KWALIFIKACJA CHM5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 5.
Do kalibracji pH-metru należy użyć roztworów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kalibracja pH-metru polega na ustawieniu wskazań przyrządu względem roztworów o znanym i stabilnym pH.
Taką stabilność zapewniają roztwory buforowe, dlatego to ich używa się do kalibracji. Pozostałe określenia nie gwarantują właściwej, stałej wartości pH w praktyce pomiarowej.

Pełne wyjaśnienie:

Kalibracja pH-metru ma na celu dopasowanie wskazań zestawu pomiarowego (miernik + elektroda) do znanych wartości pH. Żeby było to możliwe, potrzebne są roztwory, których pH jest ustalone i stabilne w czasie, a także odporne na niewielkie zanieczyszczenia i wpływ dwutlenku węgla z powietrza. Te wymagania spełniają roztwory buforowe o określonych wartościach pH.

Odpowiedź "buforowych" jest poprawna, ponieważ bufor utrzymuje pH na stałym poziomie dzięki obecności sprzężonej pary kwas–zasada. W praktyce laboratoryjnej stosuje się zwykle co najmniej dwa punkty kalibracyjne (np. w pobliżu pH badanych próbek), aby poprawić wiarygodność wskazań w danym zakresie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "nasyconych" – roztwór nasycony opisuje stan równowagi rozpuszczania substancji, a nie stabilność pH; może mieć różne pH zależnie od składu i temperatury.
  • "wzorcowych" – to pojęcie jest zbyt ogólne; w kontekście pH kalibrację wykonuje się konkretnie na buforach o zdefiniowanym pH. Samo słowo "wzorcowy" nie wskazuje mechanizmu stabilizacji pH.
  • "podstawowych" – roztwór zasadowy (podstawowy) może mieć pH zmienne i zależne od absorpcji CO2 oraz stężenia; nie jest to kryterium do kalibracji.

W pracy technika ochrony środowiska poprawna kalibracja jest kluczowa, bo pH wpływa na interpretację jakości wód i ścieków oraz na dobór dalszych analiz. Warto pamiętać, by przed pomiarami sprawdzić stan elektrody, temperaturę (kompensacja) oraz termin przydatności buforów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Roztwór buforowy to mieszanina utrzymująca prawie stałe pH mimo niewielkich zanieczyszczeń lub rozcieńczenia. Dzięki tej stabilności nadaje się jako punkt odniesienia podczas kalibracji pehametru.
Zwykły roztwór zasadowy może zmieniać pH przez pochłanianie CO2 z powietrza, różnice stężenia i temperatury. Kalibracja wymaga roztworu o ustalonej i stabilnej wartości pH, co zapewnia bufor.
Częste błędy to używanie przeterminowanych buforów, zanieczyszczanie buforu przez wkładanie mokrej elektrody prosto z próbki, brak stabilizacji temperatury oraz pomijanie płukania elektrody wodą dejonizowaną między roztworami.
Najbezpieczniej kalibrować przed serią pomiarów oraz wtedy, gdy zmienia się zakres pH próbek, warunki temperaturowe lub pojawiają się podejrzenia błędów (dryft wskazań, wolna stabilizacja). W praktyce zależy to też od procedur jakości.
Bufory dobiera się tak, aby obejmowały spodziewany zakres pH próbek. Stosuje się co najmniej dwa punkty: jeden poniżej i jeden powyżej typowej wartości pH próbki. To ogranicza błąd w interesującym zakresie pomiarowym.
W praktyce kalibracji pH jako "wzorce" stosuje się bufory pH, ale samo pojęcie roztworu wzorcowego jest szersze i nie zawsze oznacza bufor. Do pH-metru liczy się stabilne pH, więc kluczowe są właśnie bufory.
Bufory przechowuje się szczelnie zamknięte, zgodnie z zaleceniami producenta, z dala od źródeł ciepła i zanieczyszczeń. Nie należy wlewać zużytego buforu z powrotem do butelki, bo pogarsza to jego właściwości.
Wartość pH i charakterystyka elektrody zależą od temperatury, więc kalibrację najlepiej wykonywać w temperaturze zbliżonej do temperatury próbek. Wiele mierników ma kompensację temperatury, ale i tak ważna jest stabilizacja warunków.
Po kalibracji sprawdza się wskazanie w buforze kontrolnym (innym niż użyte do nastaw) lub ponownie w jednym z buforów kalibracyjnych. O sukcesie świadczy szybka stabilizacja i zgodność wskazań w dopuszczalnej tolerancji metody.
Opanuj definicję pH, rolę buforów, ogólną procedurę: płukanie elektrody, zanurzenie w buforze, stabilizacja odczytu, przejście do kolejnego buforu. Ucz się też typowych przyczyn błędów (CO2, brudna elektroda, temperatura).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 70% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Kalibracja pH-metru polega na ustawieniu wskazań przyrządu względem roztworów o znanym i stabilnym pH.Taką stabilność zapewniają roztwory buforowe, dlatego to ich używa się do kalibracji."

Materiały:

  • Podręcznik do chemii analitycznej (dział: pomiary potencjometryczne i pH)
  • Instrukcja obsługi używanego w pracowni modelu pehametru (procedura kalibracji i dobór buforów)
  • Materiały dydaktyczne z metodyki poboru i analizy próbek wody/ścieków w ochronie środowiska

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego