W obróbce ręcznej metali pilniki dobiera się tak, aby narzędzie było "w sam raz" do etapu prac: inne będzie do szybkiego zbierania dużego naddatku, a inne do uzyskania wymaganej dokładności i jakości powierzchni. W zadaniu podano dwa kryteria: dokładność obróbki 0,1 mm oraz naddatek 0,4 mm. Zgodnie z typowymi zestawieniami technologicznymi (tabelami doboru) taki zakres wskazuje na pilnik przeznaczony do pracy wykańczającej lub wygładzającej, czyli gładzik.
Dlaczego gładzik?
Gładzik jest stosowany, gdy oczekuje się większej dokładności i mniejszego śladu po obróbce niż w operacjach zgrubnych. Przy dokładności rzędu dziesiątych części milimetra nie dobiera się pilnika typowo zdziernego, bo zostawi zbyt głębokie nierówności i utrudni dotrzymanie tolerancji.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Zdzierak – kojarzony z obróbką zgrubną: służy do szybkiego usuwania większego naddatku. Przy wymaganiu 0,1 mm jest zwykle zbyt "agresywny", a uzyskana powierzchnia wymagałaby dalszego wygładzania.
- Równiak – jest rozwiązaniem pośrednim, częściej dobieranym do wyrównywania po zgrubnym piłowaniu, gdy wymagania dokładności i gładkości nie są jeszcze typowo wykańczające. W podanych parametrach tabela wskazuje już etap wygładzania.
- Jedwabnik – bywa kojarzony z bardzo drobnym wykańczaniem przy niewielkich naddatkach. Dla naddatku 0,4 mm może być nieefektywny (zbyt mała wydajność), jeśli tabela nie przypisuje tego zakresu jedwabnikowi.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj oba parametry (dokładność i naddatek). Błędem jest dobieranie pilnika tylko "po nazwie" lub tylko po dokładności. Jeśli w zadaniu jest tabela, kluczowe jest poprawne znalezienie przedziału wartości w odpowiednim wierszu i kolumnie.
