W pytaniu kluczowe jest rozróżnienie między skutkiem bezpośrednim a skutkiem pośrednim zrzutu ścieków (czyli dopływu ładunku zanieczyszczeń do wód). Skutki bezpośrednie są pierwszą reakcją środowiska na dopływ zanieczyszczeń: dotyczą natychmiastowych zmian parametrów wody lub szybkiego pogorszenia warunków życia organizmów. Skutki pośrednie są wtórne – pojawiają się jako następstwo wcześniejszych zmian, często w dłuższym czasie i poprzez mechanizmy pośrednie (zaburzenia łańcuchów troficznych, zmiany struktury zespołów organizmów, ograniczenie kluczowych procesów biologicznych).
Odpowiedź "obniżenie produktywności jezior i rzek" można traktować jako skutek pośredni, bo produktywność ekosystemu (zdolność do wytwarzania biomasy) jest wynikiem wielu sprzężonych procesów. Jeżeli dopływ zanieczyszczeń zaburza warunki świetlne, tlenowe lub dostępność zasobów w sposób destabilizujący ekosystem, finalnie może dojść do obniżenia produktywności – to efekt wynikający z całego ciągu przemian, a nie pojedynczej, natychmiastowej zmiany.
Pozostałe odpowiedzi opisują skutki bliższe "pierwszej linii" oddziaływania: "zmiana składu fizykochemicznego wody" dotyczy tego, co zmienia się bezpośrednio po dopływie ścieków (np. podstawowe parametry i skład). "niszczenie naturalnych biocenoz" oraz "wymieranie mniej odpornych gatunków ryb i roślin" to typowe konsekwencje pogorszenia jakości wody i warunków bytowania, które zwykle następują wprost po przekroczeniu tolerancji organizmów na zanieczyszczenia.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawia się sformułowanie opisujące stan końcowy ekosystemu będący wynikiem wielu wcześniejszych zmian (np. spadek produktywności, załamanie funkcjonowania), częściej będzie to skutek pośredni. Jeżeli mowa o natychmiastowej zmianie parametrów wody lub szybkim, bezpośrednim wpływie na organizmy, zwykle jest to skutek bezpośredni.
