KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 9.
Element, którego fragment dokumentacji technicznej przedstawiony został powyżej, pełni w układach mechatronicznych funkcję
Ilustracja przedstawia fragment dokumentacji technicznej zasilacza stabilizowanego, który jest elementem układów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeżeli fragment dokumentacji przedstawia element odpowiedzialny za utrzymanie stałej wartości napięcia zasilania dla elektroniki sterującej, to jego funkcją jest zasilacz stabilizowany. Przetwornik ciśnienia i czujnik piezoelektryczny dotyczą pomiaru wielkości fizycznych, a stycznik trójfazowy służy do łączenia obwodów mocy, nie do stabilizacji.

Pełne wyjaśnienie:

W układach mechatronicznych jednym z podstawowych bloków funkcjonalnych jest zasilanie, które musi zapewnić odpowiednie napięcie dla sterowników, czujników i elementów wykonawczych. Jeżeli przedstawiony fragment dokumentacji technicznej identyfikuje element, którego zadaniem jest dostarczenie określonego, możliwie stałego napięcia (np. przez stabilizację względem wahań wejścia i obciążenia), to prawidłową funkcją jest zasilacz stabilizowany.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Przetwornik ciśnienia (transmiter/przetwornik) jest elementem pomiarowym: zamienia ciśnienie na sygnał elektryczny (np. napięcie lub prąd). W dokumentacji takich elementów typowo występują zakresy ciśnień, charakterystyki, dokładność i wyjście pomiarowe, a nie parametry stabilizacji zasilania.
  • Czujnik piezoelektryczny również służy do pomiaru (np. drgań, przyspieszeń, siły). Jego opis koncentruje się na czułości, paśmie, dopuszczalnych przeciążeniach i warunkach montażu. To inna rola niż zasilanie układu.
  • Stycznik trójfazowy jest aparatem łączeniowym w torze mocy. W dokumentacji styczników kluczowe są parametry styków, napięcie i prąd łączeniowy oraz napięcie cewki. Stycznik nie stabilizuje napięcia – jedynie załącza/wyłącza obciążenie.

Wskazówka egzaminacyjna: przy identyfikacji elementu z dokumentacji zwracaj uwagę na to, czy opis dotyczy zasilania (wejście/wyjście napięciowe, prąd wyjściowy, stabilizacja), czy pomiaru (zakresy wielkości fizycznych, dokładność), albo łączenia mocy (styki, cewka, kategorie użytkowania).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasilacz stabilizowany to źródło zasilania, które utrzymuje możliwie stałe napięcie wyjściowe mimo zmian napięcia wejściowego i obciążenia. W mechatronice zasila m.in. sterowniki, moduły I/O i czujniki, ograniczając ryzyko błędów pracy wynikających z wahań zasilania.
Wskazują na to informacje o napięciu wejściowym i wyjściowym, prądzie obciążenia, dopuszczalnych tętnieniach oraz opis stabilizacji/regulacji. Dla zasilacza typowe są parametry elektryczne toru zasilania, a nie zakresy pomiarowe wielkości fizycznych.
Przetwornik ciśnienia jest elementem pomiarowym: zamienia ciśnienie na sygnał elektryczny (np. 0–10 V lub 4–20 mA). Zasilacz dostarcza energię elektryczną i stabilizuje napięcie. Różnią się funkcją: pomiar vs zasilanie układu.
Czujnik piezoelektryczny jest używany m.in. do pomiaru drgań, przyspieszeń, uderzeń lub siły. Generuje sygnał elektryczny pod wpływem odkształcenia materiału piezoelektrycznego. Nie pełni roli zasilania ani stabilizacji napięcia w systemie.
Stycznik trójfazowy służy do zdalnego załączania i wyłączania obciążeń mocy, np. silników trójfazowych, grzałek czy układów zasilania napędów. Jest aparatem łączeniowym – nie stabilizuje napięcia, tylko przełącza obwód zgodnie ze sterowaniem.
Elementy pomiarowe mają zwykle wejście związane z wielkością fizyczną (np. ciśnienie, drgania) i wyjście sygnałowe do sterownika. Elementy zasilania opisuje się parametrami Uwe/Uwy i obciążeniem. Kluczem jest analiza funkcji sygnału: energia vs informacja.
W praktyce bardzo często tak, bo elektronika sterująca wymaga stabilnego napięcia (np. dla logiki, czujników i interfejsów). Wyjątkiem mogą być układy tolerujące szeroki zakres zasilania lub zasilane z urządzeń już posiadających stabilizację. Na egzaminie liczy się rozpoznanie funkcji z dokumentacji.
Typowe błędy to sugerowanie się samym wyglądem symbolu bez czytania opisów, pomijanie jednostek i parametrów (np. napięcia/prądu), oraz mylenie elementów toru mocy (styczniki) z elementami zasilania. Pomaga sprawdzenie, czy dokument mówi o stabilizacji czy o pomiarze.
Gdy pytanie odwołuje się do rysunku, schematu lub wycinka karty katalogowej, kluczowe informacje są właśnie tam. Wtedy należy najpierw odczytać oznaczenia i parametry z materiału źródłowego, a dopiero potem dopasować funkcję elementu do jednej odpowiedzi.
Ćwicz analizę schematów i kart katalogowych: identyfikuj wejścia/wyjścia, parametry graniczne oraz przeznaczenie elementu. Rób krótkie notatki: "co to jest", "do czego służy", "po czym to poznam". To buduje nawyk szybkiego rozpoznawania funkcji elementów w układach mechatronicznych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Jeżeli fragment dokumentacji przedstawia element odpowiedzialny za utrzymanie stałej wartości napięcia zasilania dla elektroniki sterującej, to jego funkcją jest zasilacz stabilizowany."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Stabilizator napięcia" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Stabilizator_napi%C4%99cia (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (pl): "Przetwornik" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Przetwornik (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (pl): "Stycznik" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Stycznik (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw elektroniki/elektrotechniki (działy: zasilacze, stabilizatory, elementy łączeniowe)
  • Materiały dydaktyczne z czytania schematów i dokumentacji technicznej (symbole, oznaczenia wyprowadzeń, tabele parametrów)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: identyfikacja elementów na podstawie kart katalogowych i schematów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego