KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 15.
Do oznaczania lepkości względnej służy aparat
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aparat Englera służy do oznaczania lepkości względnej cieczy w jednostkach umownych (stopniach Englera), na podstawie porównania czasu wypływu badanej cieczy do czasu wypływu wody w tych samych warunkach. Pozostałe aparaty dotyczą innych metod lub innych właściwości fizycznych cieczy.

Pełne wyjaśnienie:

Lepkość względna jest wielkością porównawczą: opisuje, jak "łatwo" płynie badana ciecz w odniesieniu do cieczy wzorcowej (najczęściej wody), przy ustalonych warunkach pomiaru, zwłaszcza temperaturze. W praktyce klasycznych metod laboratoryjnych taki pomiar realizuje aparat Englera, który wyznacza wynik w stopniach Englera na podstawie relacji czasów wypływu określonej objętości cieczy i wody.

Odpowiedź "Englera." jest więc właściwa, bo bezpośrednio odnosi się do historycznie ugruntowanej metody określania lepkości względnej przez porównanie wypływu przez znormalizowany układ pomiarowy.

Pozostałe propozycje nie pasują do pojęcia lepkości względnej mierzonej metodą Englera:

  • "Hópplera." odnosi się do innego typu wiskozymetru (kulkowego), gdzie zasada pomiaru opiera się na ruchu kulki w cieczy, a nie na porównawczym czasie wypływu w stopniach Englera.
  • "Marcussona." nie jest standardową, powszechnie nauczaną nazwą przyrządu kojarzonego z oznaczaniem lepkości względnej w typowych zestawach egzaminacyjnych; przez to wybór tej odpowiedzi zwykle wynika z mylenia eponimów.
  • "Abla-Pensky'ego." to aparat kojarzony z badaniami właściwości zapłonowych (temperatury zapłonu) produktów naftowych, a nie z pomiarem lepkości.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "lepkość względna" i nazwa jednostek umownych (np. stopnie), warto skojarzyć to z metodami porównawczymi wypływu, a nie z metodami kulkowymi czy badaniem zapłonu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lepkość względna to wielkość porównawcza: opisuje lepkość badanej cieczy względem cieczy wzorcowej (często wody) w tych samych warunkach, zwłaszcza temperaturze. W metodach klasycznych bywa wyrażana w jednostkach umownych, np. stopniach Englera.
Aparat Englera opiera się na pomiarze czasu wypływu określonej objętości cieczy przez znormalizowany otwór/układ. Wynik uzyskuje się przez porównanie czasu wypływu badanej cieczy do czasu wypływu wody w tej samej temperaturze, co daje lepkość względną w stopniach Englera.
Ponieważ nie jest to bezwzględna lepkość dynamiczna lub kinematyczna, tylko wynik odniesiony do wzorca. W praktyce porównuje się zachowanie cieczy w aparacie z zachowaniem wody (lub innego wzorca) w identycznych warunkach, a nie oblicza parametru w jednostkach SI.
Lepkość dynamiczna opisuje "wewnętrzne tarcie" płynu (opór na ścinanie). Lepkość kinematyczna uwzględnia dodatkowo gęstość i jest ilorazem lepkości dynamicznej i gęstości. W pytaniach o Englera zwykle chodzi o ujęcie względne, a nie o te wielkości w jednostkach SI.
Typowo nie w tym sensie, co aparat Englera. Wiskozymetr Höpplera (kulkowy) opiera się na obserwacji ruchu kulki w cieczy i jest inną metodą wiskozymetrii. Na egzaminie łatwo go pomylić z metodami wypływowymi, dlatego trzeba kojarzyć zasadę działania.
Aparat Abel-Pensky’ego kojarzy się z badaniem właściwości zapłonowych produktów (temperatury zapłonu w zamkniętym tyglu), a nie z lepkością. Jeśli w odpowiedziach pojawia się ta nazwa, zwykle jest to "pułapka" na osoby mylące badania paliw/olejów z pomiarami lepkości.
Najczęściej myli się nazwiska przyrządów (eponimy) i przypisuje im losowe zastosowanie. Drugi typ błędu to kierowanie się skojarzeniem z branżą (oleje, paliwa) zamiast z mierzonym parametrem. Pomaga uczenie się "parametr → zasada → aparat".
Gdy trzeba kontrolować płynność surowców i produktów (np. roztworów, olejów, mieszanin), ocenić warunki pompowania i dozowania, albo sprawdzić powtarzalność partii. Lepkość wpływa na transport rurociągami, mieszanie i wymianę ciepła, więc bywa istotna w eksploatacji urządzeń.
Sygnałem są sformułowania o "czasie wypływu" i porównaniu do wzorca oraz jednostki umowne (np. stopnie). Metody wypływowe bazują na przepływie przez otwór/kapilarę, a nie na opadaniu kulki czy pomiarze zapłonu. Wtedy typowo pasuje aparat Englera.
Warto opanować: definicje lepkości (względna/dynamiczna/kinematyczna), zasady działania podstawowych wiskozymetrów (wypływowe, kapilarne, kulkowe) oraz typowe "zmyłki" (np. aparaty do temperatury zapłonu). Pomaga tabela skojarzeń: parametr–metoda–przyrząd.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe aparaty dotyczą innych metod lub innych właściwości fizycznych cieczy."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Wiskozymetr Englera" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiskozymetr_Englera (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl): "Wiskozymetr Höpplera" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiskozymetr_H%C3%B6pplera (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (en): "Pensky–Martens closed cup tester" (kontekst aparatu Abel-Pensky) – https://en.wikipedia.org/wiki/Pensky%E2%80%93Martens_closed_cup_tester (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii/analizy instrumentalnej dotyczące metod wyznaczania lepkości cieczy
  • Instrukcje laboratoryjne (ćwiczenia) z wiskozymetrii: Englera, kulkowe (np. Höpplera) i kapilarne
  • Materiały branżowe z kontroli jakości produktów ciekłych w przemyśle chemicznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego