KWALIFIKACJA CHM5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 3.
Do oznaczania dwutlenku siarki w powietrzu i gazach spalinowych należy zastosować metodę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda West-Gaeke jest klasyczną metodą absorpcyjno-kolorymetryczną oznaczania SO₂ w powietrzu i spalinach. SO₂ absorbuje się w roztworze tetrachloromerkuranu(II), tworząc stabilny kompleks, który następnie reaguje z pararozaniliną w obecności formaldehydu. Powstaje barwne połączenie mierzone spektrofotometrycznie.

Pełne wyjaśnienie:

Metoda West-Gaeke (nazywana też metodą pararozanilinową) jest klasycznym sposobem oznaczania dwutlenku siarki (SO₂) w powietrzu atmosferycznym oraz w gazach spalinowych. Jej istotą jest połączenie poboru próbki przez absorpcję z późniejszą reakcją barwną i pomiarem spektrofotometrycznym.

Dlaczego właśnie ta metoda pasuje do SO₂?
SO₂ jest gazem kwaśnym i dobrze poddaje się wychwytywaniu w roztworze pochłaniającym. W metodzie West-Gaeke próbkę przepuszcza się przez roztwór tetrachloromerkuranu(II) sodowego lub potasowego, gdzie SO₂ tworzy stabilny kompleks (dichlorosulfitortęciowy). Dzięki temu analit nie "ucieka" i może być oznaczony w kolejnym etapie.

Etap oznaczenia (detekcji):
Powstały kompleks reaguje następnie z pararozaniliną w obecności formaldehydu, tworząc intensywnie zabarwiony produkt (zwykle fioletowy). Intensywność barwy jest proporcjonalna do ilości SO₂ w próbce, dlatego wykonuje się pomiar spektrofotometryczny (w praktyce w okolicy 560 nm).

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • Odpowiedzi typu "West-Point", "West-Marka", "West-Bicenta" nie odpowiadają nazwom uznanych metod analitycznych oznaczania SO₂ w klasycznej analityce powietrza.
  • Mogą brzmieć wiarygodnie przez podobieństwo konstrukcji nazwy, ale w praktyce laboratoryjnej i dydaktycznej dla SO₂ standardowo kojarzy się właśnie metodę West-Gaeke (pararozanilinową).

Wskazówka egzaminacyjna:
Jeśli w pytaniu pojawia się SO₂ oraz hasła kojarzące się z analizą mokrą (absorpcja, reakcja barwna, spektrofotometria), to najczęściej chodzi o klasyczną metodę West-Gaeke. Metody instrumentalne (np. fluorescencja UV) są inną grupą i zwykle są nazywane wprost przez zasadę pomiaru, a nie nazwiskami West i Gaeke.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda West-Gaeke to klasyczna metoda absorpcyjno-kolorymetryczna oznaczania dwutlenku siarki. SO₂ pochłania się w roztworze tetrachloromerkuranu(II), a następnie wywołuje reakcję barwną z pararozaniliną i formaldehydem. Barwę mierzy się spektrofotometrycznie.
Działa dwuetapowo: najpierw SO₂ jest wychwytywany (absorbowany) w roztworze pochłaniającym i stabilizowany jako kompleks, a potem reaguje z pararozaniliną w obecności formaldehydu. Powstaje intensywnie zabarwiony produkt, którego absorbancję mierzy się w spektrofotometrze.
Roztwór tetrachloromerkuranu(II) wiąże SO₂, tworząc stabilny kompleks. To ogranicza straty analitu podczas poboru próbki i pozwala na wykonanie późniejszej reakcji barwnej w kontrolowanych warunkach. Dzięki temu metoda ma dobrą czułość i powtarzalność w analizie powietrza.
W praktyce mierzy się intensywność barwy (absorbancję) powstałego produktu reakcji, czyli wykonuje się pomiar spektrofotometryczny. Wynik jest powiązany ze stężeniem SO₂ w próbce poprzez krzywą wzorcową. Nie jest to metoda wagowa ani przewodnościowa.
Stosuje się ją, gdy potrzebna jest metoda klasyczna (np. w dydaktyce), gdy brak dostępu do analizatorów ciągłych albo jako metoda kontrolna/porównawcza. Analizatory UV-fluorescencji są dziś częstsze w monitoringu automatycznym, ale metoda mokra bywa przydatna w laboratoriach.
Kluczowe są: roztwór tetrachloromerkuranu(II) (pochłanianie i stabilizacja SO₂), pararozanilina (reagent barwny) oraz formaldehyd (warunek reakcji barwnej). To zestaw typowy dla klasycznej metody kolorymetrycznej oznaczania dwutlenku siarki.
To częsty błąd wynikający z podobieństwa brzmieniowego: kilka opcji ma wspólny człon "West-", więc bez znajomości metody łatwo zgadywać. Warto zapamiętać skojarzenie: West-Gaeke = SO₂ oraz "pararozanilina + formaldehyd + spektrofotometr".
Wskazówki to sformułowania typu "powietrze i gazy spalinowe", "metoda absorpcyjna", "kolorymetryczna" albo wzmianka o roztworze pochłaniającym. W takich zadaniach zwykle chodzi o pobór próbki przez przepuszczanie gazu przez absorber, a następnie pomiar barwy/absorbancji w laboratorium.
Tak, jest uznawana za metodę o dobrej czułości jak na klasyczną analizę mokrą i była szeroko stosowana w monitoringu jakości powietrza. W praktyce zakres oznaczeń obejmuje wartości od kilku do kilkuset µg/m³ (zależnie od warunków poboru i aparatury). Dziś często zastępują ją metody ciągłe.
Ułóż sobie mapę skojarzeń: zanieczyszczenie → metoda → zasada pomiaru. Dla SO₂ zapamiętaj West-Gaeke (absorpcja + pararozanilina + spektrofotometr) oraz metody instrumentalne (UV-fluorescencja/DOAS). Ćwicz na krótkich pytaniach jednokrotnego wyboru.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Metoda West-Gaeke jest klasyczną metodą absorpcyjno-kolorymetryczną oznaczania SO₂ w powietrzu i spalinach."

Źródła:

  • NIOSH Manual of Analytical Methods (NMAM), Method 6004: Sulfur Dioxide (pararosaniline / West-Gaeke), NIOSH, aktualizacja metody w bazie NMAM - accessed 2026-02-27
  • US EPA, Compendium Method IO-4.2: Determination of Sulfur Dioxide in Ambient Air Using the Pararosaniline Method, EPA Compendium of Methods for the Determination of Inorganic Compounds in Ambient Air - accessed 2026-02-27
  • Methods of Air Sampling and Analysis, 3rd edition, rozdział/sekcja dotycząca oznaczania SO₂ metodą pararozanilinową (West-Gaeke), CRC Press, 1989

Materiały:

  • Podręczniki z chemii analitycznej środowiska (działy: analiza powietrza, metody kolorymetryczne)
  • Instrukcje/kompendia metod referencyjnych dla zanieczyszczeń powietrza (SO₂ – metoda pararozanilinowa)
  • Materiały dydaktyczne z monitoringu jakości powietrza (porównanie metod: mokre vs instrumentalne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego