KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 12.
Do wykonania preparatu według zamieszczonej procedury należy przygotować wagę, łyżeczkę, palnik gazowy, trójnóg, bagietkę, szczypce metalowe oraz
Ilustracja przedstawia fragment tekstu dotyczącego procedury otrzymywania tlenku magnezu poprzez prażenie węglanu magnezu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zestaw do ogrzewania próbki w tyglu nad palnikiem zwykle obejmuje podpórkę pod tygiel (trójkąt ceramiczny) oraz tygiel z pokrywką. Po ogrzewaniu tygiel studzi się w eksykatorze, aby ograniczyć pochłanianie wilgoci i umożliwić poprawne ważenie. Pozostałe propozycje zawierają elementy mniej typowe dla takiej procedury.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba dobrać brakujące elementy wyposażenia do wykonania preparatu "według zamieszczonej procedury". W zestawie podano już m.in. palnik gazowy i trójnóg, co wskazuje na ogrzewanie bezpośrednie oraz pracę z naczyniem odpornym na wysoką temperaturę. Dla takich operacji (np. suszenie/prażenie/wyżarzanie osadu lub próbki) typowym naczyniem jest tygiel, często używany razem z pokrywką, by ograniczyć rozpryski i zanieczyszczenie.

Podczas ogrzewania tygla nad palnikiem potrzebne jest stabilne podparcie. W praktyce laboratoryjnej funkcję tę spełnia trójkąt ceramiczny umieszczany na trójnogu, który bezpiecznie podtrzymuje tygiel w płomieniu. Po zakończeniu ogrzewania kluczowe jest prawidłowe studzenie przed ważeniem: gorący tygiel nie powinien stać na blacie i nie powinien stygnąć w wilgotnym powietrzu, bo może to zaburzyć masę (np. przez pochłanianie wilgoci). Dlatego stosuje się eksykator, czyli naczynie do studzenia i przechowywania w atmosferze o obniżonej wilgotności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne?

  • "tygiel, trójkąt ceramiczny, krystalizator" – krystalizator jest typowy raczej do odparowywania/krystalizacji roztworów, a nie do kontrolowanego studzenia tygla przed ważeniem.
  • "tygiel, siatkę grzewczą, eksykator" – siatka grzewcza służy zwykle do ogrzewania zlewek/kolb na trójnogu, a dla tygla częściej stosuje się trójkąt ceramiczny jako właściwsze podparcie.
  • "tygiel z pokrywką, siatkę grzewczą, zlewkę z zimną wodą" – chłodzenie gorącego tygla w wodzie jest niepraktyczne i ryzykowne (szok termiczny, pęknięcie, zanieczyszczenie), a siatka nie jest najbardziej typowym elementem podparcia tygla.

Na egzaminie warto kojarzyć zestawy sprzętu "blokami funkcjonalnymi": źródło ciepła + podpora + naczynie + sposób studzenia/ochrony próbki. To ułatwia wybór odpowiedzi nawet wtedy, gdy procedura jest opisana skrótowo.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Eksykator to szczelne naczynie do studzenia i przechowywania próbek w warunkach ograniczonej wilgotności. Używa się go np. po ogrzewaniu tygla, aby próbka nie pochłaniała pary wodnej z powietrza, co mogłoby zmienić masę podczas ważenia.
Trójkąt ceramiczny jest elementem podporowym umieszczanym na trójnogu. Stabilnie podtrzymuje tygiel nad płomieniem palnika i ogranicza kontakt z metalem, co pomaga bezpiecznie prowadzić ogrzewanie w wysokiej temperaturze.
Pokrywka ogranicza rozpryski i ryzyko zanieczyszczenia próbki podczas intensywnego ogrzewania. Dodatkowo pomaga utrzymać bardziej powtarzalne warunki ogrzewania, co jest istotne, gdy wynik analizy zależy od masy po prażeniu.
W praktyce laboratoryjnej jest to zwykle niewskazane. Gwałtowne chłodzenie może spowodować szok termiczny i pęknięcie porcelany oraz zwiększa ryzyko zanieczyszczenia. Do studzenia przed ważeniem standardowo stosuje się eksykator.
Najczęściej są to: trójnóg, palnik, element podporowy (np. trójkąt ceramiczny lub siatka) oraz odpowiednie naczynie. Dobór podpory zależy od naczynia: tygiel zwykle opiera się na trójkącie ceramicznym, a zlewki częściej na siatce.
Po ogrzewaniu próbka i naczynie mogą pochłaniać wilgoć z powietrza, co zmienia masę i pogarsza dokładność. Studzenie w eksykatorze ogranicza wpływ wilgotności, dzięki czemu wynik ważenia jest bardziej wiarygodny i powtarzalny.
Częsty błąd to mylenie podpory dla tygla z podporą dla zlewki (wybór siatki zamiast trójkąta ceramicznego) oraz pomijanie eksykatora. Uczniowie wybierają też naczynia "ogólnego zastosowania" (krystalizator), choć nie pasują do operacji prażenia i studzenia.
Oznacza to, że szczegóły operacji (np. ogrzewanie, studzenie, ważenie) są podane w dołączonym materiale, często na ilustracji lub w opisie. Odpowiedź należy dobrać tak, aby pasowała do kroków procedury, a nie tylko do ogólnego wyposażenia laboratorium.
Gorący tygiel przenosi się wyłącznie odpowiednimi szczypcami metalowymi i odkłada na stabilne, odporne podłoże. Należy unikać kontaktu z wodą i przypadkowych przeciągów. Po przeniesieniu do eksykatora trzeba zachować ostrożność, aby nie uszkodzić naczynia.
Ucz się zestawami funkcjonalnymi: ogrzewanie, filtracja, odparowanie, ważenie, suszenie. Do każdego dopasuj typowe naczynia i akcesoria (np. tygiel–trójkąt–eksykator). Ćwicz rozpoznawanie, co jest konieczne, a co tylko "pasuje ogólnie".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Zestaw do ogrzewania próbki w tyglu nad palnikiem zwykle obejmuje podpórkę pod tygiel (trójkąt ceramiczny) oraz tygiel z pokrywką."

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe pracowni analitycznej dotyczące ogrzewania/prażenia i ważenia
  • Podręczniki i skrypty z analizy chemicznej (dział: analiza wagowa i przygotowanie próbki)
  • Karty szkoleniowe BHP dla pracy z palnikiem gazowym i gorącą porcelaną

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego