KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 15.
Do oznaczeń spektrofotometrycznych kwasu acetylosalicylowego w nadfiolecie należy przygotować cztery wzorce o objętości 50 cm3 każdy. Wzorce należy przygotować poprzez odważenie kwasu salicylowego z dokładnością do 0,0001 g oraz rozpuszczenie odważek w 0,1000 mol/dm3 roztworze NaOH. Który sprzęt i w jakiej ilości, oprócz wagi analitycznej i łyżeczki, należy wykorzystać do wykonania tych wzorców?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do przygotowania czterech wzorców o objętości końcowej 50 cm³ potrzebne są cztery kolby miarowe 50 cm³.
Odważki substancji stałej waży się w naczyńkach wagowych (praktycznie: po jednym na wzorzec), a następnie przenosi ilościowo do kolb przez lejek, często z użyciem zlewki jako naczynia pomocniczego do rozpuszczenia i popłuczyn.

Pełne wyjaśnienie:

Przy sporządzaniu wzorców do spektrofotometrii UV-Vis kluczowe jest uzyskanie dokładnej objętości końcowej każdego roztworu, ponieważ stężenie wzorca wynika z masy odważki i objętości po uzupełnieniu do kreski. Z tego powodu podstawowym naczyniem roboczym jest kolba miarowa 50 cm³ – i skoro wzorców mają być cztery, potrzebne są 4 sztuki.

Substancję stałą (tu: kwas salicylowy używany do przygotowania roztworów w roztworze NaOH) odważa się na wadze analitycznej do naczyńka wagowego. W praktyce laboratoryjnej przygotowując serię kilku wzorców wygodnie i bezpiecznie jest użyć osobnych naczynek wagowych, aby uniknąć pomyłek, pozostałości i zanieczyszczeń krzyżowych – stąd 4 naczyńka wagowe.

Kolejny etap to przeniesienie ilościowe odważki do kolby miarowej. Do wsypywania proszku do wąskiej szyjki kolby wykorzystuje się lejek, który ogranicza straty mechaniczne. Zlewka pełni rolę naczynia pomocniczego: ułatwia wstępne rozpuszczenie, sporządzenie popłuczyn i organizację pracy (np. krótkotrwałe przetrzymanie roztworu przed przelaniem do kolby).

  • Odpowiedź z kolbą stożkową jest nieprawidłowa, bo kolba stożkowa nie zapewnia dokładnego ustalenia objętości końcowej 50 cm³.
  • Warianty z biuretą odnoszą się do odmierzania objętości w miareczkowaniu, a nie do sporządzania roztworu o zadanej objętości końcowej w kolbie miarowej.
  • Wariant z 1 kolbą miarową i 1 naczyńkiem jest ryzykowny organizacyjnie dla czterech wzorców i nie odpowiada typowej praktyce przygotowania serii roztworów.

Dlatego właściwy zestaw to: cztery kolby miarowe 50 cm³, cztery naczyńka wagowe oraz po jednym lejku i zlewce jako sprzęcie pomocniczym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Roztwór wzorcowy to roztwór o znanym stężeniu analitu, używany do wykonania krzywej kalibracyjnej UV-Vis. Dzięki serii wzorców można powiązać absorbancję z stężeniem i potem wyznaczać stężenia w próbkach nieznanych.
Kolba miarowa służy do uzyskania dokładnej objętości końcowej (do kreski), co bezpośrednio decyduje o stężeniu wzorca. Kolba stożkowa jest dobra do mieszania lub reakcji, ale nie zapewnia takiej dokładności odmierzania objętości jak szkło miarowe.
Minimalnie potrzebujesz czterech kolb miarowych 50 cm³, bo każdy wzorzec powinien mieć własną kolbę do doprowadzenia do dokładnej objętości. Dodatkowo przydają się naczynka wagowe do odważania, lejek do przeniesienia proszku i zlewka jako naczynie pomocnicze.
W praktyce laboratoryjnej często stosuje się osobne naczynko na każdy wzorzec, bo zmniejsza to ryzyko pomyłek i zanieczyszczeń. Teoretycznie można użyć jednego po dokładnym opróżnieniu i oczyszczeniu, ale w zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się komplet naczynek do liczby roztworów.
Lejek ułatwia bezstratne wsypanie substancji stałej do wąskiej szyjki kolby miarowej. Ogranicza rozsypywanie proszku i pomaga w przeniesieniu ilościowym, które jest kluczowe, by masa odważki faktycznie trafiła do roztworu o zadanej objętości.
Zlewka jest naczyniem pomocniczym: można w niej wstępnie rozpuścić odważkę, wykonać popłuczyny lub chwilowo przetrzymać roztwór przed przelaniem do kolby miarowej. Ułatwia to pracę i zmniejsza ryzyko strat podczas rozpuszczania substancji.
Zwykle nie. Biureta służy do precyzyjnego dozowania objętości w miareczkowaniu. Przy roztworach wzorcowych o zadanej objętości końcowej najważniejsza jest kolba miarowa i doprowadzenie roztworu do kreski; biureta nie jest narzędziem pierwszego wyboru.
Typowe błędy to: rozsypanie proszku bez lejka, pozostawienie części substancji w naczyńku wagowym, brak popłuczyn, przenoszenie na mokro bez kontroli oraz uzupełnianie do kreski przed całkowitym rozpuszczeniem. Każdy z nich może zaniżyć lub zawyżyć stężenie wzorca.
Do kreski doprowadza się roztwór dopiero po całkowitym rozpuszczeniu substancji i po wyrównaniu temperatury roztworu (w praktyce: do temperatury otoczenia). Następnie dokładnie miesza się zawartość kolby, aby stężenie było jednorodne w całej objętości.
Utrwal role podstawowego szkła: kolby miarowe (objętość końcowa), pipety (pobór objętości), biurety (dozowanie w miareczkowaniu), zlewki (czynności pomocnicze). Ćwicz też scenariusze: ile naczyń potrzeba do serii roztworów oraz jak wykonać przeniesienie ilościowe bez strat.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe laboratorium dotyczące przygotowania roztworów wzorcowych i pracy z kolbą miarową
  • Podręcznik z chemii analitycznej opisujący sporządzanie roztworów i przeniesienie ilościowe
  • Materiały dydaktyczne o niepewności objętościowej szkła miarowego (kolby, pipety) i zasadach ich użycia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego