Zadatek to kwota (lub rzecz) wręczana przy zawarciu umowy w celu wzmocnienia jej wykonania. Jego sens polega na tym, że w razie problemów z realizacją umowy daje stronom szybki, zryczałtowany mechanizm rozliczenia bez konieczności szczegółowego wykazywania wysokości szkody.
W przedstawionej sytuacji kupująca przekazała 2 000 zł zadatku, a sprzedająca następnie nie wykonała umowy, bo sprzedała samochód innej osobie. Gdy niewykonanie następuje z przyczyn leżących po stronie tej osoby, która zadatek otrzymała, uprawnienie drugiej strony polega na możliwości żądania sumy dwukrotnie wyższej od kwoty zadatku. To właśnie odpowiada wskazanej odpowiedzi.
- Dlaczego nie "zwrotu połowy kwoty zadatku"?
Prawo nie przewiduje typowego mechanizmu "połowy" dla zadatku. Taka odpowiedź bywa intuicyjna, ale nie odpowiada standardowym skutkom zadatku. - Dlaczego nie "zwrotu danego zadatku"?
Zwrot samego zadatku może pojawiać się w innych wariantach rozliczeń (np. gdy zadatek ma zostać oddany w określonych okolicznościach), ale przy niewykonaniu umowy przez stronę, która zadatek otrzymała, co do zasady roszczenie jest dalej idące – o podwójny zadatek. - Dlaczego nie "zapłaty sumy czterokrotnie wyższej"?
Brak jest typowej podstawy, by żądać czterokrotności zadatku. Zadatek działa w prostym schemacie: zatrzymanie zadatku przez stronę, która go otrzymała (gdy winny jest dający), albo żądanie podwójnej kwoty (gdy winny jest otrzymujący).
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze ustal kolejno: (1) czy to zadatek, a nie zaliczka, (2) kto nie wykonał umowy, (3) kto zadatek dał, a kto otrzymał. Dopiero wtedy wybieraj wariant rozliczenia.
