KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 13.
Do wykonania otworu przedstawionego na rysunku należy użyć
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny otworu w materiale, który wymaga wykonania przy pomocy wiertła i pogłębiacza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne jest użycie "wiertła i pogłębiacza walcowo-czołowego", gdy na rysunku widać otwór z pogłębieniem walcowym o płaskim dnie (gniazdo pod łeb walcowy). Wiertło wykonuje otwór wstępny, a pogłębiacz walcowo-czołowy formuje gniazdo o odpowiedniej średnicy i dnie.

Pełne wyjaśnienie:

W technologii wykonywania otworów dobór narzędzia zależy przede wszystkim od geometrii otworu pokazanej na rysunku oraz od wymaganej funkcji (np. gniazdo pod łeb śruby, pasowanie, chropowatość).

Odpowiedź "wiertła i pogłębiacza walcowo-czołowego" jest właściwa w typowym przypadku, gdy rysunek przedstawia otwór z pogłębieniem walcowym (tzw. counterbore) i płaskim dnem. Najpierw wykonuje się otwór wiertłem, a następnie pogłębiaczem walcowo-czołowym uzyskuje się powiększenie średnicy w górnej części otworu oraz równe, płaskie dno gniazda, aby łeb śruby mógł oprzeć się stabilnie i ewentualnie licować z powierzchnią.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne w tym kontekście:

  • "wiertła i pogłębiacza stożkowego" dotyczy gniazd stożkowych (countersink), stosowanych głównie pod łby stożkowe lub do fazowania. Jeżeli na rysunku nie ma stożka, to narzędzie stożkowe nie odtworzy właściwego kształtu.
  • "rozwiertaka i freza palcowego" miesza operacje: rozwiertak służy do dokładnego wykańczania średnicy otworu (poprawa dokładności i chropowatości), a frez palcowy nie jest standardowym narzędziem do wykonywania osiowego, współosiowego pogłębienia otworu w miejsce pogłębiacza.
  • "rozwiertaka i freza czołowego" również nie odpowiada typowej technologii wykonywania gniazda pod łeb śruby: frez czołowy służy do obróbki płaszczyzn, a nie do precyzyjnego, osiowego pogłębiania otworów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz pogłębienie o płaskim dnie i pionowych ściankach, kojarz je z pogłębiaczem walcowo-czołowym. Jeśli widać stożek (kąt), wtedy typowe jest pogłębianie stożkowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pogłębiacz walcowo-czołowy to narzędzie do wykonania pogłębienia walcowego o płaskim dnie w górnej części otworu. Stosuje się go m.in. do przygotowania gniazda pod łeb śruby walcowej lub podkładkę tak, aby element licował z powierzchnią.
Pogłębienie walcowe na rysunku zwykle ma postać poszerzenia średnicy na określoną głębokość z pionowymi ściankami i płaskim dnem. W odróżnieniu od stożka nie ma kąta pogłębienia, tylko dwie średnice: otworu i pogłębienia.
Pogłębienie stożkowe ma inną geometrię (kąt i stożkowe ścianki), więc wymaga narzędzia o odpowiednim kącie. Pogłębiacz walcowo-czołowy tworzy dno płaskie i ścianki proste, dlatego nie uzyska prawidłnego gniazda pod łeb stożkowy.
Standardowo najpierw wykonuje się otwór wiertłem, a dopiero potem pogłębia się go do wymaganej średnicy i głębokości. Pogłębiacz prowadzi się w istniejącym otworze, dlatego wiercenie jest operacją bazową zapewniającą współosiowość.
Zwykle nie. Rozwiertak służy głównie do dokładnego wykańczania średnicy otworu (dokładność i chropowatość), a nie do wykonywania gniazd o większej średnicy tylko na części głębokości. Do gniazd pod łby śrub stosuje się pogłębiacze.
Najczęstsze błędy to: mylenie pogłębienia walcowego ze stożkowym, wybór rozwiertaka zamiast pogłębiacza oraz dobór freza do operacji, która powinna być wykonana narzędziem osiowym. Warto zawsze sprawdzić kształt dna i przeznaczenie otworu.
Frez palcowy może wykonywać kieszenie i płaszczyzny, ale w przypadku pogłębień otworów ważne jest osiowe prowadzenie i współosiowość z otworem bazowym. Pogłębiacze są do tego konstrukcyjnie przystosowane, a frezowanie łatwiej prowadzi do błędów geometrii i bicia.
Pogłębiacz stożkowy stosuje się, gdy potrzebne jest gniazdo stożkowe (np. pod łeb śruby stożkowej) albo gdy wykonuje się fazę/odgratowanie krawędzi otworu. Decydujące są: wymagany kąt stożka oraz to, czy łeb ma się schować w materiale.
W praktyce kontroluje się głębokość suwmiarką z głębokościomierzem, czujnikiem głębokości lub sprawdzianem, a dodatkowo "na próbę" dopasowuje się śrubę/podkładkę. Kluczowe jest, aby łeb opierał się na płaskim dnie i nie wystawał ponad wymaganą płaszczyznę.
Ćwicz rozpoznawanie typów otworów na rysunkach (walcowe, stożkowe, z pogłębieniem), skojarz narzędzia z geometrią oraz naucz się, do czego służą: wiertło, pogłębiacz, rozwiertak. Pomaga też przećwiczenie kolejności operacji i typowych zastosowań śrub.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Poprawne jest użycie "wiertła i pogłębiacza walcowo-czołowego", gdy na rysunku widać otwór z pogłębieniem walcowym o płaskim dnie (gniazdo pod łeb walcowy)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (wiercenie, pogłębianie, rozwiercanie)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (działy: pogłębiacze walcowo-czołowe i stożkowe)
  • Materiały z rysunku technicznego maszynowego dotyczące oznaczania otworów pod śruby

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego