KWALIFIKACJA SPC2 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 23.
Do odczytu wartości ciśnienia pary wodnej w autoklawie stosowany jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Manometr służy do pomiaru i odczytu ciśnienia medium (np. pary wodnej) w instalacji lub urządzeniu, takim jak autoklaw.
Termometr mierzy temperaturę, psychrometr służy do oceny wilgotności, a butyrometr jest przyrządem do oznaczania zawartości tłuszczu w badaniach laboratoryjnych.

Pełne wyjaśnienie:

W autoklawie jednym z kluczowych parametrów pracy jest ciśnienie pary wodnej, ponieważ wiąże się ono z warunkami prowadzenia procesu (np. utrwalania/wyjaławiania) oraz z bezpieczną eksploatacją urządzenia. Do bezpośredniego odczytu tej wielkości stosuje się manometr, czyli przyrząd pomiarowy przeznaczony do wskazywania ciśnienia gazów lub cieczy w układzie.

Dlaczego poprawna odpowiedź to "manometr"?
Manometr jest skonstruowany tak, aby reagować na zmianę ciśnienia i prezentować je w postaci wskazania (najczęściej na skali). W praktyce operator obserwuje wskazanie manometru, aby potwierdzić, czy autoklaw osiągnął wymagany poziom ciśnienia oraz czy utrzymuje je stabilnie w czasie trwania cyklu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Termometr – służy do pomiaru temperatury, a nie ciśnienia. W autoklawie termometr (lub czujnik temperatury) może być obecny, ale odpowiada na inne pytanie: "jaka jest temperatura?".
  • Psychrometr – jest związany z pomiarem wilgotności powietrza (wykorzystuje m.in. różnicę wskazań termometrów). Nie jest przyrządem do pomiaru ciśnienia pary w urządzeniach ciśnieniowych.
  • Butyrometr – jest przyrządem laboratoryjnym używanym do oznaczania zawartości tłuszczu w niektórych produktach (np. w mleku). Nie ma zastosowania do odczytu parametrów pracy autoklawu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się słowo "ciśnienie", najpierw dopasuj je do rodziny przyrządów: manometr (ciśnienie), termometr (temperatura), higrometr/psychrometr (wilgotność). To szybka metoda eliminująca pomyłki wynikające ze skojarzeń z "gorącą parą".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Manometr to przyrząd pomiarowy służący do pomiaru ciśnienia gazów lub cieczy. W autoklawie wskazuje ciśnienie pary w komorze, co pomaga operatorowi kontrolować, czy proces przebiega w wymaganych warunkach.
Ciśnienie pary odczytuje się z manometru (analogowego lub cyfrowego) zamontowanego na urządzeniu albo na instalacji doprowadzającej parę. Odczyt porównuje się z wartością wymaganą dla danego cyklu technologicznego.
Termometr mierzy temperaturę, a nie ciśnienie. W autoklawie oba parametry są ważne, ale odpowiadają na różne pytania: termometr mówi "ile stopni", a manometr "jakie ciśnienie". Pomyłka wynika zwykle z kojarzenia pary tylko z temperaturą.
Psychrometr służy do oceny wilgotności powietrza (na podstawie wskazań termometru suchego i wilgotnego). Stosuje się go w pomieszczeniach, magazynach lub komorach klimatycznych, a nie do odczytu ciśnienia pary w urządzeniach ciśnieniowych.
Butyrometr to przyrząd używany w analizie laboratoryjnej do oznaczania zawartości tłuszczu w niektórych produktach (np. mleku). Nie jest elementem aparatury kontrolno-pomiarowej autoklawu i nie służy do pomiaru parametrów procesu parowego.
Najczęściej kontroluje się ciśnienie (manometr), temperaturę (termometr/czujnik) oraz czas trwania etapów cyklu. W praktyce ważne jest obserwowanie trendu wskazań i reagowanie na odchylenia, zanim wpłyną na jakość lub bezpieczeństwo procesu.
Tak. Autoklaw zwykle ma aparaturę do monitorowania różnych wielkości: manometr dla ciśnienia oraz termometr (lub czujniki) dla temperatury. Obecność obu przyrządów nie oznacza, że mierzą to samo — każdy ma własną funkcję w kontroli procesu.
Najczęstszy błąd to wybór przyrządu na podstawie skojarzenia z procesem (np. "para = temperatura"), zamiast na podstawie wielkości w pytaniu. Pomaga metoda: najpierw podkreśl słowo "ciśnienie/temperatura/wilgotność", a dopiero potem wybieraj przyrząd.
Manometr zwykle ma skalę w jednostkach ciśnienia (np. bar lub MPa) i jest podłączony do przestrzeni ciśnieniowej urządzenia. Wskaźnik temperatury będzie miał skalę w °C. Rozpoznanie ułatwiają też opisy na tabliczce lub w instrukcji urządzenia.
Ciśnienie wpływa na warunki termiczne procesu i na stabilność pracy urządzenia. Zbyt niskie lub niestabilne ciśnienie może oznaczać, że parametry cyklu nie są utrzymane, co zwiększa ryzyko problemów jakościowych. Dlatego odczyt z manometru jest kluczowy w nadzorze.
info

Statystycznie 81% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Manometr służy do pomiaru i odczytu ciśnienia medium (np. pary wodnej) w instalacji lub urządzeniu, takim jak autoklaw."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN, hasło: "manometr" (definicja i przeznaczenie przyrządu) – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/manometr;3937329.html (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL), artykuł: "Manometr" (opis zastosowania do pomiaru ciśnienia) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Manometr (dostęp: 2026-02-18)
  • PN-EN 837-1: Manometry. Część 1: Manometry z rurką Bourdona. Wymiary, metrologia, wymagania i badania (zakres: przyrządy do pomiaru ciśnienia)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z aparatury kontrolno-pomiarowej (AKPiA) w przemyśle
  • Instrukcje obsługi/DTR autoklawów stosowanych w zakładach spożywczych (część: aparatura i wskazania)
  • Materiały BHP dotyczące bezpiecznej pracy z urządzeniami ciśnieniowymi oraz interpretacji wskazań manometrów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego