Lepkość jest wielkością opisującą "wewnętrzne tarcie" cieczy, czyli jej opór przeciwko płynięciu i odkształcaniu. W praktyce przemysłu chemicznego kontrola lepkości jest ważna m.in. dla roztworów, zawiesin, farb, lakierów, żywic czy syropów procesowych, ponieważ wpływa na mieszanie, pompowanie, filtrację i dozowanie.
Do pomiaru lepkości służy wiskozymetr (viscometer). W zależności od typu może on wykorzystywać np. pomiar czasu wypływu przez kapilarę, spadek kulki w cieczy albo opór obrotu elementu zanurzonego. Niezależnie od konstrukcji, ideą jest wyznaczenie wielkości powiązanej z lepkością w warunkach kontrolowanych.
Pozostałe przyrządy mierzą inne cechy:
- piknometr służy do wyznaczania gęstości cieczy (zwykle na podstawie masy znanej objętości); to nie jest pomiar lepkości.
- kolorymetr służy do oceny barwy lub właściwości optycznych (np. absorpcji/ transmitancji) próbek; nie dotyczy lepkości.
- areometr (hydrometr) służy do pomiaru gęstości względnej lub pośrednio stężenia roztworu (np. cukromierz, alkoholomierz). Choć dotyczy cieczy, nadal nie mierzy lepkości.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "lepkość", szukaj przyrządów z rdzeniem wisko- albo kojarzonych z oporem przepływu. Gdy pojawia się "gęstość", typowe odpowiedzi to areometr lub piknometr (zależnie od metody).
