KWALIFIKACJA MEC9 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 11.
Dla belki przedstawionej na rysunku wartość reakcji RA wynosi
Ilustracja przedstawia schemat belki mechanicznej z naniesionymi siłami i reakcjami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Reakcję RA wyznacza się z warunków równowagi belki: suma sił pionowych musi być równa zeru, a suma momentów względem wybranego punktu również musi wynosić zero.
Po podstawieniu danych z rysunku do równań równowagi otrzymuje się wartość reakcji w podporze A równą 200 N.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z belką (schemat obciążeń na rysunku) reakcje podporowe wyznacza się z równań równowagi statycznej układu płaskiego. Dla typowej belki obciążonej siłami pionowymi stosuje się przede wszystkim:

  • ΣFy = 0 (suma sił pionowych równa zero),
  • ΣM = 0 (suma momentów względem dowolnego punktu równa zero).

Aby obliczyć reakcję RA, najwygodniej jest najpierw zapisać równanie momentów względem drugiej podpory (lub punktu, w którym działa druga reakcja). Dzięki temu w równaniu momentów znika jedna niewiadoma i pozostaje tylko jedna reakcja do wyznaczenia. Następnie, korzystając z odległości (ramion) sił od punktu przyjęcia momentów, sumuje się momenty od wszystkich obciążeń pokazanych na rysunku, pilnując konsekwentnie znaków (zgodnie z przyjętym zwrotem dodatnim).

Po obliczeniu jednej reakcji z równania momentów, drugą reakcję można wyznaczyć z równania ΣFy = 0 jako różnicę między sumą obciążeń a obliczoną reakcją. W tym zadaniu, po podstawieniu wartości obciążeń i ich położeń z rysunku do równań równowagi, otrzymuje się RA = 200 N.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne? Najczęściej wynikają z typowych pomyłek:

  • 150 N: zwykle efekt pominięcia części obciążenia lub błędnego ramienia siły w momencie,
  • 300 N i 400 N: często skutek dodania momentów ze złym znakiem albo liczenia momentu względem niewłaściwego punktu (co nie eliminuje niewiadomej i prowadzi do błędnego przekształcenia).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaczynaj od szkicu sił, wybierz punkt do sumy momentów tak, aby usunąć jak najwięcej niewiadomych, a na końcu sprawdź, czy RA + RB równa się sumie wszystkich sił pionowych z rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Reakcje podporowe wyznacza się z równań równowagi: ΣF=0 oraz ΣM=0. Najpierw zwykle zapisuje się momenty względem jednej podpory, aby wyeliminować niewiadomą reakcję w tym punkcie, a potem drugą reakcję liczy się z sumy sił.
Bo reakcja w punkcie, względem którego liczysz momenty, ma ramię równe zero, więc nie występuje w równaniu momentów. Dzięki temu szybciej wyznaczasz drugą reakcję bez układu wielu równań i zmniejszasz ryzyko błędów rachunkowych.
Ramię siły to odległość prostopadła od punktu (osi) obrotu do linii działania siły. Moment liczysz jako M = F · r. Błąd w ramieniu (np. wzięcie odległości "po belce" zamiast prostopadłej) daje zły wynik reakcji.
Najczęściej wystarczą dwa równania: ΣFy=0 (siły pionowe) i ΣM=0 (momenty). Gdy są też siły poziome, dochodzi ΣFx=0. Dobór równań zależy od rodzaju podpór i obciążeń z rysunku.
Gdy układ jest symetryczny: belka ma podpory na końcach, a obciążenie (siła skupiona w środku lub równomierne na całej długości) jest rozmieszczone symetrycznie. Wtedy reakcje są równe. Przy niesymetrii trzeba liczyć momenty.
Bo reakcja jest odpowiedzią podpory na sumę wszystkich obciążeń oraz ich rozmieszczenie. Jeśli kilka sił działa w pobliżu jednej podpory, ta podpora przejmuje większą część obciążenia i reakcja może być większa niż każda z sił osobno.
Sprawdź bilans: RA + RB powinno równać się sumie sił pionowych (dla obciążeń pionowych). Dodatkowo reakcje nie powinny mieć "dziwnych" znaków bez powodu (np. ujemna reakcja przy typowej podporze) i muszą spełniać równanie momentów.
Najczęstsze błędy to: pomylenie ramion sił, zły znak momentu, pominięcie części obciążenia (np. rozłożonego), liczenie momentu względem punktu, który nie upraszcza zadania, oraz brak końcowego sprawdzenia równaniem sumy sił.
Tylko wtedy, gdy zadanie to wyraźnie podaje lub sugeruje. Na egzaminach najczęściej ciężar własny jest pomijany, chyba że jest zaznaczony jako obciążenie rozłożone. Zawsze opieraj się na schemacie obciążeń i danych podanych w treści/rysunku.
Ćwicz schematy: belka z jedną siłą, kilkoma siłami i obciążeniem rozłożonym. Naucz się szybko wybierać punkt do sumy momentów i konsekwentnie prowadzić znaki. Po każdym zadaniu wykonuj kontrolę: suma reakcji = suma obciążeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • R.C. Hibbeler, "Engineering Mechanics: Statics", rozdział dotyczący równań równowagi i belek (Equilibrium of a Rigid Body / Structural Analysis), Pearson (konkretne wydanie zależne od podręcznika).
  • F.P. Beer, E.R. Johnston, "Vector Mechanics for Engineers: Statics", rozdziały o równowadze w 2D oraz momentach sił, McGraw-Hill (konkretne wydanie zależne od podręcznika).
  • J. Niezgodziński, T. Niezgodziński, "Wytrzymałość materiałów", dział: statyka i elementy obliczeń belek (wydanie zależne od podręcznika).

Materiały:

  • Podręcznik do statyki/wytrzymałości materiałów (dział: belki i reakcje podporowe)
  • Zbiór zadań z mechaniki technicznej: belki swobodnie podparte
  • Notatki: równania równowagi w 2D oraz konwencja znaków momentów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego