KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 38.
Wskaż właściwe nastawy dla instrukcji zegara impulsowego, którego stan logiczny równy jeden na wyjściu trwać będzie 7 sekund, mimo iż na wejściu uaktywniającym stan logiczny równy jeden trwać może tylko 2 sekundy.
Ilustracja przedstawia zrzut ekranu z programu komputerowego dotyczącego ustawień zegara impulsowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyjście ma utrzymywać stan "1" przez 7 s mimo krótkiego sygnału na wejściu (2 s), więc potrzebna jest funkcja impulsowa.
Przy podstawie czasu 100 ms jedna jednostka to 0,1 s, zatem 7 s / 0,1 s = 70. Dlatego właściwe są nastawy: typ impulsowy oraz preset 70.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na typową sytuację w sterowaniu: krótki impuls na wejściu ma wyzwolić dłuższy, stały czasowo sygnał na wyjściu. Skoro wejście może być "1" tylko przez 2 s, a na wyjściu ma być "1" przez 7 s, to nie można polegać na samym czasie trwania sygnału wejściowego. Potrzebny jest timer, który po wyzwoleniu generuje impuls o zadanej długości.

Taką rolę spełnia timer impulsowy (monostabilny): wykrycie stanu aktywnego na wejściu uruchamia odliczanie, a wyjście pozostaje w stanie "1" przez nastawiony czas, nawet gdy wejście wróci wcześniej do "0". Dlatego poprawny wybór to ustawienie typu impulsowego.

Następnie należy dobrać wartość nastawy czasu. Podstawa czasu wynosi 100 ms, czyli 0,1 s na jedną jednostkę. Aby uzyskać 7 s:

7 s / 0,1 s = 70

Zatem preset powinien wynosić 70.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wariant z preset 50 przy 100 ms daje 50 × 0,1 s = 5 s, czyli za krótko.
  • Timer opóźnienia wyłączenia nie realizuje "wymuszonego" impulsu 7 s po krótkim wyzwoleniu; jego działanie jest inne (dotyczy podtrzymania po zaniku sterowania), więc nie odpowiada opisowi.
  • Timer opóźnienia załączenia nie utrzymuje natychmiastowego stanu "1" przez zadany czas po wyzwoleniu; w typowym użyciu opóźnia pojawienie się "1", co nie jest celem zadania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw odpowiedz sobie na pytanie, czy potrzebujesz opóźnić (załączenie/wyłączenie), czy wygenerować impuls o stałej długości. Dopiero potem wykonuj przeliczenie podstawy czasu na wartość nastawy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zegar impulsowy (timer impulsowy/monostabilny) to funkcja, która po zadziałaniu sygnału wejściowego generuje na wyjściu impuls o zadanym czasie trwania. Wyjście może pozostać w stanie "1" dłużej niż trwa pobudzenie, co ułatwia realizację pewnych sekwencji w automatyce.
Najpierw zamień podstawę czasu na sekundy: 100 ms = 0,1 s. Potem podziel wymagany czas przez 0,1 s. Dla 7 s wychodzi 7 / 0,1 = 70. Otrzymana liczba to wartość nastawy (preset) w jednostkach podstawy czasu.
Bo w timerze impulsowym wejście działa jak wyzwalacz startu odmierzania. Po wykryciu "1" timer sam podtrzymuje wyjście przez ustawiony czas. To typowe, gdy czujnik daje krótki impuls, a element wykonawczy wymaga dłuższego sterowania.
Najczęściej myli się 100 ms z 0,01 s lub z 1 s. Skutkiem są nastawy 700, 7 albo 70 w złym miejscu. Warto zapamiętać: 100 ms = 1/10 s. Jeśli potrzebujesz 7 s, liczba jednostek powinna być rzędu dziesiątek, nie setek.
Timer impulsowy po wyzwoleniu daje "1" na wyjściu przez stały czas. Opóźnienie załączenia działa inaczej: wyjście włącza się dopiero po upływie nastawionego czasu od pojawienia się "1" na wejściu. Jeśli celem jest "wydłużyć impuls", wybiera się funkcję impulsową.
Przykłady to: przedmuch dyszą, krótkie smarowanie, czasowe otwarcie zaworu, sygnał dźwiękowy o minimalnej długości, podanie impulsu startowego do urządzenia, które wymaga stabilnego podtrzymania. Wszędzie tam krótki sygnał z czujnika nie wystarcza.
Da się przeliczyć samą liczbę (np. 7 s przy 100 ms to 70), ale bez doboru typu funkcji łatwo o błąd merytoryczny. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle trzeba spełnić oba warunki: właściwy mechanizm działania (impuls/opóźnienie) i właściwą wartość nastawy.
Sprawdź w opisie funkcji, czy wejście jest tylko wyzwalaczem (start odmierzania), czy musi pozostać aktywne przez cały czas. Dla impulsu wyjściowego niezależnego od wejścia potrzebujesz timera, który po wyzwoleniu sam odlicza czas i utrzymuje wyjście.
Zwykle są to krótkie sygnały z czujników krańcowych, przycisków, enkoderów, wyjść z układów bezpieczeństwa lub detekcji zdarzeń. Timer impulsowy pomaga zamienić takie krótkie zdarzenie na sygnał o przewidywalnej długości, wygodny do dalszej logiki.
Najpierw przeczytaj, co ma stać się z wyjściem: czy ma się włączyć od razu i trwać określony czas (impuls), czy ma się włączyć później (opóźnienie załączenia), czy ma się wyłączyć później (opóźnienie wyłączenia). Dopiero potem licz nastawę z podstawy czasu.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wyjście ma utrzymywać stan "1" przez 7 s mimo krótkiego sygnału na wejściu (2 s), więc potrzebna jest funkcja impulsowa.Przy podstawie czasu 100 ms jedna jednostka to 0,1 s, zatem 7 s / 0,1 s = 70.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages, rozdział dotyczący standardowych funkcji (m.in. timery TON/TOF/TP)
  • Siemens, "SIMATIC S7-1200 Programmable controller – System Manual", opis bloków czasowych (TON/TOF/TP) i parametrów czasu (time base/preset) – dostęp: https://support.industry.siemens.com/ (należy wyszukać właściwe wydanie) - accessed 2026-02-27
  • CODESYS Online Help, dokumentacja funkcji czasowych zgodnych z IEC 61131-3 (TON/TOF/TP) – https://help.codesys.com/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik do standardu IEC 61131-3 (funkcje czasowe i języki programowania sterowników)
  • Dokumentacja środowiska/sterownika używanego w szkole (opis bloków czasowych: opóźnienie załączenia, wyłączenia, impuls)
  • Zadania praktyczne: dobór podstawy czasu i nastawy dla różnych wymagań czasowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego