KWALIFIKACJA ELE10 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 25.
Do budowli piętrzących zalicza się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Budowle piętrzące to obiekty, których podstawową funkcją jest podniesienie poziomu wody (utworzenie spiętrzenia) i jej retencja. Tę funkcję spełniają zapory. Śluzy służą głównie do pokonywania różnic poziomów przez jednostki pływające, ujęcia do poboru wody, a przepławki do migracji ryb.

Pełne wyjaśnienie:

Budowle piętrzące to budowle hydrotechniczne, których zasadniczym zadaniem jest piętrzenie, czyli podniesienie zwierciadła wody w cieku lub zbiorniku w celu uzyskania spiętrzenia (np. dla retencji, zapewnienia spadu, stabilizacji poziomu wody, zasilania kanałów lub pracy elektrowni wodnej).

Odpowiedź "zapory." jest poprawna, ponieważ zapora jest typowym przykładem obiektu tworzącego spiętrzenie i umożliwiającego gromadzenie wody w zbiorniku. W praktyce energetycznej i gospodarki wodnej zapory (oraz podobne obiekty piętrzące, jak jazy) są elementami kształtującymi warunki przepływu i poziomu wody.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą obiektów o innej funkcji podstawowej:

  • "śluzy." – ich głównym zadaniem jest umożliwienie żeglugi i pokonania różnicy poziomów wody przez jednostki pływające (komunikacja wodna), a nie samo piętrzenie jako cel nadrzędny.
  • "ujęcia wody." – służą przede wszystkim do poboru wody (np. do celów komunalnych, przemysłowych, technologicznych). Mogą być zlokalizowane w pobliżu obiektów piętrzących, ale nie są z definicji budowlą piętrzącą.
  • "przepławki dla ryb." – są elementami umożliwiającymi migrację ryb przez przeszkody wodne; nie pełnią roli wytwarzania spiętrzenia, lecz funkcję środowiskową/ekologiczną.

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu pytaniach kluczowe jest rozpoznanie funkcji podstawowej obiektu, a nie tego, że obiekt "występuje razem" z innymi budowlami na rzece.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Budowle piętrzące to obiekty hydrotechniczne, których głównym zadaniem jest podniesienie poziomu wody i utworzenie spiętrzenia (np. dla retencji, uzyskania spadu lub stabilizacji poziomu wody). Kluczowe jest to, że piętrzenie jest funkcją podstawową, a nie uboczną.
Zapora jest projektowana po to, by zatrzymać wodę i podnieść jej poziom, tworząc zbiornik oraz kontrolowane spiętrzenie. Dzięki temu można magazynować wodę, regulować przepływy, a w energetyce wodnej uzyskać warunki do pracy turbin (spad i przepływ).
Śluza jest przede wszystkim urządzeniem żeglugowym: umożliwia statkom pokonanie różnicy poziomów wody. Choć pracuje na odcinku o różnych rzędnych wody, jej funkcją nadrzędną nie jest tworzenie spiętrzenia, tylko bezpieczne "przeniesienie" jednostki między poziomami.
Zapora tworzy i utrzymuje spiętrzenie (retencję) oraz kształtuje warunki hydrauliczne w rzece/zbiorniku. Śluza jest komorą z wrotami, która umożliwia żeglugę przez stopień wodny, wyrównując poziomy wody w sposób kontrolowany, ale nie jest "celem piętrzenia".
Ujęcie wody to obiekt służący do poboru wody z rzeki, jeziora lub zbiornika i skierowania jej do instalacji (np. uzdatniania, przemysłu). Jego rolą jest odbiór i doprowadzenie wody, a nie tworzenie spiętrzenia i podnoszenie zwierciadła wody.
Przepławka jest budowlą towarzyszącą stopniom wodnym, ale jej funkcja jest ekologiczna: zapewnia drożność rzeki i migrację ryb. Nie służy do podnoszenia poziomu wody ani do retencji, dlatego nie jest klasyfikowana jako budowla piętrząca.
Spiętrzenie najczęściej tworzą obiekty zaprojektowane do zatrzymania lub podniesienia poziomu wody, np. zapory lub inne budowle piętrzące. W nauce do egzaminu warto zawsze pytać: "czy podstawowym zadaniem obiektu jest podnieść poziom wody i go utrzymać?".
Bo oba obiekty często występują w jednym węźle hydrotechnicznym i oba są kojarzone z "regulacją wody". Na egzaminie trzeba rozdzielić funkcje: zapora piętrzy (retencja), a śluza obsługuje żeglugę. Skojarzenie miejsca nie zastępuje definicji.
W terenie budowlę piętrzącą rozpoznasz po tym, że za obiektem tworzy się wyraźnie podniesiony poziom wody (zbiornik lub cofka), a konstrukcja ma elementy służące do kontrolowanego zrzutu (np. upusty). Obiekt jest "barierą" kształtującą poziom wody.
Ucz się przez zestawienie funkcji: piętrzenie, żegluga, pobór wody, ochrona przeciwpowodziowa, drożność biologiczna. Pomaga krótka tabela: obiekt → funkcja podstawowa. Na testach czytaj uważnie słowa-klucze, bo jedna cecha (np. "na rzece") nie wystarcza do klasyfikacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Budowle piętrzące to obiekty, których podstawową funkcją jest podniesienie poziomu wody (utworzenie spiętrzenia) i jej retencja."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrotechniki oraz gospodarki wodnej (działy: budowle piętrzące i upustowe)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące elektrowni wodnych i ich infrastruktury hydrotechnicznej
  • Atlas/kompendium budowli hydrotechnicznych (ilustracje: zapora, jaz, śluza, ujęcie, przepławka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego