KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 13.
Element oznaczony na rysunku cyfrą 2, to
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny elementów mechanicznych, prawdopodobnie związanych z maszyną lub
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tarcza zabierakowa to element osprzętu tokarki służący do przenoszenia momentu na przedmiot obrabiany (zwykle przy toczeniu między kłami) z użyciem zabieraka. Nie jest tym samym co tarcza kłowa, sam zabierak ani podtrzymka, które pełnią inne funkcje.

Pełne wyjaśnienie:

W tokarce, szczególnie podczas toczenia między kłami, sam docisk w kłach nie wystarcza do pewnego napędzania przedmiotu obrabianego. Trzeba jeszcze zapewnić przeniesienie momentu obrotowego ze wrzeciona na wałek. W tym celu stosuje się zestaw elementów, w którym ważną rolę pełni tarcza zabierakowa.

Odpowiedź "tarcza zabierakowa." jest właściwa, ponieważ tarcza tego typu jest elementem montowanym na wrzecionie, umożliwiającym współpracę z zabierakiem (np. obejmą/zabierakiem na wałku) i przekazanie ruchu obrotowego na przedmiot. Na rysunkach osprzętu tokarskiego tarcza zabierakowa bywa przedstawiana jako tarcza/kołnierz z elementem współpracującym z zabierakiem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "tarcza kłowa." – to inny typ tarczy/osprzętu, kojarzony z innym sposobem współpracy z materiałem lub elementem mocującym. Choć nazwa jest podobna, jej przeznaczenie i budowa nie są tożsame z tarczą zabierakową, której kluczową cechą jest napędzanie przedmiotu poprzez współpracę z zabierakiem.
  • "zabierak." – zabierak jest zwykle elementem zakładanym na obrabiany wałek (albo pośrednim elementem sprzęgającym), a nie tarczą na wrzecionie. W pytaniu wskazano element oznaczony na rysunku, który (zgodnie z kluczem) jest tarczą, więc wybór "zabierak" oznacza pomylenie części współpracujących w układzie napędzania przy toczeniu między kłami.
  • "podtrzymka." – podtrzymka służy do podpierania długich, wiotkich przedmiotów w celu ograniczenia ugięcia i drgań w trakcie obróbki. Nie jest elementem przenoszącym napęd; pełni funkcję podporową i stabilizującą.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się jednocześnie "tarcza zabierakowa" i "zabierak", warto przypomnieć sobie podział ról: tarcza jest na wrzecionie (napędza), a zabierak jest elementem sprzęgającym na przedmiocie/między elementami. Podtrzymka zawsze kojarzy się z podparciem, a nie z napędem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tarcza zabierakowa to element osprzętu tokarki montowany na wrzecionie, który pomaga przenieść moment obrotowy na przedmiot obrabiany (najczęściej przy toczeniu między kłami) poprzez współpracę z zabierakiem.
Jej funkcją jest napędzanie przedmiotu obrabianego: wrzeciono obraca tarczę, a tarcza poprzez kontakt z zabierakiem przekazuje ruch na wałek. Dzięki temu wałek nie ślizga się w kłach.
Tarcza zabierakowa jest zwykle na wrzecionie (część "napędzająca"), a zabierak to element współpracujący z przedmiotem (część "sprzęgająca" na wałku lub między elementami). To różne części jednego układu napędu.
Podtrzymka służy do podpierania długich elementów i ograniczania ugięcia oraz drgań. Tarcza zabierakowa służy do przenoszenia napędu. Mylenie ich wynika z ignorowania funkcji i skupienia się tylko na wyglądzie.
Na rysunkach osprzętu tokarskiego tarcza zabierakowa występuje jako tarcza/kołnierz na wrzecionie, często pokazana w zestawie z zabierakiem i przedmiotem między kłami. Kluczowe jest skojarzenie: element napędza wałek przez zabierak.
Stosuje się je, gdy trzeba zapewnić dobrą współosiowość i podparcie przedmiotu na końcach, np. przy obróbce wałków. Wtedy napęd realizuje się przez tarczę zabierakową i zabierak, a nie przez zwykły uchwyt.
Nie. Nazwy są podobne, ale odnoszą się do różnych elementów osprzętu. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba odróżniać je po funkcji: tarcza zabierakowa jest kojarzona z przenoszeniem momentu na przedmiot (z użyciem zabieraka).
Najczęstsze błędy to wybór "zabierak" zamiast "tarcza zabierakowa" (pomieszanie elementów współpracujących) oraz wybór "podtrzymka" przez skojarzenie z "pracą z wałkiem". Pomaga pytanie kontrolne: czy element napędza, czy podpiera?
Najczęściej współpracują: zabierak (zakładany na wałek), kły w koniku i wrzecionie oraz przedmiot obrabiany. Celem zestawu jest stabilne podparcie końców i pewne przeniesienie obrotów bez poślizgu.
Skuteczne jest uczenie się "funkcja → nazwa": napędzanie (tarcza zabierakowa), sprzęganie na wałku (zabierak), podpieranie (podtrzymka). Warto też przeglądać rysunki zestawów do toczenia między kłami i robić krótkie fiszki.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Tarcza zabierakowa to element osprzętu tokarki służący do przenoszenia momentu na przedmiot obrabiany (zwykle przy toczeniu między kłami) z użyciem zabieraka."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z budowy i oprzyrządowania tokarki (ilustracje: toczenie między kłami)
  • Instrukcje obsługi tokarek (rozdziały o oprzyrządowaniu i mocowaniu przedmiotów)
  • Atlasy/kompendia elementów obrabiarek i uchwytów (rysunki: tarcze, zabieraki, podtrzymki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego