KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 2.
Pomiary stężeń godzinowych i dobowych SO2, NO2, PM10 oraz temperatury powietrza prowadzi się na terenach zagrożonych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
SO2, NO2 i PM10 to podstawowe wskaźniki zanieczyszczenia powietrza, a ich stężenia godzinowe i dobowe służą do oceny epizodów pogorszenia jakości powietrza.
Takie pomiary wykonuje się zwłaszcza tam, gdzie występuje ryzyko smogu, a nie zjawisk typu powódź czy huragan.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiary stężeń godzinowych i dobowych dotyczą typowych zanieczyszczeń powietrza, które są wykorzystywane w ocenie jakości powietrza i ryzyka zdrowotnego. Wymienione substancje: SO2 (dwutlenek siarki), NO2 (dwutlenek azotu) oraz PM10 (pył zawieszony) należą do kluczowych wskaźników opisujących zanieczyszczenie powietrza w środowisku.

Dlatego właściwym kontekstem dla prowadzenia takich pomiarów są obszary zagrożone smogiem, czyli epizodami, w których w wyniku emisji i warunków meteorologicznych (np. słaba wentylacja, inwersja temperatury) następuje podwyższenie stężeń zanieczyszczeń. Dodatkowo pomiar temperatury powietrza jest ważny, bo warunki termiczne wpływają na rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń i możliwość wystąpienia epizodów smogowych.

Odpowiedź "odorami" jest niepoprawna, ponieważ odory (uciążliwość zapachowa) ocenia się innymi metodami niż rutynowe stężenia SO2, NO2 i PM10; problem odorów nie jest wprost opisywany tym zestawem wskaźników. Odpowiedź "huraganami" jest niepoprawna, bo huragan to zjawisko wiatrowe i zagrożenie meteorologiczne; w takim przypadku kluczowe byłyby parametry wiatru, opadów i bezpieczeństwa, a nie stężenia typowych zanieczyszczeń powietrza w uśrednieniach godzinowych/dobowych. Odpowiedź "powodziami" także nie pasuje: powódź dotyczy wód i gospodarki wodnej, a monitoring koncentruje się wtedy na stanach wód, przepływach oraz jakości wody, nie zaś na wskaźnikach zanieczyszczeń powietrza.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: gdy w odpowiedziach pojawiają się pyły i gazy typowe dla jakości powietrza (PM10, NO2, SO2) oraz uśrednienia godzinowe/dobowe, kontekst zwykle dotyczy monitoringu zanieczyszczeń powietrza i epizodów smogowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pomiary godzinowe i dobowe to uśrednienia stężeń zanieczyszczeń w czasie. Uśrednianie godzinowe pozwala wykrywać krótkie epizody wysokich stężeń, a dobowe pokazuje ogólną sytuację w ciągu dnia i ułatwia porównanie z poziomami odniesienia stosowanymi w ocenie jakości powietrza.
PM10, NO2 i SO2 są typowymi wskaźnikami zanieczyszczenia powietrza w miastach i rejonach uprzemysłowionych. W czasie epizodów smogowych ich stężenia mogą rosnąć wskutek emisji (transport, ogrzewanie) i niekorzystnych warunków rozpraszania, dlatego są kluczowe w ocenie ryzyka.
Temperatura wpływa na mieszanie się powietrza i wysokość warstwy, w której rozpraszają się zanieczyszczenia. Przy stabilnej pogodzie i słabym mieszaniu (np. inwersji temperatury) zanieczyszczenia kumulują się przy ziemi, co sprzyja epizodom smogowym i wzrostowi stężeń pyłu oraz gazów.
Nie jest to typowy zestaw wskaźników dla zagrożenia powodziowego. Przy powodzi kluczowe są parametry hydrologiczne (stan wody, przepływ) i często jakość wody. SO2, NO2 i PM10 opisują zanieczyszczenia powietrza, więc są właściwe głównie dla oceny jakości powietrza i ryzyka smogu.
PM10 to pył zawieszony o średnicy aerodynamicznej cząstek do 10 µm. Pochodzi m.in. ze spalania paliw (ogrzewanie, przemysł), transportu (emisje i ścieranie), a także z unosu wtórnego kurzu. Jest ważny, bo może wpływać na układ oddechowy i krążenia.
NO2 jest silnie związany z emisjami komunikacyjnymi (spaliny) oraz procesami spalania w energetyce i ogrzewnictwie. W praktyce w centrach miast i przy ruchliwych drogach stężenia NO2 bywają wyższe, co ma znaczenie przy ocenie narażenia mieszkańców.
Odory dotyczą uciążliwości zapachowej, którą ocenia się innymi metodami (np. ocena zapachowa, specyficzne substancje zapachowe). Zestaw PM10, NO2, SO2 i temperatura to typowy zestaw dla monitoringu jakości powietrza i epizodów smogowych, a nie dla problematyki zapachów.
Wyniki godzinowe są szczególnie przydatne, gdy liczy się szybka reakcja na krótkotrwałe skoki stężeń, np. podczas epizodów smogowych lub w pobliżu źródeł emisji. Dają obraz dynamiki zmian w ciągu dnia, którego nie widać w samej średniej dobowej.
Wskazówką są mierzone parametry. Jeśli w treści pojawiają się PM10/PM2,5, NO2, SO2, O3 oraz uśrednienia godzinowe lub dobowe, chodzi zwykle o monitoring jakości powietrza i epizody smogowe. Dla powodzi i huraganów typowe są parametry wody i wiatru.
Utrwal listę podstawowych zanieczyszczeń (PM10, PM2,5, NO2, SO2, O3) i ich źródła, a także pojęcia uśredniania (godzinowe, dobowe). Ćwicz rozpoznawanie, które zagrożenia dotyczą powietrza, a które wód lub zjawisk meteorologicznych.
info

Około 77% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) – Państwowy Monitoring Środowiska / Jakość powietrza (portal pomiarowy): https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/home (dostęp: 2026-03-02)
  • World Health Organization – WHO global air quality guidelines (2021): https://www.who.int/publications/i/item/9789240034228 (dostęp: 2026-03-02)
  • Directive 2008/50/EC of the European Parliament and of the Council of 21 May 2008 on ambient air quality and cleaner air for Europe: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32008L0050 (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z monitoringu jakości powietrza (stężenia, uśrednianie godzinowe i dobowe)
  • Oficjalne serwisy prezentujące dane pomiarowe jakości powietrza (GIOŚ/portale regionalne)
  • Opracowania dot. smogu, emisji i wpływu PM10/NO2/SO2 na zdrowie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego