KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 37.
Do pomiaru grubości zęba koła zębatego na średnicy podziałowej należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Grubość zęba na średnicy podziałowej kontroluje się przyrządem przeznaczonym do metrologii uzębień, czyli suwmiarką modułową. Umożliwia ona ustawienie i odczyt wymiaru w geometrii zęba. Mikrometr i czujnik zegarowy nie są typowymi narzędziami do tego pomiaru, a zwykła suwmiarka nie zapewnia właściwego sposobu przyłożenia.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o pomiar grubości zęba koła zębatego na średnicy podziałowej. To cecha geometryczna uzębienia, której nie mierzy się tak samo jak zwykłej grubości płaskiego elementu. Pomiar odnosi się do określonej geometrii zęba i wymaga takiego ustawienia szczęk oraz sposobu przyłożenia, aby wynik odpowiadał grubości zęba w zadanym miejscu (na średnicy podziałowej).

Dlaczego poprawna jest "suwmiarka modułowa."?
Suwmiarka modułowa (do kół zębatych) jest przyrządem przeznaczonym właśnie do pomiarów charakterystycznych dla uzębień. Dzięki swojej konstrukcji pozwala wykonać kontrolę grubości zęba w sposób zgodny z metodyką pomiaru dla kół zębatych (a nie "przypadkowo" między dowolnymi punktami na zębie). W praktyce warsztatowej wybór takiego przyrządu jest typowym skojarzeniem: metrologia uzębień → przyrząd specjalny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "mikrometr." – mikrometr służy głównie do dokładnego pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnic, grubości elementów o prostych powierzchniach pomiarowych). W przypadku zęba koła zębatego punkty styku i geometria profilu powodują, że bez odpowiednich przystawek i metodyki nie jest to właściwy przyrząd do grubości zęba na średnicy podziałowej.
  • "czujnik zegarowy." – czujnik zegarowy jest typowo przyrządem do pomiaru odchyłek/przemieszczeń względnych (np. bicia, ugięcia, różnic położenia), a nie do bezpośredniego wyznaczania tak zdefiniowanego wymiaru uzębienia jak grubość zęba na średnicy podziałowej.
  • "suwmiarkę." – zwykła suwmiarka jest uniwersalna, ale w pomiarach uzębień często brakuje jej geometrii umożliwiającej poprawne ustawienie i powtarzalne przyłożenie do zęba tak, by wynik odpowiadał wymaganej definicji grubości zęba na średnicy podziałowej. Może dawać wynik pozornie sensowny, lecz metrologicznie niepewny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się cecha typowa dla kół zębatych (np. średnica podziałowa, moduł, grubość zęba), najpierw rozważ przyrządy i metody dedykowane uzębieniom, a dopiero potem przyrządy ogólnego przeznaczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wymiar opisujący "szerokość" zęba odniesioną do średnicy podziałowej koła zębatego. Nie jest to przypadkowa grubość mierzona gdziekolwiek na zębie, tylko wielkość zdefiniowana w geometrii uzębienia, używana do kontroli wykonania i pasowania kół.
Typowym przyrządem do takiej kontroli jest suwmiarka modułowa, czyli suwmiarka przeznaczona do pomiarów uzębień. Jej konstrukcja ułatwia ustawienie i przyłożenie w sposób odpowiadający definicji grubości zęba na średnicy podziałowej.
Zwykła suwmiarka jest uniwersalna, ale w uzębieniach kluczowe jest prawidłowe przyłożenie do profilu zęba i odniesienie do średnicy podziałowej. Bez odpowiedniej geometrii szczęk i metodyki łatwo uzyskać wynik nieporównywalny z wymaganiem rysunkowym lub mało powtarzalny.
W typowym ujęciu egzaminacyjnym nie jest to właściwy wybór. Mikrometr najlepiej sprawdza się przy prostych powierzchniach pomiarowych (np. średnice, grubości płytek). Przy zębie koła zębatego punkty styku i profil utrudniają pomiar zgodny z definicją grubości na średnicy podziałowej.
Czujnik zegarowy służy głównie do pomiaru odchyłek i przemieszczeń, np. bicia promieniowego/osiowego, różnic położenia, ugięć lub kontroli ustawienia. Nie jest to podstawowy przyrząd do wyznaczania bezwzględnego wymiaru zęba na średnicy podziałowej.
Najczęstszy błąd to wybór narzędzia "najbardziej znanego" (zwykła suwmiarka lub mikrometr) bez analizy, czy mierzy ono cechę zgodnie z jej definicją. Drugi błąd to mylenie przyrządów do odchyłek (czujnik) z przyrządami do pomiaru wymiarów.
Jeśli w treści pojawiają się pojęcia charakterystyczne dla uzębień, np. "średnica podziałowa", "moduł", "grubość zęba", zwykle chodzi o metrologię kół zębatych. Wtedy pierwszym tropem są przyrządy dedykowane: suwmiarka modułowa lub inne narzędzia do uzębień.
Najczęściej podczas kontroli międzyoperacyjnej i końcowej w produkcji kół zębatych, a także przy weryfikacji elementów po obróbce (np. po frezowaniu/struganiu uzębienia). Kontrola pomaga ocenić zgodność z dokumentacją i przewidzieć poprawność współpracy w przekładni.
W praktyce, oprócz grubości zęba, sprawdza się m.in. bicie, współosiowość, wymiary średnic charakterystycznych, a w zależności od wymagań także wybrane odchyłki kształtu i położenia. Dobór metody zależy od tolerancji na rysunku i wymaganego poziomu dokładności.
Warto zrobić krótką "mapę skojarzeń": cecha geometryczna → typowy przyrząd. Ucz się, które narzędzia są uniwersalne (suwmiarka, mikrometr), a które dedykowane (np. suwmiarka modułowa). Ćwicz też rozpoznawanie, czy pytanie dotyczy wymiaru czy odchyłki.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Grubość zęba na średnicy podziałowej kontroluje się przyrządem przeznaczonym do metrologii uzębień, czyli suwmiarką modułową."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (działy: przyrządy długościowe, metrologia uzębień)
  • Instrukcje użytkowania i karty katalogowe suwmiarki modułowej (opis zastosowań i sposobu pomiaru)
  • Materiały dydaktyczne z konstrukcji maszyn dotyczące geometrii kół zębatych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego