KWALIFIKACJA HGT9 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 7.
Długość odcinka Wrocław-Praga odczytana z mapy sporządzonej w skali 1:5 000 000 wynosi 5 cm.
Oblicz ile kilometrów przejedzie autokar z Wrocławia do Pragi.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:5 000 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 5 000 000 cm w terenie.
To jest 50 km (bo 5 000 000 cm = 50 000 m = 50 km).
Jeśli odcinek ma 5 cm, to odległość wynosi 5 × 50 km = 250 km.

Pełne wyjaśnienie:

W skali mapy zapisanej jako 1:5 000 000 liczba po dwukropku mówi, ile razy odległość w terenie jest większa od odległości na mapie. Oznacza to, że 1 cm na mapie = 5 000 000 cm w rzeczywistości.

Krok 1: przelicz 5 000 000 cm na kilometry

  • 1 m = 100 cm, więc 5 000 000 cm = 50 000 m
  • 1 km = 1000 m, więc 50 000 m = 50 km

Zatem 1 cm na mapie odpowiada 50 km w terenie.

Krok 2: wykorzystaj długość odcinka z mapy

Odcinek Wrocław–Praga ma na mapie 5 cm, więc w terenie będzie to:

5 × 50 km = 250 km

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 125 km – to wynik zbyt mały; zwykle powstaje, gdy ktoś przyjmie 1 cm = 25 km albo pomyli się przy dzieleniu/mnożeniu.
  • 375 km – to wynik pośredni, często z błędnej konwersji jednostek (np. niepoprawne przejście z cm do km) lub błędnego zaokrąglenia.
  • 500 km – to wynik zawyżony; może wynikać z podwojenia odległości albo przyjęcia 1 cm = 100 km, co nie wynika z danej skali.

Na egzaminie najbezpieczniej jest zawsze rozpisać jednostki (cm → m → km). To minimalizuje ryzyko błędu rachunkowego i pozwala szybko wychwycić wynik nierealny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:5 000 000 oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada 5 000 000 takich samych jednostek w terenie. Najczęściej liczy się w centymetrach: 1 cm na mapie to 5 000 000 cm w rzeczywistości, czyli po przeliczeniu 50 km.
Najpierw użyj skali: odległość z mapy (cm) pomnóż przez mianownik skali, aby dostać cm w terenie. Potem zamień jednostki: 100 cm = 1 m, a 1000 m = 1 km. Dopiero po tej konwersji otrzymasz wynik w km.
W tej skali 1 cm odpowiada 5 000 000 cm, czyli 50 km. Jeśli na mapie masz 5 cm, to mnożysz: 5 × 50 km = 250 km. Warto rozpisać konwersję cm → m → km, żeby nie pomylić liczby zer.
Bo 5 000 000 cm to 50 000 m (dzielisz przez 100), a 50 000 m to 50 km (dzielisz przez 1000). Razem: 5 000 000 ÷ 100 ÷ 1000 = 50. Ten schemat działa dla każdej skali, tylko zmienia się liczba w mianowniku.
W typowym zadaniu ze skali mapy liczysz odległość odpowiadającą odcinkowi na mapie, bez dodatkowych danych o przebiegu drogi. Jeśli egzamin chce odległość po drogach, musi podać mapę drogową z przebiegiem trasy lub dodatkowe informacje (np. długość drogi z planera).
Najczęściej: (1) zgubienie zer w mianowniku skali, (2) brak zamiany cm na km i pozostawienie wyniku w cm lub m, (3) pomylenie mnożenia z dzieleniem, (4) zbyt wczesne zaokrąglanie. Pomaga zapis: cm → m → km i kontrola "czy wynik ma sens".
Zrób kontrolę rzędu wielkości: w skali milionowej 1 cm to zwykle dziesiątki kilometrów. Jeśli dla 5 cm wychodzi np. 5 km albo 5000 km, to prawie na pewno jest błąd jednostek. Taka szybka kontrola często ratuje punkty na egzaminie.
Ułatwia planowanie przejazdów i wycieczek: szacowanie odległości między miejscami noclegu, atrakcjami i punktami postoju. Dzięki temu łatwiej zaplanować czas, przerwy, koszty paliwa oraz sprawdzić, czy program dnia jest wykonalny logistycznie.
Można, jeśli zachowasz spójność jednostek, ale na egzaminie najbezpieczniej jest trzymać się centymetrów, bo skala 1:n jest zwykle interpretowana jako 1 cm : n cm. Inne podejścia (np. w mm) są poprawne, ale łatwiej o pomyłkę.
Ćwicz kilka typowych przeliczeń dla różnych skal (np. 1:50 000, 1:500 000, 1:5 000 000) i zawsze zapisuj konwersję jednostek. Dobrą metodą jest zapamiętanie, że w skali 1:5 000 000 1 cm = 50 km, co przyspiesza rachunki.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Skala 1:5 000 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 5 000 000 cm w terenie.To jest 50 km (bo 5 000 000 cm = 50 000 m = 50 km).Jeśli odcinek ma 5 cm, to odległość wynosi 5 × 50 km = 250 km."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki do geografii (dział: skala mapy i obliczenia z mapą)
  • Materiały dydaktyczne z planowania tras i logistyki wycieczek (podstawy obliczeń)
  • Ćwiczenia rachunkowe z przeliczania jednostek długości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego