W klasycznym szeregowym silniku trakcyjnym prądu stałego prędkość obrotowa zależy głównie od napięcia zasilania oraz od strumienia magnetycznego (wzbudzenia). W trakcji wyróżnia się zwykle etap rozruchu (gdzie ogranicza się prąd) oraz etap jazdy bezoporowej (po wyłączeniu oporów rozruchowych).
W warunkach jazdy bezoporowej oporniki rozruchowe nie są już narzędziem regulacji – ich zadaniem było głównie ograniczenie prądu i zapewnienie bezpiecznego startu. Aby uzyskać dalszy wzrost prędkości, stosuje się osłabienie pola, czyli zmniejszenie strumienia wzbudzenia. W silniku szeregowym realizuje się to praktycznie przez bocznikowanie uzwojenia wzbudzenia stojana: część prądu omija uzwojenie wzbudzenia, strumień maleje, a prędkość może wzrosnąć.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- "oporniki włączane między uzwojenia twornika i stojana" odnoszą się do rozruchu lub ograniczania prądu. W jeździe bezoporowej ich włączanie nie jest typową metodą zwiększania prędkości; ponadto powodowałoby straty energii i spadek napięcia na silniku.
- "przekaźniki samoczynnego rozruchu" to elementy automatyki sterujące sekwencją rozruchu (np. stopniowym wyłączaniem oporów), a nie metoda fizycznej regulacji prędkości w stanie bezoporowym.
- "bocznikowanie uzwojenia wirnika" jest sformułowaniem mylącym: w silniku prądu stałego właściwy obwód roboczy to obwód twornika, a regulację "osłabieniem pola" prowadzi się przez ingerencję w obwód wzbudzenia stojana, nie przez bocznikowanie części wirującej w taki sposób, jak sugeruje odpowiedź.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pada "jazda bezoporowa", szukaj metod typu osłabienie pola / bocznikowanie wzbudzenia, a nie oporów rozruchowych ani elementów, które jedynie sterują rozruchem.
