stanie 1. TP generuje impuls liczony od zbocza narastającego wejścia. Jeśli na diagramie widać podtrzymanie po zaniku wejścia, częściej jest to TOF, a nie TP.
TONR to timer retencyjny (z pamięcią czasu). Gdy wejście zanika, odmierzony czas może być zachowany i po ponownym pojawieniu się wejścia odliczanie jest kontynuowane (zależnie od implementacji i resetu). Używa się go, gdy proces ma "zliczać czas pracy" mimo przerw.
Wybór między TP, TON, TOF i TONR zależy od kształtu przebiegów w czasie: relacji między wejściem i wyjściem, zwłok oraz zachowania po zaniku sygnału. Same nazwy odpowiedzi nie wystarczą, bo każda instrukcja ma inną charakterystykę, którą widać dopiero na diagramie.
Najczęściej analizuje się wejście wyzwalające (np. IN) i wyjście timera (Q). Pomocniczo zwraca się uwagę na czas zadany (PT) oraz na to, czy występuje reset. W zadaniach egzaminacyjnych najważniejsze jest, kiedy Q się załącza i kiedy się wyłącza względem zmian IN.
W typowym zachowaniu TP wyjście pozostaje aktywne tylko przez zadany czas impulsu. Jeśli wejście jest dłużej w stanie 1, impuls i tak się kończy po odmierzeniu czasu. Kolejny impuls zwykle wymaga ponownego wyzwolenia (np. kolejnego zbocza), zależnie od środowiska PLC.
Najczęściej myli się, czy zwłoka dotyczy załączenia, czy wyłączenia. Uczeń patrzy tylko na "przesunięcie" i wybiera losowo TON/TOF. Pomaga metoda: sprawdź moment startu Q po IN=1 (TON) oraz moment zaniku Q po IN=0 (TOF).
Najpierw ustal, czy wyjście reaguje na zbocze (często TP), czy wymaga utrzymania wejścia w 1 (TON). Potem sprawdź, czy po zaniku wejścia wyjście jest podtrzymywane (TOF) oraz czy występuje pamiętanie czasu lub reset (TONR). Analizuj zawsze IN i Q.
info

Około 29% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że instrukcja TP (timer impulsowy) jest rozpoznawana po tym, że po zboczu narastającym sygnału wejściowego generuje na wyjściu impuls o stałym czasie trwania.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw PLC (diagramy czasowe, timery)
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole (opis TON/TOF/TP/TONR)
  • Ćwiczenia praktyczne: symulacja timerów i obserwacja przebiegów IN/Q na wykresie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego