Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2022



PYTANIE NR 32.
Do realizacji układu przedstawionego na schemacie należy zastosować stycznik Q21 z następującą liczbą i rodzajem zestyków:
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest związany z kwalifikacją zawodową elektryka, a dokładniej z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stycznik Q21 w obwodzie głównym ma 3 zestyki NO (po jednym na każdą fazę). W obwodzie sterowania występują jego zestyki pomocnicze: dwa NO (13-14 do samopodtrzymania i 43-44 w innej gałęzi) oraz jeden NC (21-22 jako blokada). Razem daje to 3NO + 2NO + 1NC.

Pełne wyjaśnienie:

W takim zadaniu trzeba odczytać ze schematu ile razy i w jakiej roli pojawia się oznaczenie stycznika Q21 oraz jakie są typy jego zestyków.

Obwód główny (siłowy): dla silnika trójfazowego standardowo stosuje się stycznik z trzema zestykami głównymi zwiernymi (NO) – po jednym na fazę. Na schematach często są one numerowane jako 1-2, 3-4, 5-6. To daje pierwszą część wyniku: 3NO.

Obwód sterowania: oprócz zestyków głównych występują zestyki pomocnicze tego samego stycznika. Należy je policzyć w całym obwodzie sterowania (nie tylko przy cewce Q21), bo mogą być w gałęziach innych elementów jako blokady lub warunki. Na schemacie Q21 ma:

  • NO 13-14 – typowo styk samopodtrzymania: po zadziałaniu stycznika podtrzymuje zasilanie cewki po puszczeniu przycisku START.
  • NC 21-22 – typowo styk blokady: rozłącza tor sterowania w sytuacji, gdy załączenie byłoby niedozwolone (np. blokada wzajemna w układach rozruchowych/nawrotnych).
  • NO 43-44 – dodatkowy styk pomocniczy użyty w innej gałęzi sterowania jako warunek lub sygnał.

Zatem w sterowaniu są dwa NO oraz jeden NC. Po zsumowaniu z zestykami głównymi otrzymujemy konfigurację: 3NO + 2NO + 1NC.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Zawierają zbyt dużo zestyków NC albo zamieniają typy pomocniczych NO/NC. To zwykle wynika z pomylenia symboli lub policzenia tylko jednej części schematu (np. samego obwodu siłowego).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznaczają zestyki NO i NC na schematach sterowania?
NO (zwierny) jest normalnie otwarty i zamyka się po zadziałaniu aparatu (np. stycznika). NC (rozwierny) jest normalnie zamknięty i otwiera się po zadziałaniu. Dzięki temu NO stosuje się m.in. do samopodtrzymania, a NC do blokad.
Jak rozpoznać na schemacie zestyki główne stycznika do silnika trójfazowego?
Zestyki główne są w obwodzie siłowym (zasilanie silnika) i zwykle występują jako trzy tory – po jednym na fazę. Na schematach często mają numerację typu 1-2, 3-4, 5-6 i są to zestyki zwierne (NO), które przenoszą prąd roboczy.
Jakie zestyki pomocnicze są najczęściej używane do samopodtrzymania?
Do samopodtrzymania najczęściej używa się styku NO stycznika (np. oznaczanego 13-14). Po załączeniu stycznika ten styk się zamyka i podtrzymuje zasilanie cewki równolegle do przycisku START, więc układ nie wyłącza się po puszczeniu przycisku.
Dlaczego w układach rozruchu stosuje się blokadę na styku NC?
Styk NC jest przydatny jako blokada, bo w stanie spoczynku przewodzi, a po zadziałaniu stycznika rozłącza obwód. W praktyce blokady zapobiegają jednoczesnemu załączeniu elementów, które nie mogą pracować równocześnie. To zwiększa bezpieczeństwo i chroni urządzenia przed błędnym sterowaniem.
Jak policzyć liczbę zestyków stycznika na podstawie schematu?
Trzeba zidentyfikować wszystkie miejsca na rysunku, gdzie pojawia się oznaczenie danego stycznika (np. Q21) i policzyć osobno: zestyki główne w obwodzie siłowym oraz zestyki pomocnicze w obwodzie sterowania. Dopiero suma daje wymaganą konfigurację NO/NC.
Czy zestyki główne stycznika mogą być typu NC?
W typowych układach zasilania silników trójfazowych zestyki główne stycznika są wykonywane jako NO, bo mają załączać zasilanie dopiero po wysterowaniu cewki. Zestyki NC spotyka się standardowo jako pomocnicze (np. do blokad). W pytaniach egzaminacyjnych to ważna wskazówka interpretacyjna.
Jakie są najczęstsze błędy przy rozpoznawaniu styków 13-14 i 21-22?
Najczęściej myli się funkcję i typ styku przez pośpiech: 13-14 bywa brane za NC, a 21-22 za NO. Pomaga nawyk sprawdzania, gdzie styk jest użyty: samopodtrzymanie prawie zawsze wymaga NO, a blokada w torze sterowania zwykle jest realizowana stykiem NC.
Kiedy styk NO jest używany poza samopodtrzymaniem?
Styk NO może pełnić rolę warunku w innej gałęzi obwodu sterowania, np. do przekazania informacji "stycznik załączony", uruchomienia kolejnego stopnia układu, sterowania lampką sygnalizacyjną lub dopuszczenia pracy innego elementu. Na schemacie takie styki pojawiają się w różnych miejscach, nie tylko przy cewce.
Co oznacza oznaczenie Q21 na schemacie elektrycznym?
Oznaczenie typu Q21 jest identyfikatorem aparatu w dokumentacji: wskazuje konkretny stycznik (lub aparat łączeniowy) w układzie. Ten sam identyfikator pojawia się przy jego cewce oraz przy wszystkich zestykach (głównych i pomocniczych) należących do tego aparatu, nawet jeśli są w innych gałęziach schematu.
Jak przygotować się do zadań z czytania schematów stycznikowych na egzaminie?
Ćwicz metodę krok po kroku: (1) zaznacz na schemacie wszystkie wystąpienia oznaczenia stycznika, (2) oddziel obwód siłowy od sterowania, (3) wypisz liczbę NO i NC, (4) sprawdź funkcję: samopodtrzymanie i blokady. To minimalizuje pomyłki z liczeniem.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Stycznik Q21 w obwodzie głównym ma 3 zestyki NO (po jednym na każdą fazę)."

Źródła:

  • PN-EN IEC 60947-4-1: Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa – Część 4-1: Styczniki i rozruszniki silnikowe elektromechaniczne (wymagania ogólne i definicje zestyków).
  • PN-EN IEC 60947-5-1: Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa – Część 5-1: Aparaty i elementy łączeniowe obwodów sterowniczych (zestyki pomocnicze, funkcje i oznaczenia).

Materiały:

  • Normy i katalogi producentów aparatury łączeniowej (styczniki, styki pomocnicze) – tabele zestyków i numeracji
  • Podstawy elektrotechniki: schematy sterowania (START/STOP, samopodtrzymanie, blokady)
  • Ćwiczenia z czytania schematów: zliczanie zestyków przypisanych do oznaczenia aparatu (np. Q21) w całym rysunku
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego