Wynagrodzenie brutto pracownika może składać się z różnych elementów. W praktyce kadrowo-płacowej często dzieli się je na składniki obowiązkowe i składniki dobrowolne (fakultatywne). Kryterium podziału jest to, czy dany element wynika z bezpośredniego obowiązku ustawowego, czy z decyzji pracodawcy podjętej w ramach kształtowania systemu wynagradzania (np. w umowie o pracę lub regulaminie wynagradzania).
Odpowiedź "dodatek funkcyjny" jest poprawna, ponieważ jest to typowy składnik dobrowolny w tym sensie, że przepisy powszechne nie nakazują jego wprowadzenia każdemu pracodawcy. Pracodawca może go ustanowić np. dla stanowisk kierowniczych lub funkcyjnych, ale nie musi.
Warto odróżnić klasyfikację składnika od roszczeniowości. Jeśli pracodawca wprowadzi dodatek funkcyjny do regulaminu wynagradzania albo wpisze go do umowy, pracownik może żądać jego wypłaty na warunkach określonych w tych aktach. To jednak nie zmienia faktu, że sam obowiązek "posiadania" takiego dodatku nie wynika z mocy ustawy – czyli nadal mówimy o składniku dobrowolnym.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "wynagrodzenie zasadnicze" to podstawowy, konieczny element wynagrodzenia za pracę, który co do zasady musi być ustalony i wypłacany.
- "dodatek za pracę w godzinach nocnych" ma charakter obowiązkowy: jeśli praca jest wykonywana w porze nocnej, pracodawca musi zastosować przewidziany dodatek.
- "dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych" również jest obowiązkowy: wykonywanie pracy w nadgodzinach uruchamia ustawowe zasady rekompensaty.
Na egzaminie pomagają dwa pytania kontrolne: (1) Czy ten składnik musi wystąpić zawsze, gdy spełnione są warunki ustawowe? Jeśli tak – to składnik obowiązkowy. (2) Czy jego istnienie zależy od decyzji pracodawcy, aby go w ogóle ustanowić? Jeśli tak – to składnik dobrowolny.
