KWALIFIKACJA MEC8 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 32.
Do wykonania gwintu wewnętrznego M6 w stali, należy wywiercić otwór o średnicy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla gwintu metrycznego M6 (zwykły skok 1,0 mm) średnicę wiertła pod gwint wewnętrzny dobiera się w przybliżeniu jako: średnica nominalna − skok.
6,0 mm − 1,0 mm = 5,0 mm. Taki otwór zapewnia poprawne uformowanie zarysu i mniejsze ryzyko przeciążenia gwintownika.

Pełne wyjaśnienie:

Przy wykonywaniu gwintu wewnętrznego najpierw wierci się otwór, a dopiero potem nacina gwint gwintownikiem. Kluczowe jest, aby otwór nie był ani zbyt mały, ani zbyt duży.

Dla gwintów metrycznych o profilu trójkątnym (standardowy gwint metryczny) w praktyce warsztatowej często stosuje się regułę przybliżoną:

  • średnica wiertła ≈ średnica nominalna gwintu − skok

Dla M6 w typowym wykonaniu (gwint metryczny zwykły) skok wynosi 1,0 mm, więc:

  • 6,0 mm − 1,0 mm = 5,0 mm

Odpowiedź "5,0 mm" jest więc prawidłowa, bo daje właściwą ilość materiału do uformowania zarysu gwintu, a jednocześnie ogranicza opory skrawania.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "4,4 mm" oznacza otwór zdecydowanie za mały. Gwintownik musi usunąć zbyt dużo materiału, rosną moment i ryzyko zakleszczenia lub złamania narzędzia, a gwint może wyjść zadziorowany.
  • "5,5 mm" to otwór za duży. Gwint będzie miał zbyt małe wypełnienie (mniejszą wysokość zarysu), co pogarsza nośność połączenia i może powodować "płytki" gwint.
  • "6,0 mm" odpowiada średnicy nominalnej gwintu i praktycznie uniemożliwia poprawne wykonanie gwintu wewnętrznego o wymaganym zarysie (brakuje materiału na nacięcie boków gwintu).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli nie pamiętasz wartości z tabel, zastosuj regułę d − P dla gwintów metrycznych zwykłych (tam, gdzie skok jest znany lub typowy dla danego oznaczenia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Najczęściej stosuje się regułę: średnica wiertła ≈ średnica nominalna − skok gwintu.

Dla M6 (typowy skok 1,0 mm) daje to 6,0 − 1,0 = 5,0 mm. W praktyce najlepiej potwierdzić w tabeli doboru wierteł.

Otwór 6,0 mm ma średnicę równą średnicy nominalnej gwintu. Po takim wierceniu brakuje materiału, z którego gwintownik miałby uformować boki zarysu gwintu. Efektem jest brak pełnego gwintu lub bardzo mała nośność połączenia.
M6 oznacza gwint metryczny o średnicy nominalnej 6 mm. W praktyce warsztatowej często chodzi o gwint metryczny zwykły, czyli o typowym skoku dla danego rozmiaru. Do doboru wiertła potrzebujesz średnicy nominalnej i skoku.
Zbyt mały otwór powoduje, że gwintownik musi usunąć zbyt dużo materiału. Rośnie moment skrawania, narzędzie może się zakleszczyć, przegrzać albo pęknąć. Pogarsza się jakość gwintu (zadziory, nierówne ścianki) i rośnie ryzyko braków.
Zbyt duży otwór daje "płytki" gwint, czyli mniejsze wypełnienie zarysu. Śruba może mieć mniejszą powierzchnię współpracy z gwintem w materiale, co obniża wytrzymałość połączenia i zwiększa ryzyko wyrwania gwintu, zwłaszcza w mniej wytrzymałych materiałach.
Tak, bo średnica otworu zależy od skoku: im większy skok, tym większe "odejmowanie" w regule doboru. Dla gwintów metrycznych zwykłych skok jest typowy dla rozmiaru, ale dla gwintów drobnozwojnych może być inny, więc zawsze warto sprawdzić w tabeli.
Gwint metryczny zwykły bywa zapisywany jako samo "M6", a drobnozwojny zwykle z podaniem skoku, np. "M6×0,75". Jeśli skok jest podany po znaku "×", nie wolno używać wartości dla gwintu zwykłego — trzeba dobrać wiertło do konkretnego skoku.
Tabele są szczególnie ważne, gdy pracujesz z gwintami drobnymi, nietypowymi tolerancjami lub gdy wymagane jest określone wypełnienie gwintu. Reguła jest szybkim przybliżeniem, ale tabela daje pewność doboru pod konkretne zastosowanie i standard.
Podstawowo: wiertło o właściwej średnicy pod gwint, pogłębiacz/fazownik do lekkiego sfazowania krawędzi, komplet gwintowników (lub gwintownik maszynowy) oraz odpowiedni środek smarny do gwintowania stali. Ważne jest też prostopadłe prowadzenie narzędzia.
Najczęstsze to: mylenie średnicy nominalnej z średnicą wiertła (wybór 6,0 mm), dobór "na oko" bez skoku, oraz przenoszenie wartości z innego gwintu (np. M5/M8). Drugi typ błędu to wybór zbyt małego otworu, co kończy się łamaniem gwintowników.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • ISO 261:1998, ISO general purpose metric screw threads — General plan (tabele gwintów metrycznych zwykłych, w tym M6 i skok)
  • ISO 724:1993, ISO general-purpose metric screw threads — Basic dimensions (wymiary podstawowe gwintu metrycznego, zależność od skoku)
  • ISO 965-1:2013, ISO general purpose metric screw threads — Tolerances — Part 1: Principles and basic data (zasady i dane podstawowe dla gwintów metrycznych, kontekst doboru wymiarów)

Materiały:

  • Tabele doboru wierteł pod gwinty metryczne (warsztatowe zestawienia technologiczne)
  • Normy dotyczące gwintów metrycznych ISO (tabele profilu i wymiarów)
  • Podręczniki technologii mechanicznej: wiercenie i gwintowanie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego