KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 20.
Do zakładu opiekuńczo-leczniczego został przyjęty pacjent leżący. W celu oceny ryzyka powstania odleżyn, należy zastosować skalę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Norton służy do oceny ryzyka powstania odleżyn u pacjenta, zwłaszcza unieruchomionego lub leżącego. Pozostałe skale oceniają inne obszary: Barthel – samodzielność w czynnościach dnia codziennego, Glasgow – poziom przytomności, a "Williamsa" nie jest standardową skalą ryzyka odleżyn.

Pełne wyjaśnienie:

U pacjenta leżącego jednym z kluczowych zagrożeń w opiece długoterminowej jest powstanie odleżyn, czyli uszkodzeń skóry i tkanek głębszych wynikających m.in. z długotrwałego ucisku, tarcia, sił ścinających oraz zaburzeń ukrwienia. Aby profilaktyka była skuteczna, ryzyko należy ocenić ustrukturyzowanym narzędziem i udokumentować.

Właściwym narzędziem w tym pytaniu jest skala Norton, zaprojektowana do oceny ryzyka odleżyn. Jej zastosowanie pomaga szybko wyłonić osoby wymagające intensywniejszych działań profilaktycznych (np. częstszej zmiany pozycji, doboru odpowiedniego podłoża przeciwuciskowego, wzmożonej obserwacji skóry, działań higienicznych i pielęgnacyjnych).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Barthel" to skala/indeks oceniający stopień samodzielności pacjenta w podstawowych czynnościach życia codziennego (ADL). Jest bardzo przydatna w planowaniu opieki i rehabilitacji, ale nie służy bezpośrednio do oceny ryzyka odleżyn.
  • "Glasgow" (GCS) ocenia poziom świadomości/przytomności na podstawie reakcji pacjenta. Jest narzędziem neurologicznym, a nie skalą przeciwodleżynową.
  • "Williamsa" nie funkcjonuje jako standardowe, powszechnie stosowane narzędzie do oceny ryzyka odleżyn w typowym zestawie skal używanych w opiece nad pacjentem niesamodzielnym, więc nie odpowiada celowi pytania.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o skale zawsze najpierw ustal, co ma być ocenione (odleżyny, przytomność, samodzielność). Dopiero potem dopasuj narzędzie do celu oceny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Norton to narzędzie do oceny ryzyka powstania odleżyn u pacjenta, szczególnie unieruchomionego lub leżącego. Wynik pomaga zaplanować profilaktykę: częstotliwość zmiany pozycji, dobór podłoża przeciwuciskowego oraz obserwację skóry w miejscach narażonych.
Skala Norton obejmuje typowe obszary wpływające na ryzyko odleżyn, takie jak stan ogólny pacjenta, aktywność i mobilność oraz czynniki związane z pielęgnacją i kontrolą podstawowych funkcji. Celem jest szybkie wychwycenie pacjentów wymagających intensywniejszej profilaktyki.
Skala Barthel ocenia przede wszystkim samodzielność w czynnościach dnia codziennego (ADL), np. w jedzeniu, przemieszczaniu się czy higienie. Jest przydatna do planowania opieki i wsparcia, ale nie jest skalą dedykowaną do szacowania ryzyka powstania odleżyn.
Skala Glasgow (GCS) ocenia poziom przytomności na podstawie reakcji pacjenta (np. otwieranie oczu, reakcja słowna, reakcja ruchowa). Stosuje się ją m.in. w urazach, stanach nagłych i neurologii. Nie jest to narzędzie do oceny ryzyka odleżyn.
Ryzyko odleżyn warto ocenić jak najszybciej po przyjęciu pacjenta do opieki (np. ZOL) oraz powtarzać ocenę, gdy zmienia się stan pacjenta: pogorszenie mobilności, spadek świadomości, infekcja, niedożywienie lub nasilone problemy z nietrzymaniem moczu/stolca.
Przy wysokim ryzyku wdraża się intensywną profilaktykę: regularną zmianę pozycji, ograniczanie tarcia i sił ścinających, właściwą higienę i natłuszczanie skóry, kontrolę wilgotności (nietrzymanie), dobór materaca/poduszek oraz częstą obserwację okolic narażonych na ucisk.
Najprościej zacząć od celu pomiaru: Norton dotyczy odleżyn, Barthel dotyczy samodzielności w ADL, a Glasgow dotyczy przytomności. Jeśli pytanie brzmi o ryzyko odleżyn u pacjenta leżącego, właściwe będzie narzędzie przeciwodleżynowe.
Pacjent leżący jest w grupie zwiększonego ryzyka, ale poziom ryzyka zależy też od innych czynników, np. stanu skóry, odżywienia, wilgotności, współpracy pacjenta i możliwości zmiany pozycji. Dlatego stosuje się skale oceny ryzyka, by profilaktykę dobrać adekwatnie do sytuacji.
Typowe błędy to automatyczne wybieranie "najbardziej znanej" skali bez sprawdzenia, co mierzy, oraz mylenie obszarów oceny: przytomność vs samodzielność vs ryzyko odleżyn. Pomaga metoda: najpierw nazwij problem kliniczny (odleżyny), potem dopasuj narzędzie.
Ucz się skal "celami": osobno narzędzia do odleżyn, osobno do samodzielności, osobno do przytomności. Rób krótkie fiszki: nazwa skali → co ocenia → w jakiej sytuacji się ją stosuje. Na testach czytaj uważnie, czy pytanie dotyczy ryzyka, funkcji czy stanu świadomości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Skala Norton służy do oceny ryzyka powstania odleżyn u pacjenta, zwłaszcza unieruchomionego lub leżącego."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_Norton - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_Barthel - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_%C5%9Bpi%C4%85czki_Glasgow - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ do kwalifikacji opiekun medyczny (temat: profilaktyka odleżyn)
  • Podręczniki i skrypty z podstaw pielęgnowania i opieki długoterminowej (rozdziały o odleżynach i skalach oceny)
  • Artykuły edukacyjne o skalach Norton/Braden oraz o profilaktyce przeciwodleżynowej w opiece długoterminowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego