KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 34.
Do antropogenicznych zagrożeń ekologicznych środowiska zalicza się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zagrożenia antropogeniczne wynikają z działalności człowieka (techniki, przemysłu, błędów eksploatacji). Dlatego poprawna jest odpowiedź "katastrofy jądrowe", bo są skutkiem awarii lub działań człowieka. "Trzęsienia ziemi" i "powodzie" to typowe zjawiska naturalne, a "rozwój pasożytów i szkodników" zalicza się zwykle do zagrożeń biologicznych.

Pełne wyjaśnienie:

Zagrożenia antropogeniczne to takie, których źródłem jest działalność człowieka: produkcja przemysłowa, energetyka, transport, rolnictwo, niewłaściwe składowanie odpadów czy awarie technologiczne. Kluczowe w tym podziale jest pytanie: czy człowiek jest bezpośrednią przyczyną powstania zagrożenia?

Odpowiedź "katastrofy jądrowe" pasuje do tej definicji, ponieważ dotyczą instalacji i procesów stworzonych i obsługiwanych przez ludzi. Skutki mogą obejmować emisję substancji promieniotwórczych, skażenie gleb i wód oraz długotrwałe ograniczenia w użytkowaniu terenu. Jest to klasyczny przykład awarii technologicznej, a więc zagrożenia antropogenicznego.

Pozostałe propozycje nie spełniają tego kryterium:

  • "trzęsienia ziemi" to zjawisko geofizyczne związane z ruchami płyt litosfery. Może powodować poważne szkody środowiskowe i społeczne, ale jego źródło jest naturalne, a nie techniczne.
  • "powodzie" są zjawiskiem hydrologiczno-meteorologicznym. W praktyce człowiek może zwiększać ryzyko powodzi (np. przez zabudowę terenów zalewowych czy zmianę retencji), jednak sama kategoria "powódź" w podstawowej klasyfikacji jest traktowana jako zagrożenie naturalne.
  • "rozwój pasożytów i szkodników" odnosi się do procesów biologicznych w ekosystemach (zagrożenia biotyczne). Takie zjawiska mogą być modulowane przez działania człowieka (np. monokultury, introdukcje gatunków), ale nie są typowym przykładem zagrożeń antropogenicznych w sensie "awaria/oddziaływanie techniczne".

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: antropogeniczne = człowiek jako źródło (awaria, emisja, skażenie), a naturalne = procesy przyrodnicze (geologiczne, meteorologiczne, hydrologiczne, biotyczne).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zagrożenia środowiska, których bezpośrednią przyczyną jest działalność człowieka, np. awarie technologiczne, emisje z przemysłu, skażenia chemiczne lub promieniotwórcze. Kluczowe jest źródło: człowiek/technika, a nie procesy naturalne.
Bo są związane z infrastrukturą stworzoną i kontrolowaną przez ludzi (elektrownie, reaktory, transport paliwa). Ich powstanie wynika z awarii, błędów, zaniedbań lub działań człowieka, a skutkiem może być długotrwałe skażenie środowiska.
W podstawowej klasyfikacji powódź traktuje się jako zjawisko naturalne (hydrologiczne/meteorologiczne). Człowiek może jednak zwiększać jej skutki lub prawdopodobieństwo (np. zabudowa terenów zalewowych), co nie zmienia źródła samego zjawiska.
Zwykle nie. Trzęsienia ziemi to zagrożenia naturalne o podłożu geologicznym. Mogą powodować wtórne skutki środowiskowe (osuwiska, awarie instalacji), ale mechanizm ich powstawania nie jest efektem działalności człowieka.
To podział według źródła powstania zagrożenia. Naturalne wynikają z procesów przyrodniczych (geologicznych, meteorologicznych, hydrologicznych, biologicznych), a antropogeniczne z aktywności człowieka (technika, przemysł, rolnictwo, transport, awarie).
Tak, może się nasilać wskutek zmian w środowisku wywołanych przez człowieka (np. monokultury, introdukcje gatunków, zmiany klimatu). W pytaniach egzaminacyjnych "rozwój pasożytów i szkodników" jest jednak zwykle klasyfikowany jako zagrożenie biologiczne, nie techniczne.
Zadaj sobie pytanie: czy bez człowieka to zagrożenie by powstało? Jeśli dotyczy awarii instalacji, emisji z produkcji, skażeń, odpadów, katastrof technologicznych lub presji gospodarczej, to najczęściej jest antropogeniczne.
Najczęściej pojawiają się zjawiska meteorologiczne i geofizyczne: powodzie, susze, huragany, trzęsienia ziemi, erupcje wulkanów, osuwiska. Wspólną cechą jest to, że wynikają z procesów przyrodniczych, a nie z awarii technicznych.
Najczęstszy błąd to kierowanie się "skalą szkód" zamiast źródłem zjawiska, np. uznanie powodzi za antropogeniczną, bo człowiek ją "pogarsza". Drugi błąd to mylenie zagrożeń biologicznych (szkodniki) z technologicznymi (awarie przemysłowe).
Pomaga prosta mapa pojęć: naturalne (geo-, meteo-, hydro-, bio-) oraz antropogeniczne (emisje, odpady, awarie, skażenia). Warto ćwiczyć na przykładach i zawsze dopisywać "źródło" obok każdego zjawiska.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zagrożenia antropogeniczne wynikają z działalności człowieka (techniki, przemysłu, błędów eksploatacji).

Źródła:

  • Encyklopedia PWN: "antropogeniczny" (definicja pojęcia) – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/antropogeniczny;3868456.html (dostęp: 01.03.2026)
  • Wikipedia (PL): "Katastrofa jądrowa" (opis zjawiska i przykłady awarii technologicznych) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_j%C4%85drowa (dostęp: 01.03.2026)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ekologii/ochrony środowiska omawiające klasyfikację zagrożeń
  • Materiały dydaktyczne o awariach przemysłowych i skutkach skażeń promieniotwórczych
  • Opracowania GIOŚ dotyczące presji antropogenicznych i monitoringu środowiska (część definicyjna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego