KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 12.
Do wykonania kształtu rowka, w wałku pokazanym na rysunku, należy zastosować frez
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek wałka z zaznaczonym rowkiem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rowek pokazany na rysunku ma dno w kształcie łuku koła w przekroju wzdłużnym, co jest charakterystyczne dla gniazda pod wpust czółenkowy (Woodruff).
Do odwzorowania takiego profilu stosuje się frez trzpieniowy do rowków na wpusty czółenkowe, a nie frezy do rowków klinowych lub teowych.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku widoczny jest rowek w wale wykonany w wyrwaniu (przekrój cząstkowy). Kluczową cechą diagnostyczną jest dno rowka w kształcie łuku koła w widoku wzdłużnym, czyli "kieszeń" o profilu wynikającym z wejścia narzędzia o promieniu odpowiadającym wpustowi czółenkowemu.

Wpust czółenkowy (Woodruff) ma kształt wycinka koła i pracuje w rowku, którego geometria w wale musi umożliwić poprawne osadzenie tego segmentu. Dlatego do wykonania takiego gniazda stosuje się specjalistyczny frez trzpieniowy do rowków na wpusty czółenkowe (frez tarczowy osadzony na trzpieniu). W trakcie zagłębiania narzędzia w wał frez "odtwarza" swój łuk w dnie rowka.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Frez trzpieniowy do rowków klinowych wykonuje rowki o innej geometrii (typowo proste ściany i brak charakterystycznego półkolistego dna wzdłużnego), więc nie zapewni kształtu wymaganego dla wpustu czółenkowego.
  • Frez składany trzpieniowy do rowków teowych jest przeznaczony do rowków o przekroju litery "T", stosowanych np. w stołach teowych, prowadnicach i mocowaniach. Taki kształt nie odpowiada gniazdu pod wpust w wale.
  • Frez krążkowy półokrągły wklęsły służy do kształtowania zarysów zewnętrznych (profilowania), a nie do wykonywania typowego, znormalizowanego gniazda pod wpust czółenkowy w wale.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: jeśli na rysunku rowka w wale widać łuk koła jako dno wzdłużne, to najczęściej jest to rowek pod wpust czółenkowy i wymaga freza do wpustów czółenkowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wpust czółenkowy to element złączny wału z piastą o kształcie wycinka koła. Osadza się go w specjalnym gnieździe w wale, a jego forma ułatwia montaż i demontaż. Charakterystyczne jest to, że rowek w wale ma dno odwzorowujące łuk koła.
Najważniejsza wskazówka to dno rowka w kształcie łuku koła widoczne w przekroju wzdłużnym (głębokość zmienia się wzdłuż osi wału). Często rowek jest pokazany w wyrwaniu/przekroju cząstkowym, aby uwidocznić jego profil.
Ponieważ kształt dna rowka nie jest płaski ani prostokątny, tylko łukowy. Frez do wpustów czółenkowych ma promień odpowiadający promieniowi wpustu, więc podczas zagłębiania odwzorowuje właściwy profil. Zwykły frez do rowków klinowych nie uzyska takiej geometrii.
Rowek klinowy (dla wpustów pryzmatycznych/klinowych) ma typowo prostą geometrię i nie tworzy "kieszeni" o zmiennej głębokości wzdłuż wału. Rowek pod wpust czółenkowy ma dno o kształcie łuku koła w widoku wzdłużnym, dopasowane do segmentowego wpustu.
Nie, ponieważ frez do rowków teowych jest przeznaczony do rowków o przekroju litery "T", stosowanych głównie w stołach i prowadnicach. Gniazdo pod wpust w wale ma inną funkcję i geometrię. Użycie freza teowego dałoby zupełnie nieprawidłowy kształt.
Oznacza, że rowek nie ma stałej głębokości na całej długości, tylko tworzy kieszeń wynikającą z pracy narzędzia o kształcie tarczowym. Taki zarys jest typowy dla gniazda pod wpust czółenkowy, gdzie dno rowka musi odpowiadać promieniowi wpustu.
Najczęstszy błąd to dobór "pierwszego lepszego" freza do rowków (np. do rowków klinowych) bez analizy profilu dna. Drugi błąd to sugerowanie się samym słowem "półokrągły" i wybór freza krążkowego profilowego, który nie jest narzędziem do wykonywania gniazda wpustu w wale.
Stosuje się go w połączeniach wału z piastą, gdy oczekuje się pewnego połączenia przenoszącego moment oraz wygodnego montażu/demontażu. W praktyce spotyka się go m.in. w przekładniach, sprzęgłach i różnych węzłach napędowych, gdzie ważna jest powtarzalność osadzenia.
Kluczowe jest prawidłowe ustawienie osi narzędzia względem osi wału (prostopadle) oraz kontrola położenia wzdłużnego, aby gniazdo znalazło się w wymaganym miejscu. Błędy ustawienia skutkują przesunięciem rowka, niewłaściwą głębokością lub nieprawidłowym przyleganiem wpustu.
Ćwicz czytanie rysunków z przekrojami i wyrwaniami oraz kojarzenie geometrii rowka z przeznaczeniem narzędzia. Ucz się "cech rozpoznawczych": rowek teowy ma przekrój T, rowek klinowy jest prosty, a rowek pod wpust czółenkowy ma dno o profilu łuku koła w widoku wzdłużnym.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z obróbki skrawaniem: frezowanie rowków i dobór frezów
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego: przekroje, wyrwania, oznaczenia rowków
  • Katalogi narzędzi skrawających (dział: frezy do rowków pod wpusty, w tym czółenkowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego