KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 15.
Do wykonania połączenia części maszyn kołkiem walcowym o średnicy 08 mm należy zastosować następujące narzędzia:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie kołkiem walcowym wymaga wykonania dokładnego otworu: najpierw nawiercanie dla prowadzenia wiertła, potem wiercenie na średnicę nieco mniejszą od 8 mm (naddatek na rozwiercanie), następnie rozwiercanie do 8 mm i na końcu osadzenie kołka młotkiem.

Pełne wyjaśnienie:

Połączenie części maszyn kołkiem walcowym opiera się na dokładnym otworze, który zapewnia właściwe ustalenie elementów. Dlatego standardowa kolejność prac technologicznych obejmuje:

  • Nawiercanie – wykonanie stożkowego gniazda prowadzącego, które ułatwia rozpoczęcie wiercenia i ogranicza "uciekanie" wiertła.
  • Wiercenie wstępne – otwór wykonuje się zwykle nieco mniejszy od średnicy docelowej. Pozostawia się naddatek materiału, który zostanie zdjęty rozwiertakiem. Dzięki temu rozwiercanie nie "walczy" z dużą ilością materiału, a jednocześnie pozwala uzyskać lepszą dokładność i jakość powierzchni.
  • Rozwiercanie do średnicy 8 mm – to etap wykańczający otwór, ważny przy kołkach, bo decyduje o pasowaniu i powtarzalności montażu. W praktyce w zadaniach warsztatowych często wskazuje się rozwiertak ręczny, bo jest typowy dla prac ślusarsko-montażowych wykonywanych ręcznie.
  • Osadzenie kołka – po uzyskaniu właściwej średnicy i geometrii otworu kołek montuje się, używając młotka (z zachowaniem zasad BHP i ochrony powierzchni).

Odpowiedź zawierająca zestaw: nawiertak, wiertło 7,9 mm, rozwiertak ręczny 8 mm, młotek opisuje kompletną i logiczną sekwencję narzędzi: przygotowanie prowadzenia, wykonanie otworu z naddatkiem oraz wykończenie do średnicy nominalnej.

Pozostałe warianty są nieprawidłowe, bo typowo wprowadzają zbyt duże odchylenie średnicy wiercenia wstępnego lub wskazują niewłaściwy rodzaj rozwiertaka (np. stożkowy zamiast przeznaczonego do otworów walcowych), co może pogorszyć dokładność lub nie odpowiadać technologii wykonywania otworu pod kołek walcowy.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj schemat "prowadzenie → naddatek → wykończenie" i dobieraj narzędzia tak, by ostatnim narzędziem skrawającym dla otworu był właściwy rozwiertak na wymiar nominalny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kołek walcowy to element ustalający i łączący, używany do precyzyjnego pozycjonowania dwóch części maszyn względem siebie. Najczęściej przenosi siły poprzeczne i zapewnia powtarzalny montaż. Kluczowe jest wykonanie dokładnego, walcowego otworu o odpowiednim pasowaniu.
Wiercenie wykonuje się z naddatkiem, bo rozwiercanie jest obróbką wykańczającą. Rozwiertak ma "skorygować" średnicę i poprawić jakość powierzchni, a nie usuwać dużą ilość materiału. Dzięki naddatkowi łatwiej uzyskać dokładny wymiar i mniejsze bicie otworu.
Nawiertak wykonuje stożkowe zagłębienie startowe, które prowadzi wiertło. Zmniejsza ryzyko ześlizgnięcia się wiertła po powierzchni oraz pomaga utrzymać położenie i prostopadłość otworu. W praktyce podnosi powtarzalność i jakość wykonania otworów montażowych.
Rozwiertak ręczny jest przystosowany do pracy ręcznej (np. z pokrętłem) i zwykle ma dłuższe wprowadzenie, co ułatwia centrowanie. Rozwiertak maszynowy jest przeznaczony do pracy w obrabiarce, gdzie prowadzenie zapewnia wrzeciono. Dobór zależy od sposobu wykonania otworu i wymaganej powtarzalności.
Zwykle nie jest to zalecane, gdy wymagane jest dokładne pasowanie kołka. Wiercenie daje gorszą dokładność średnicy i geometrii niż rozwiercanie, a powierzchnia otworu może być mniej gładka. W zadaniach egzaminacyjnych otwór pod kołek typowo zakłada etap rozwiercania na wymiar nominalny.
Najczęściej myli się kolejność operacji (pomijanie nawiercania) oraz zakłada, że wiertło musi mieć dokładnie 8 mm. Częsty jest też wybór niewłaściwego typu rozwiertaka (np. stożkowego) albo błędne założenie, że rozwiertak ma zastąpić wiercenie i może zebrać zbyt duży naddatek.
Rozwiertak walcowy stosuje się do uzyskania dokładnej średnicy otworu walcowego, np. pod kołek walcowy. Rozwiertak stożkowy wykorzystuje się do otworów stożkowych lub do dopasowania elementów stożkowych. W kontekście kołka walcowego właściwy jest rozwiertak do otworów walcowych.
Decyduje pasowanie, czyli zestaw tolerancji kołka i otworu oraz jakość wykonania otworu (średnica, okrągłość, walcowość, chropowatość). Jeśli otwór jest zbyt duży lub ma złą geometrię, kołek może być luźny. Jeśli jest zbyt mały, montaż będzie utrudniony i może dojść do uszkodzeń.
Jeśli zadanie dotyczy połączenia kołkiem walcowym i zakłada osadzenie kołka w otworze (często z lekkim wciskiem), w praktyce warsztatowej używa się młotka do wprowadzenia kołka. W realnych warunkach dobiera się też podkładki/ochronę powierzchni i kontroluje osiowość elementów.
Warto opanować schemat technologiczny wykonywania otworów (nawiercanie → wiercenie z naddatkiem → rozwiercanie) oraz umieć rozróżniać rodzaje rozwiertaków. Pomaga też przećwiczenie doboru narzędzi do typowych średnic kołków i zrozumienie, że wymiar nominalny uzyskuje się na etapie obróbki wykańczającej.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • ISO 8734:1997, Parallel pins — Dowel pins (wymagania wymiarowe dla kołków równoległych)
  • ISO 286-2:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2 (system tolerancji i pasowań otworów/wałków)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z technologii maszyn dotyczące obróbki otworów (wiercenie i rozwiercanie)
  • Instrukcje producentów narzędzi skrawających (tabele zaleceń dla wiercenia pod rozwiercanie)
  • Materiały dydaktyczne z dopasowań i tolerancji otworów oraz połączeń kołkowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego